Acceso á función pública para aspirantes de 65 anos ou máis.

A cuestión exposta versa sobre o acceso a Corpos Xerais de aspirantes con 65 anos ou máis.

Primeiro.- Idade de xubilación forzosa.

O artigo 67 do texto refundido da Lei do Estatuto Básico do Empregado Público, aprobado mediante Real Decreto Lexislativo 5/2015, do 30 de outubro, (en diante, TRLEBEP), establece que a xubilación dos funcionarios poderá ser “forzosa, ao cumprir a idade legalmente establecida”.

“3. A xubilación forzosa declararase de oficio ao cumprir o funcionario os sesenta e cinco anos de idade.

No entanto, nos termos das leis de Función Pública que se diten en desenvolvemento deste Estatuto, poderase solicitar a prolongación da permanencia no servizo activo como máximo ata que se cumpra setenta anos de idade. A Administración Pública competente deberá de resolver de forma motivada a aceptación ou denegación da prolongación. (…)

4. Con independencia da idade legal de xubilación forzosa establecida no apartado 3, a idade da xubilación forzosa do persoal funcionario incluído no Réxime Xeral da Seguridade Social será, en todo caso, a que prevexan as normas reguladoras do este réxime para o acceso á pensión de xubilación na súa modalidade contributiva sen coeficiente reductor por razón da idade”.

Podemos distinguir, por tanto, dous supostos de xubilación forzosa, en función do Réxime de Seguridade Social ao que pertenzan.

Por unha banda, aos funcionarios do Réxime Especial da Seguridade Social de funcionarios civís do Estado, e no que aquí respecta, das Clases Pasivas do Estado, resúltalles de aplicación a previsión do artigo 67.3 do TRLEBEP en consonancia co previsto no artigo 28 do Real Decreto lexislativo 670/1987, do 30 de abril, polo que se aproba o Texto refundido da Lei de Clases Pasivas do Estado, que indica que a xubilación ou retiro que serán o feito causante das pensións pode ser: “a) de carácter forzoso, que se declarará automaticamente ao cumprir este persoal a idade legalmente sinalada para cada caso como determinante de xubilación ou retiro”.

Esta previsión, para os funcionarios suxeitos ao este Réxime Especial, vincúlase directamente coa idade de 65 anos de xubilación forzosa do artigo 67.3 do TRLEBEP.

Por outra banda, para os funcionarios suxeitos ao Réxime Xeral da Seguridade Social, a redacción do artigo 67.4 TRLEBEP trae causa do artigo 11 do Real Decreto-lei 20/2012, do 13 de xullo, de medidas para garantir a estabilidade orzamentaria e de fomento da competitividade, que perseguía compasar a regulación entón vixente coa reforma das pensións públicas que se realizou a través da Lei 27/2011, do 1 de agosto, mediante a cal se introduciu un calendario de aplicación progresiva da nova idade de xubilación de 65 a 67 anos.

Con esta medida garántese que a idade mínima de xubilación forzosa para os funcionarios públicos incluídos no Réxime Xeral da Seguridade Social coincida en cada momento coa idade mínima prevista no este Réxime para acceder á pensión ordinaria de xubilación, sen que se produza perda retributiva algunha.

Así, a partir de 2013, e con carácter xeral, a idade mínima de xubilación forzosa dos funcionarios públicos incluídos no Réxime Xeral da Seguridade Social sería de 65 anos e 1 mes. Esta idade irá aumentando progresivamente, de acordo con as previsións contidas na Lei Xeral da Seguridade Social, ano a ano, ata alcanzar a idade de 67 anos.

En canto á expresión “xubilación na súa modalidade contributiva sen coeficiente reductor por razón da idade”, a que se refire o actual art. 67.4 do TRLEBEP, tal previsión indica que a idade mínima de xubilación forzosa para os funcionarios será (engade, “en todo caso”) a prevista para a xubilación contributiva de carácter ordinario, é dicir, para a xubilación na que non se aplican coeficientes reductores, evitando así confundir esta xubilación coa xubilación anticipada, na que si se aplican coeficientes reductores.

