Aldi baterako ezintasuneko hirurtekoen sortzapena.

Aldi baterako ezintasun-egoeran dauden hirurtekoen sortzapenari buruzkoa da gaia.

Hala, lehenik eta behin, aplikatu beharreko esparru juridikoa aztertu behar da. Estatuko Administrazioko funtzionarioen Gizarte Segurantzako Araubide Bereziari atxikitako funtzionarioek aldi baterako ezintasunean zehar jaso beharreko ordainsariak eta osagarriak honako arau hauetan arautzen dira: batetik, uztailaren 27ko 956/2018 Errege Dekretua, Estatuko Administrazio Orokorreko Negoziazio Mahai Orokorrak 2018ko uztailaren 23an hartutako Erabakia onartzen eta argitaratzen duena, Estatuko Administrazio Orokorraren zerbitzuko langileen aldi baterako ezintasuneko ordainsari-araubideari dagokionez, eta, bestetik, Estatuko Administrazio Orokorraren Legegintzako Organismo Organismo Zibilen eta Administrazio Orokorraren Legearen testu bategineko 4/2000 Legegintzako Errege Dekretuaren bidez onartutako gainerako araudia.

Araudi horren arabera, bereizi egin behar dira aldi baterako ezintasuneko lehen 90 egunetan jaso beharreko ordainsariak eta laurogeita hamaikagarren egunetik aurrera jaso beharrekoak.

Estatuko Administrazioko funtzionarioen Gizarte Segurantzako Araubide Bereziari atxikitako funtzionarioek aldi baterako ezintasunaren lehenengo 90 egunetan jaso beharreko ordainsariei dagokienez, honako neurri hau hartu da erabaki horren 2. paragrafoaren bitartez:

“Estatuko Administrazio Orokorraren, haren erakundeen edo haren mendeko erakunde publikoen zerbitzura dauden Mutualismo Administratiboaren Araubidean bildutako langile guztientzat, dagokion lizentzia eman zaien aldi baterako ezintasuneko egoeran daudenentzat, Araubide horretan aurreikusitako aldi baterako ezintasunagatiko subsidioa aplikatzea barne hartzen ez duen aldian jaso beharreko ordainsariak aldi baterako ezintasunaren hasierako hilabeteari dagozkion ohiko ordainsarien ehuneko ehun izatea onartzea, aldi baterako ezintasunaren araudian aurreikusitako aldi baterako ezintasunari dagokion araudian aurreikusitako aldi baterako ezintasunaren araudi erregulatzailea aplikatuz.”

Beraz, lehen hiru hilabeteetan jaso beharreko prestazioa ordainsarien ehuneko ehuna izango da, bai oinarrizkoak, bai osagarriak, aldi baterako ezintasuna hasi den hilabeteko ohiko ordainsariei erreparatuta.

Aldiz, laurogeita hamaikagarren egunetik aurrera, aldi baterako ezintasunagatiko subsidioa arautzen duen araudia aplikatuko da.

Hala, laurogeita hamaikagarren egunetik aurrera, aldi baterako ezintasun-egoerako prestazio ekonomikoa ekainaren 23ko 4/2000 Legegintzako Errege Dekretuak onartutako Estatuko Funtzionario Zibilen Gizarte Segurantzari buruzko Legearen testu bateginaren 21.1.b artikuluan ezarritakoa izango da; artikulu horrek honako hau xedatzen du:

“Laugarren hilabetetik aurrera, oinarrizko ordainsariak, ardurapeko seme-alabagatiko prestazioa, hala badagokio, eta aldi baterako ezintasunagatiko subsidioa jasoko ditu Estatuko Funtzionario Zibilen Mutualitate Orokorraren kargura. Subsidioaren zenbatekoa finkoa eta aldagaitza izango da ezintasunak irauten duen bitartean, eta bi zenbateko hauetatik handiena izango da:

1. Oinarrizko ordainsarien ehuneko 80 (soldata, hirurtekoak eta maila, hala badagokio), aparteko ordainsari baten seirena gehituta, lizentziaren hirugarren hilabeteari dagokionez.

2.a Lizentziaren hirugarren hilabetean sorrarazitako ordainsari osagarrien ehuneko 75. (…)”.

Bestalde, ekainaren 30eko PRE/1744/2010 Aginduak, estatuko funtzionario zibilen Gizarte Segurantzako Araubide Berezian aldi baterako ezintasuna, haurdunaldiko arriskua eta edoskialdi naturaleko arriskua aitortzeko, kontrolatzeko eta horien jarraipena egiteko prozedura arautzen duenak, 13.2 artikuluan xedatzen du langileen organoak MUFACEri bidaliko dizkiola mutualistaren ordainsariei buruzko datuak, lizentziaren hirugarren hilabetearen hasieran sortuak, bai eta ordainsari osagarriei buruzkoak ere, zeina laugarren hilabetean hasi baita jasotzen. Eta 14.a) artikuluan honako hau aurreikusten du: “Lizentziaren hirugarren hilabetean sortutakotzat joko dira hilabete horri horrela aitortzen duen xedapen edo administrazio-egintza baten ondorioz egotzi beharreko ordainsariak, oinarrizkoak eta osagarriak, horiek jasotzen diren unea edozein dela ere”.

Hau da, laurogeita hamaikagarren egunetik aurrera, oinarrizko ordainsariak eta ardurapeko seme-alabagatiko prestazioa jasoko dira, batetik, eta Estatuko Administrazio Zibileko Funtzionarioen Mutualitatearen (MUFACE) kargurako aldi baterako ezintasunagatiko subsidioa, bestetik.

