“Kontratu-etete” egoera “behin betiko etete” egoerarekin parekatzeko aukera.

“Kontratu-etetea” eta “behin betiko uztea” parekatzeari buruzkoa da gaia, Espainiara itzultzeko bidaia-gastuak eta, hala badagokio, lanpostura itzultzekoak ordaintzeko.

Hala, lehenik eta behin, aplikatu beharreko esparru juridikoa aztertu behar da. Enplegatu Publikoaren Oinarrizko Estatutuaren Legearen testu bategina onartzen duen urriaren 30eko 5/2015 Legegintzako Errege Dekretuaren azken xedapenetako laugarrenaren arabera:

“3. Funtzio Publikoko Legeak eta horiek garatzeko erregelamenduzko arauak eman arte, administrazio publiko bakoitzean giza baliabideak antolatzeari, planifikatzeari eta kudeatzeari buruz indarrean dauden arauak egongo dira indarrean, estatutu honetan ezarritakoaren aurkakoak ez diren bitartean”.

Azaldutakoaren arabera, bidaia-gastuak ordaintzeari dagokionez, zerbitzuen ondoriozko kalte-ordainei buruzko maiatzaren 24ko 462/2002 Errege Dekretuak indarrean jarraitzen du.

Atzerrira lekualdatzeari eta bidaia-gastuengatiko konpentsazioei buruzkoa da arazoa, eta Errege Dekretu horren 24. artikuluak arautzen du hori. Honela dio artikulu horrek:

“1. Espainiatik Espainiako Administrazioaren atzerriko lanposturen batera destinatutako langileek, edo, Espainiatik destinatu ondoren, herrialde barruko herrialdez edo biztanlez aldatzen direnek, helmuga berria dutelako, edo Espainiara itzultzen direnek, arrazoi beragatik, behin betiko uzteagatik edo erretiroagatik, eskubidea izango dute bidaia-gastuak ordaintzeko; eta helmuga hemezortzi hilabete baino gehiagorako aurreikusten den kasuetan, eskubidea izango dute, gainera, familiako kideen bidaia-gastuak ordaintzeko, baldin eta haiek benetan garraiatzen eta altzarietara eta tresnetara eramaten badira. Hala ere, Saileko idazkariordeak edo kasuan kasuko erakunde edo entitateko goi-agintaritzak gutxieneko denbora hori eskatzetik salbuets dezake, hori justifikatzen duten salbuespenezko arrazoiak daudenean.

2. Ingalaterra Aurreko paragrafoan aurreikusitako kasuetan, langileak, gainera, bere kabuz eta bidaide izateko eskubidea duen senide bakoitzeko, lekualdatze-bidaiak irauten duen egunetan, lurreko, itsasoko edo aireko baliabideak erabiliz eta zuzeneko ibilbidea eginez, helmugako herrialdean legozkiokeen mantenu-gastuak jasoko ditu, betiere mantenua txartelaren edo bidaiarien prezioan sartuta ez badago. Ondorio horietarako, behin betiko uzteagatik edo erretiroagatik atzerritik lekualdatzen diren langileen kasuan, Espainia izango da destinoko herrialdea, eta lurralde nazionalari dagozkion dietak aplikatuko zaizkie”.

Aurrekoa kontuan hartuta, 462/2002 Errege Dekretuaren 24. artikuluaren ondoreetarako, “kontratuetetea” eta “behin betiko etetea” parekatzeko aukeran datza planteatutako auzia. Erantzuna ezezkoa izan behar da, bi egoerak ezin baitira parekatu.

Aldez aurretik, esan beharra dago 24. artikuluak ez duela berariaz jasotzen kontratu-etenduraren egoera, gastuen ordainketa eragiten duen kasu gisa. Hala, bada, atzerrian lan egiten duen langile bati bidaia-gastuak ordaintzeko aukera ematen dioten hainbat kasu zehatz aipatzen dira manu horretan. Zehazki, herrialde barruko herrialde- edo biztanle-aldaketa, destino berriaren esleipena, erretiroa edo behin betiko uztea aipatzen dira. Bestela esanda, ez da berariaz aipatzen “kontratuaren eteteak” bidaia-gastuen ordainketa ekar dezakeenik.