Pola súa banda, o artigo 205.1 do texto refundido da Lei Xeral da Seguridade Social (en diante, TRLGSS), aprobado por Real Decreto Lexislativo 8/2015, do 30 de outubro, esixe para ter dereito á pensión de xubilación, na súa modalidade contributiva, que as persoas incluídas no Réxime Xeral de Seguridade Social, ademais doutros requisitos, cumprisen 67 anos de idade, ou 65 anos cando se acrediten 38 anos e 6 meses de cotización.

Este apartado hai que entender en concordancia coa Disposición Transitoria Sétima da TRLGSS que establece unha escala para aplicar de forma gradual as idades de xubilación e os períodos de cotización.

De acordo con o exposto anteriormente, e de acordo con o sinalado, a idade de xubilación forzosa difire en función do réxime de Seguridade Social ao que pertenza o funcionario: os 65 anos se o funcionario pertence ao Réxime Especial da Seguridade Social de funcionarios civís do Estado, ou ben a idade que, conforme á táboa que recolle a Lei Xeral da Seguridade Social, corresponde coa idade mínima prevista para acceder á pensión ordinaria de xubilación sen redución no caso de funcionarios que pertencen ao Réxime Xeral da Seguridade Social.

Nese sentido, como se analizou, todos os funcionarios que ingresan na función pública na actualidade resúltalles de aplicación a idade de xubilación forzosa referida para o Réxime Xeral da Seguridade Social.

Segundo.- Requisitos xerais de acceso á función pública.

O artigo 56 TRLEBEP regula, entre os requisitos xerais para poder participar nos procesos selectivos, o seguinte:

“c) Ter cumpridos dezaseis anos e non exceder, no seu caso, da idade máxima de xubilación forzosa. Só por lei poderá establecerse outra idade máxima, distinta da idade de xubilación forzosa, para o acceso ao emprego público”.

Por outra banda, a Orde HFP/688/2017, do 20 de xullo, pola que se establecen as bases comúns que rexerán os procesos selectivos para o ingreso ou o acceso en corpos ou escalas da Administración Xeral do Estado, recolle a mesma previsión do artigo 56 pero inclúe o seguinte:

"Quen aspiren a ingresar nos Corpos e Escalas obxecto das convocatorias, deberán posuír no día de finalización do prazo de presentación de solicitudes e manter ata o momento da toma de posesión como funcionario de carreira, os seguintes requisitos xerais de participación, así como os que sinalen as correspondentes bases específicas:

3. Idade: Ter cumpridos dezaseis anos e non exceder, no seu caso, da idade máxima de xubilación forzosa".

Por tanto, para poder presentarse a un proceso selectivo, la edad del opositor no podrá exceder, hasta el momento de la toma de posesión como funcionario de carrera, la edad máxima de jubilación forzosa del Cuerpo o Escala al que pretenden acceder.

Sin perjuicio de lo anterior, se analizarán de manera detallada dos concretos supuestos, por un lado, el acceso por turno libre y por otro lado, el acceso mediante un proceso selectivo por promoción interna.

En ese sentido, en base a lo expuesto en apartados anteriores y con carácter general, si el candidato (en cualquiera de los turnos de acceso) tiene más edad que la que corresponde a la edad de jubilación forzosa del régimen de Seguridad Social del Cuerpo o Escala al que pretende acceder deberá, bien ser excluido de la lista correspondiente, bien ser excluido en un momento posterior si cumple la edad en ese momento, y hasta la toma de posesión, por no cumplir uno de los requisitos para poder presentarse a dicho proceso selectivo.

Como xa se indicou, na actualidade, con carácter xeral, os funcionarios que acceden a Corpos e Escalas da Administración Xeral do Estado facer, a efecto de xubilación, no Réxime Xeral da Seguridade Social e, por tanto, coa idade de xubilación forzosa idéntica para todos, analizada no apartado anterior e salvo os colectivos excepcionais.