Laurogeita hamaikagarren egunetik aurrera jaso beharreko oinarrizko ordainsariei dagokienez, manuak ez du inolako murrizketarik ezartzen; hortaz, funtzionarioak une bakoitzean jaso beharreko ordainsarien kontzeptuei erreparatuta kalkulatuko dira ordainsari horiek, eta, horrenbestez, aldi baterako ezintasun-egoeran, hala badagokio, osatutako igoerak edo hirurtekoak sartu ahal izango dira. Gainera, funtzionarioak lan egiten duen sailak edo erakundeak ordaintzen ditu ordainsari horiek.

Bigarren zenbakian azaldutako araudiaren arabera, aldi baterako ezintasuneko lehen laurogeita hamar egunetan, langileak aldi baterako ezintasuna hasi den hileko ohiko ordainsariak jasoko ditu, eguneratu beharrik gabe. Hala ere, horrek ez du justifikatzen soldata-kontzeptu hori atzerapenez ez ordaintzea.

Horri dagokionez, hirurtekoak honela defini daitezke, Funtzio Publikoa Erreformatzeko Neurriei buruzko abuztuaren 2ko 30/1984 Legearen 23. artikuluaren arabera: “kopuru bera talde bakoitzarentzat, kidegoan edo eskalan, klasean edo kategorian egindako hiru urteko”.

Hirurtekoa ordainsari-kontzeptu bat da, eta haren helburua da funtzionarioa konpentsatzea Administrazioan zerbitzuak etengabe ematearen ondorioz; 30/1984 Legearen 23. artikuluaren babesean, zerbitzuak hiru urte igaro ondoren burutzen dira.

Hala, dagokion Kidegoan edo Eskalan hiru urtez zerbitzua eman izana baino ez du ezartzen arau horrek baldintza gisa.

Azpimarratu behar da aldi baterako ezintasunean dagoenarentzat ez dagoela zerbitzu-prestazioa eteterik. Aldi baterako ezintasuna ez da funtzionarioen egoeretako bat, baizik eta Estatuko Funtzionario Zibilen Gizarte Segurantzako erregimenak babesten duen zerbitzu aktiboko egoerarekiko kontingentzia bat. Aipatutako ekainaren 23ko 4/2000 Legegintzako Errege Dekretuko 18. artikulua.

Funtzionarioen egoera bakoitzetik eratortzen den egoera juridikoan sakontzen badugu, TREBEPek eskubide eta betebehar sorta bat eratzen du funtzionarioarentzat, eta hori desberdina da egoeraren arabera. Hain zuzen ere, zerbitzu aktiboan egotea eta zerbitzuak ematea da hirurtekoen sortzapenaren ondorioa. Hori onartzeko, baldintza bat bete beharko da: hiru urtez jarraian zerbitzuak ematea, eta hori bete ondoren, interesdunak, jardunean dagoen bitartean, hilero zenbateko bat jasotzeko eskubidea izango du. Beraz, eskubide baten aitorpena –kasu honetan, hirurtekoen hobekuntza– ezin da denboran geroratu, langilearen administrazio-egoeran inolako aldaketarik ez dagoenean.

Horrela, hirurtekoa benetan osatzen denetik aurrera, eta zerbitzu aktiboan egonik, hirurtekoa jasotzeko ezgaitasun-egoeran dagoen enplegatu publikoari hirurtekoa kentzeak zuzenbidearen aurkako egoera ekarriko luke; izan ere, azaldutako arauketan baldintza bakarra jasotzen da: hiru urteko zerbitzua eman izana.

Ildo horretan, Galiziako Justizia Auzitegi Nagusiaren 626/2016 epaia ekarri behar da hona:

“Aldi baterako ezintasuneko aldian osatutako hirurtekoak sortutako kopurua ez jasotzeko irizpidea, behin alta lortu ondoren, ez dator bat oinarrizko ordainsari horren izaerarekin eta helburuarekin, eta ez du arau-babesik.”

Antzeko iritzia ematen du Gaztela eta Leongo Justizia Auzitegi Nagusiak 62/2019 epaian.

Kontuan hartuta zerbitzuak etengabe eman ondoren funtzionarioari konpentsatzen dion ordainsaria dela eta arauaren baldintza bete dela, hau da, hiru urtez zerbitzuak ematea, interesdunak hilero zenbateko hori jasotzeko eskubidea du. Ezintasunak lehenbiziko laurogeita hamar egunetan soldata eguneratzea eragozten duenez, ondoren ordainduko da behar den zenbatekoa.

Beraz, aldi baterako ezintasunean osatutako hirurtekoak ordaindu beharko dira, atzerakin gisa, ahal denean.

Aurreko guztia gorabehera, gogoratu behar da, zuzendaritza nagusi honen eskumenen araubidearen arabera, zuzendaritza nagusi honek egiten dituen kontsulten erantzunak informatzeko baino ez direla, eta, ondorioz, ez direla irizpide lotesleak, ez dutela ez eskubiderik ez eskubide-itxaropenik sortzen, eta ez dutela inolako loturarik sortzen dagozkien prozedura-motekin. Gainera, nahitaezko izaera edo izaera loteslerik ez dutenez, erantzun horien hartzaile diren organoek, hala badagokio, horietan jasotako iritziarekin bat ez datorren erabakia hartu ahal izango dute azkenean.

Buletin honetan jasotzen diren kontsulten erantzunek erantzuna emateko unean indarrean dagoen araudiaren arabera planteatutako galderei erantzuten diete, eta, beraz, erantzun horiek ondorengo lege-aldaketen edo ebazpen judizialen eragina jasan dezakete.