Beraz, galdetu beharko genuke ea parekatu daitekeen kontratuaren etetea eta behin betiko etetea. Erantzuna ezezkoa izan behar da, bi egoerak ezin baitira parekatu.

Alde batetik, kontratua behin betiko eteteak berekin dakar langilearen eta erakunde kontratatzailearen arteko harreman juridikoa amaitzea, baina etetea, Langileen Estatutuaren 45.2 artikuluaren hitzetan soilik “lan egiteko eta lana ordaintzeko elkarrekiko betebeharretatik salbuesten du”Hala ere, eskubide eta betebehar batzuek indarrean jarraitzen dute. Kasu honetan, lanpostua gordetzea eta antzinatasunaren ondorioetarako epea zenbatzea aipa litezke; horiek Estatuko Administrazio Orokorraren Negoziazio Mahai Orokorraren Akordioko 11.1 artikuluan aipatzen dira, Estatuko Administrazio Orokorraren eta haren erakunde autonomoen zerbitzuan kanpoan zerbitzuak ematen dituzten lan-kontratudun langileen lan-baldintzei buruzkoan.

Ondorioz, etendura-egoera ezin da parekatu kontratua behin betiko etetearekin. Beraz, arrazoi hori ez litzateke baliozkoa izango bidaia-gastuak ordaintzeko, 462/2002 Errege Dekretuaren 24. artikulua aplikatuz.

Azkenik, kontratua etenda dagoenean bidaia-gastuak ordaintzea ahalbidetzen duen beste formularik dagoen ere aztertu behar da.

Batetik, lekualdaketa hori kategoria honetan sartzeko aukera azter daiteke: “helmuga berria”, 24. artikuluan aipatua.

Gogoan izan behar da destino berria esleituz gero Espainiako Administrazioak berak bere gain hartzen dituela joan-etorrien gastuak, baldin eta leku jakin batera bidalitako pertsona bat Estatuko Administrazio Orokorrarekiko harremanaren esparruan lekualdatzen bada.

Destino-aldaketaren kasuan nork hartu beharko lukeen gastua, berriz, aipatutako 462/2002 Errege Dekretuaren eta zerbitzuagatiko kalte-ordainen justifikazioari eta aurrerakinei buruzko 1994ko azaroaren 8ko Aginduaren arabera (3.5.d artikulua), erantzukizun hori destino berriko lanpostua dagokion ministerio, organismo edo erakundearena izango litzateke.

Bestalde, kontratua etenez gero bidaia-gastuak ordaintzeko aukerarik ez da aurreikusten aipatutako 462/2002 Errege Dekretuaren 26. artikuluan aurreikusitako kasuen artean. Artikulu horretan, egoera jakin batzuk gertatzen direnean langilearen edo haren senideen alde bidaia-gastuak ordaintzeko aukera aurreikusten den hainbat kasu aipatzen dira.

Era berean, eta azaldutakoaren arabera, Estatuko Administrazio Orokorraren eskumenekoa ere ez da kontratuaren etenaldia amaitutakoan berriz lanean hasteak eragindako gastuak bere gain hartzea.

Bai, ordea, Administrazioaren betebeharra izango da Espainiara itzultzearen gastuak bere gain hartzea, behin kontratua behin betiko amaitzen denean.

Aurreko guztia gorabehera, gogoratu behar da, zuzendaritza nagusi honen eskumenen araubidearen arabera, zuzendaritza nagusi honek egiten dituen kontsulten erantzunak informatzeko baino ez direla, eta, ondorioz, ez direla irizpide lotesleak, ez dutela ez eskubiderik ez eskubide-itxaropenik sortzen, eta ez dutela inolako loturarik sortzen dagozkien prozedura-motekin. Gainera, nahitaezko izaera edo izaera loteslerik ez dutenez, erantzun horien hartzaile diren organoek, hala badagokio, horietan jasotako iritziarekin bat ez datorren erabakia hartu ahal izango dute azkenean.

Buletin honetan jasotzen diren kontsulten erantzunek erantzuna emateko unean indarrean dagoen araudiaren arabera planteatutako galderei erantzuten diete, eta, beraz, erantzun horiek ondorengo lege-aldaketen edo ebazpen judizialen eragina jasan dezakete.