Terceiro.- Acceso por quenda libre.

A este respecto, distinguiremos entre dos supuestos. Por un lado, que el aspirante no sea funcionario de carrera en el momento de presentarse al proceso selectivo, y por otro lado, en aquellos casos en el que el aspirante es funcionario de carrera de un Cuerpo o Escala y se presenta a un proceso selectivo para el acceso, por turno libre, a otro Cuerpo o Escala diferente, ya sea del mismo o de distinto subgrupo.

i. Se o aspirante non é funcionario de carreira.

En primer lugar, como ya se ha señalado, para poder presentarse a un proceso selectivo la edad del opositor no podrá exceder, hasta el momento de la toma de posesión como funcionario de carrera, la edad máxima de jubilación forzosa.

En el caso de no cumplir con el requisito de edad para acceder a la función pública tendrá que ser excluido en el momento en que incumple dicho requisito. Este requisito podría ser verificado mediante la presentación de un certificado de vida laboral de la TGSS que confirmará los años de cotización del opositor.

ii. Se o aspirante xa é funcionario de carreira.

En segundo lugar, no caso de opositores que xa sexan funcionarios de carreira, estes poden acceder a un novo Corpo ou Escala por quenda libre.

Como regra xeral, o acceso a un determinado Corpo ou Escala, aínda cando xa se ostente a condición de funcionario de carreira, requirirá que a idade do opositor non exceda a idade máxima de xubilación forzosa.

Sin perjuicio de lo anterior, cabe analizar un concreto supuesto, el de aquellos funcionarios de carrera que están en situación de prolongación del servicio activo y pretenden el acceso a un Cuerpo o Escala diferente mediante proceso selectivo por turno libre.

A este respecto, o artigo 67.3 do TRLEBEP prevé a posibilidade de solicitar a prolongación da permanencia no servizo activo ata que se cumpre setenta anos de idade, cuxo procedemento na actualidade está previsto na Resolución do 31 de decembro de 1996, da Secretaría de Estado para a Administración Pública (BOE do 1 de xaneiro de 1997) (en diante Resolución de prolongación).

É necesario analizar aquí se a autorización da prolongación no servizo activo prodúcese para un Corpo ou Escala determinado, ou é extensible a outros Corpos, de tal modo que se puidese permitir o acceso a aspirantes é situación de prolongación do servizo activo por quenda libre.

Polos motivos que se expoñen a seguir, enténdese que iso non é posible, posto que a autorización de prolongación no servizo activo vincúlase co Corpo ou Escala no que esta se produce.

En primeiro lugar, a lexislación vixente non prevé expresamente que a xubilación nun Corpo supoña a xubilación no resto de Corpos ou Escalas aos que puidese pertencer o funcionario porque, como xa se indicou, as idades de xubilación veñen reguladas de maneira específica para cada Corpo ou Escala. Ademais, debe considerarse que a xubilación é un acto administrativo que estende os seus efectos unicamente ao Corpo ou Corpos que expresamente se determinen na Resolución que a acorde.

Ejemplificando o anterior, un funcionario pode pertencer a un Corpo Docente Universitario, a un Corpo de Policía e a unha Escala xeral da AGE, colectivos con réximes e idades de xubilación forzosa diferentes e xubilarse en diferente momento en cada un dos Corpos ou Escalas.

Outro exemplo atopámolo na xubilación por incapacidade permanente (declarada por incapacidade permanente total para a profesión habitual) que non significa que o funcionario sexa xubilado simultaneamente en todos os Corpos ou Escalas aos que pertenza, salvo que así o dispuxese a resolución por considerar que a incapacidade afecta a calquera actividade profesional que puidese realizarse, ou salvo que as funcións dun Corpo estivesen incluídas nas do Corpo obxecto de xubilación por incapacidade permanente, e sempre que non sexa posible a adaptación do posto de traballo ou traslado a outro posto. Neste caso será xubilado unicamente no Corpo ou Escala que determine a resolución cando non impida o desenvolvemento das funcións correspondentes a outro Corpo ao que pertenza o funcionario.

