Otsailaren 15eko HFP/134/2018 Aginduaren bidez sortutako Gobernu Irekiaren Foroa Espainiako administrazio publikoen eta gizarte zibilaren arteko elkarrizketa egituraturako gune instituzionala da. Haren xedea da proposamenak bideratzea, ekintza-planak eztabaidatzea eta jardunbide egokiak partekatzea, betiere bat etorriz parte-hartzearen, aniztasun politikoaren eta kalitate demokratikoaren hobekuntzaren balio konstituzionalekin, bai eta gardentasunaren, kontuak ematearen eta herritarren parte-hartzearen printzipioekin ere, horiek guztiek inspiratzen baitute Espainia Gobernu Irekirako Aliantzarekin (OGP) bat egitea.

Gobernu Irekiaren IV. Plana (2020–2024) Foroaren bidez sortu zen, eta administrazio publikoen —estatu-, autonomia- eta toki-mailetan— eta gizarte zibil antolatuaren parte-hartze aktiboa bermatu zen.

Metodologia horri berari jarraituz, Gobernu Irekiaren V. Plana (2025-2029) egiteko prozesua Foroaren bidez ere garatu zen, entzute aktiboko, kontsulta publikoko eta eztabaida-tailerretako faseak konbinatuz. Ikuspegi horri esker, herritarren proposamenak eztabaidatu, lehenetsi eta konpromiso zehatz bihurtu ziren, eta, hala, Foroaren izaera kolaboratibo eta plurala indartu zen, politika publiko irekiak eraikitzeko funtsezko tresna gisa.

2025eko urriaren 6an, Foroaren Osoko Bilkurak Gobernu Irekiaren V. Plana onartu zuen. Onespen honekin aukera ematen duen leiho bat irekitzen da, ez bakarrik Foroa berritzeko, arautzen duen arauak ezartzen duen bezala eta OGPren estandarren arabera, baita bere funtzionamendua indartzeko eta hobetzeko ere. Une egokia da foroa espazio inklusiboago, eraginkorrago eta adierazgarriago gisa sendotzeko, gizarte zibilaren parte-hartze aktiboa bultzatzeko eta elkarrizketa demokratikorako ingurune anitza bermatzeko.

V. Planaren 1. Konpromisoak parte-hartzea eta espazio zibikoa indartzea du helburu, eta 1.3.1 neurria txertatzen du. Neurri horrek espresuki jasotzen du Gobernu Irekiaren Foroa hobetzea. Horrela, erakundeen eta gizarte zibilaren arteko baterako sorkuntzarako eta elkarrizketa egituraturako gune gisa duen funtsezko zeregina aitortzen da, bai eta herritarren parte-hartzerako ingurune anitz eta ireki baten bermatzaile gisa duena ere.

Testuinguru horretan, beharrezkotzat jotzen da foroaren indarreko araudia berrikustea eta eguneratzea, honako helburu hauek lortzeko:

• Bere instituzionaltasuna indartzea.
• Funtzionamendua hobetzea.
• V. Planean jasotako parte-hartze estandar berrietara egokitzea.
• Gizarte zibilaren eta administrazio publikoen arteko elkarrizketarako eta baterako sorkuntzarako organo iraunkor gisa duen zeregina sendotzea.

Araugintza-ekimenaren xedea da Gobernu Irekiaren Foroaren arauketa eguneratzea eta indartzea; gaur egun, otsailaren 15eko HFP/134/2018 Aginduak arautzen du. Proiektua urteko araugintza-planean agertzen ez bada ere, hura prestatzea koherentetzat jotzen da plan horretan jasotako erregulazio onaren printzipioekin, eta bat dator V. Gobernu Irekiaren Planeko 1. konpromisoa betetzearekin, zeina parte-hartzea eta espazio zibikoa indartzean oinarritzen baita. Zehazki, 1.3.1 neurriak Gobernu Irekiaren Foroa hobetzea aurreikusten du, gizarte zibilarekin elkarrizketa egituratua izateko funtsezko tresna gisa, eta politika publikoen baterako sorreran eta partaidetzarako espazio zibiko plural eta ireki baten defentsan duen funtsezko eginkizuna aitortzen du.

Era berean, Foroari esparru juridiko sendoagoa eta Gobernu Irekirako Aliantzaren (OGP) estandarrekin bat datorrena emateko, beharrezkoa da Sektore Publikoaren Araubide Juridikoaren 40/2015 Legearen 22. artikulura jotzea. Artikulu horrek kide anitzeko organoak errege-dekretu bidez sortzea ezartzen du. Horrela, foroa forma juridiko egokiz jantzi ahal izango da, erakundeen legitimitatea indartuz eta administrazio publikoen eta gizarte zibilaren arteko parte-hartzerako eta elkarrizketarako gune egonkor gisa funtzionatzea bermatuz.