Así mesmo, cando se regula a rehabilitación do funcionario xubilado por incapacidade permanente e a resolución é estimatoria, o procedemento determina que se deberá asignar o desempeño provisional dun posto de traballo que corresponda ao seu Corpo ou Escala.

En segundo lugar, la Resolución de prolongación se refiere a Cuerpos y Escalas cuando, por ejemplo, en la parte preliminar del texto excluye del derecho a la prolongación en el servicio activo a “los funcionarios de aquellos cuerpos y escalas que tengan normas específicas de jubilación.” Se entiende que se refiere a que el derecho no lo tiene el funcionario, sino el pertenecer a un Cuerpo o Escala o colectivo que tenga prevista la posibilidad de prolongación.

En terceiro lugar, a Disposición adicional primeira da Resolución de prolongación sinala o seguinte:

“Os funcionarios que se atopen en situacións administrativas distintas á de servizo activo e que desexen prolongar a súa permanencia no mesmo para cando obteñan o reingreso ao servizo activo, poderán facer reserva deste dereito, dirixindo escrito ao órgano de xubilación cunha antelación mínima de dous meses á data de cumprimento da idade de xubilación forzosa. A entrada en rexistro do escrito do interesado determinará a non iniciación ou suspensión do procedemento de xubilación forzosa por idade, comunicándollo así ao interesado. En calquera momento previo ao reingreso na situación de servizo activo, o interesado poderá solicitar do órgano competente a iniciación ou continuación da tramitación do procedemento de xubilación forzosa por idade.

Os efectos económicos e administrativos da prolongación da permanencia no servizo activo, que se producirá unha vez reingresado o funcionario na situación de servizo activo, serán coincidentes coa data de reingreso”.

É dicir, permítese a ‘reserva do dereito’ á prolongación no servizo activo cando o funcionario non se atopa nesta situación administrativa para o momento no que reingrese ao mesmo, polo que se vincula igualmente a atoparse en activo nun determinado Corpo ou Escala.

Neste sentido enténdese que a prolongación no servizo activo refírese a un determinado Corpo ou Escala de pertenza do funcionario en cuestión.

Deste xeito, polos argumentos expostos, cando os opositores de 65 anos ou máis con prolongación da permanencia no servizo activo no Corpo ou Escala de orixe preséntanse a un proceso selectivo e cumpren a idade de xubilación forzosa no momento que a norma e bases indican que deben cumprirse os requisitos de acceso (analizado no apartado terceiro) a primeira opción sería excluírlles do proceso selectivo nese momento por incumprimento do requisito de idade.

Poderíase analizar aquí unha posible controversia de restrición de dereitos durante o período en que o funcionario se atopa ‘prolongado’ con relación á súa participación nun proceso selectivo punto en conto enténdase que, se durante este período de prolongación no servizo activo gózanse de todos os dereitos inherentes á condición de funcionario, a limitación no acceso ao emprego público podería entenderse limitativa de dereitos.

No entanto, enténdese que durante a prolongación non só se gozan da totalidade de dereitos, senón que se teñen, así mesmo, a totalidade das obrigas, como é a do cumprimento dos requisitos de acceso e adquisición da condición de funcionario de carreira; polo que se podería entender que non habería tal limitación tanto en canto débense cumprir cos estes requisitos de acceso e as consecuencias derivadas do seu incumprimento.

Distinto sería o suposto de que o opositor adquira a condición de funcionario uns meses antes de cumprir a idade de xubilación forzosa e, unha vez tome posesión, estea en prazo de solicitar a autorización de prolongación no novo Corpo ou Escala.

A modo de conclusión das posibles opcións, partindo da premisa de que a prolongación no servizo activo unicamente ten efectos no Corpo ou Escala no que se autoriza, no caso de que o aspirante supere a idade de xubilación forzosa, sexa funcionario ou non, así como se ten a autorización da prolongación ou non, deberase excluír do proceso selectivo se se incumpre co requisito de idade.

Cuarto.- Acceso por promoción interna.

No relativo á promoción interna, aplícanse as mesmas conclusións que no relativo ao acceso por quenda libre de funcionarios de carreira doutros Corpos ou Escalas.

Así, no caso concreto de funcionarios en situación de prolongación de servizo activo, neste caso trataríase de estudar a posibilidade, exclusivamente para estes efectos de acceso por promoción interna, do ‘arrastre’ da autorización da prolongación no servizo activo no Corpo ou Escala de orixe ao novo Corpo como ocorre co grao consolidado do funcionario cando promociona a un novo Corpo, por exemplo.

A priori non é unha opción que esta unidade vexa xuridicamente factible por varios motivos: o arrastre de grao está expresamente previsto na norma, pero non o arrastre da prolongación ao servizo activo; nese sentido, suporía permitir unha posibilidade non prevista na norma que, ademais, podería dar lugar a unha posible discriminación fronte ao opositor que vai por libre.

Ademais, como xa se expuxo no apartado Terceiro desta consulta, en relación co despregamento de efectos da prolongación ao servizo activo, nin a normativa en materia de función pública prevé esta ‘extensión’ da prolongación nin, así mesmo, a Resolución da mesma parece referirse ao Corpo ou Escala que ocupa o funcionario cando a solicita, polo que a posibilidade que analizamos agora descartaríase.

Quinto.- Conclusións:

- A xubilación, no seo da función pública, por unha banda, constitúe un dereito do funcionario, que obtén desta maneira un descanso retribuído polos servizos prestados ao longo da súa vida profesional; pero, doutra banda, cando se acorda con carácter forzoso, constitúe unha limitación do dereito do traballo ou, polo menos, ao traballo retribuído na función pública. Neste sentido, as reformas lexislativas efectuadas no que respecta ao Réxime Xeral da Seguridade Social garanten que a idade mínima de xubilación forzosa para os funcionarios incluídos no este réxime coincida en cada momento coa idade mínima prevista para acceder á pensión ordinaria de xubilación.

- A idade de xubilación forzosa dos funcionarios está prevista, con carácter xeral no artigo 67 do texto refundido da Lei do Estatuto Básico do Empregado Público, aprobado mediante Real Decreto Lexislativo 5/2015, do 30 de outubro.

- Enténdese que a prolongación no servizo activo refírese exclusivamente ao Corpo ou Escala para o que foi autorizada a mesma, aínda que o funcionario pertenza a varios Corpos ou Escalas.

- Entre os requisitos de acceso á función pública atópase o seguinte: “non exceder, no seu caso, da idade máxima de xubilación forzosa”. Este requisito deberá cumprirse ata o momento da toma de posesión, no seu caso.

- Nese sentido, si un aspirante, antes, durante o proceso selectivo e ata a toma de posesión cumpre coa idade de xubilación forzosa que prevexa a normativa, enténdese que debería ser excluído do proceso selectivo en cuestión.

Todo o anterior indícase sen prexuízo de lembrar que, de acordo con o réxime de competencias deste centro directivo, as respostas a consultas que emite esta dirección xeral posúen carácter meramente informativo e, en consecuencia, non teñen carácter de criterio vinculante, nin orixinan dereitos nin expectativas de dereito, nin implican vinculación algunha co tipo de procedementos a que se refiran. Ademais, ao carecer de carácter preceptivo ou vinculante, os órganos destinatarios das estas respostas poderán, no seu caso, adoptar finalmente unha decisión que non se corresponda co parecer contido nas mesmas.

As respostas a consultas contidas neste boletín atenden ás cuestións expostas á luz da normativa vixente no momento da súa emisión, de maneira que estas respostas poden verse afectadas por modificacións lexislativas posteriores ou resolucións xudiciais.