Preguntas Frecuentes

La Lei 11/2022, do 28 de xuño, General de Telecomunicaciones, contempla entre os seus principios o promover o despregamento de redes e a prestación de servizos de comunicacións electrónicas. Es por iso que nalgunhas das súas disposicións previuse unha redución de cargas administrativas ao despregamento de redes de comunicacións electrónicas. Esta redución de cargas administrativas traduciuse principalmente nunha posible substitución da solicitude de licenza municipal pola presentación dunha declaración responsable, debendo, en calquera caso, satisfacer o tributo correspondente.

El artigo 49 da Lei 11/2022, do 28 de xuño, Xeral de Telecomunicacións, establece distintos réximes de autorización por parte das Administracións Públicas competentes.

En a seguinte ligazón pódese descargar unha NOTA informativa que describe o réxime actualmente vixente de intervención administrativa sobre despregamentos de redes de públicas de comunicacións electrónicas en dominio público e privado: NOTA INFORMATIVA SOBRE O RÉXIME DE INTERVENCIÓN ADMINISTRATIVA SOBRE DESPREGAMENTOS DE REDES EN DOMINIO PÚBLICO E PRIVADO

En a seguinte ligazón pódese descargar unha NOTA informativa sobre o réxime aplicable á instalación de infraestruturas pasivas de telecomunicacións: NOTA INFORMATIVA SOBRE O RÉXIME ADMINISTRATIVO DAS INFRAESTRUTURAS PASIVAS DE TELECOMUNICACIÓNS

Respecto do dominio público hidráulico, o pasado 31 de agosto modificouse o Regulamento do Dominio Público Hidráulico (novo Real Decreto 665/2023) e incorporou modificacións relacionadas co réxime de intervención administrativa aplicable ao despregamento de redes públicas de comunicacións electrónicas no dominio público hidráulico e que están aliñadas coa Lei 11/2022, do 28 de xuño, Xeral de Telecomunicacións.

En a seguinte ligazón pódese acceder a unha NOTA informativa que describe máis en detalle estas modificacións: Nota informativa Modificación do Real Decreto de Dominio Público Hidráulico

Por outra banda, a Dirección Xeral de Augas e as Confederacións Hidrográficas publicaron unha Guía que describe a aplicación práctica das modificacións no Regulamento do Dominio Público Hidráulico: Guía de Recomendacións para a tramitación de expedientes de despregamento de redes públicas de comunicacións electrónicas nas Confederacións Hidrográficas [PDF] [1.45 MB].

Cualquier instrumento de planificación territorial ou urbanística que afecte o despregamento das redes públicas de comunicacións electrónicas, incluíndo neste sentido as normativas urbanísticas municipais que afecten ás estas redes nas súas disposicións, antes da súa aprobación final deben solicitar o informe preceptivo e vinculante para cumprir co estipulado no artigo 50.2 da Lei 11/2022, do 28 de xuño, Xeral de Telecomunicacións.

No cabe emitir o informe requirido noutros casos. A modo de exemplo, non aplica informar proxectos de despregamento de infraestruturas de telecomunicacións de ningún operador. En todo caso, estes proxectos e a súa tramitación deben de respectar o estipulado na Lei 11/2022, do 28 de xuño, Xeral de Telecomunicacións, en particular o artigo 49.9 da mesma.

La solicitude de informe, ou no seu caso, a resposta a un escrito de emenda, pódese realizar a través das canles oficiais habilitados para iso e que son os que se indican a seguir:

1. Mediante o formulario telemático na sede da Secretaría de Estado de Telecomunicacións e Infraestructuras Digitales: Enlace a Formulario Electrónico (código SIA: 206227)
2. Mediante “Comunicación electrónica” á oficina de rexistro da Subdirección Xeral de Operadores de Telecomunicacións e Infraestructuras Digitales, oficina SIR con código EA0042733

Para achegar a documentación, en caso que non se poida achegar directamente á solicitude por cuestións de tamaño ou por imposibilidade como é o caso do formulario da SEDE, pode incluír na solicitude unha ligazón a un sistema de almacenamento como o "Almacén para Administracións Públicas” ou outro similar (p.e. WeTransfer), ou unha ligazón directa e única para a descarga da mesma no seu web municipal, da Deputación Provincial ou da Comunidade Autónoma. Si a presentación é mediante rexistro físico, tamén pode achegar a documentación en medios físicos como CD, DVD ou Memoria.

Unha vez a Administración Pública envía a súa solicitude de informe, a Secretaría Xeral de Telecomunicacións e Ordenación dos Servizos de Comunicación Audiovisuais deberá emitir no prazo de 3 meses desde a súa recepción completa. Isto quere dicir que o prazo para o Ministerio empeza a contar cando se recibiu a documentación completa e sen erros. En caso de que o Ministerio para a Transformación Dixital e da Función Pública non emita o informe no prazo de 3 meses, entenderase que o mesmo é favorable. Unha vez emitido o primeiro informe pode ser:

• Informe favorable

  Si o informe é favorable, a Administración Pública pode continuar coa tramitación no proceso de aprobación do instrumento urbanístico, sen que deba realizar máis trámites en materia de telecomunicacións.

• Informe favorable-condicionado

  En ocasións detéctanse no instrumento urbanístico sometido á consideración do Ministerio, defectos de pouco importancia ou erros materiais. En estes casos, o informe ten carácter de favorable-condicionado á corrección dos mesmos.

  En estes casos, a administración pública solicitante do informe, unicamente debe facer as correccións oportunas no instrumento informado e continuar coa tramitación en orde á aprobación do mesmo. Non é necesario solicitar un novo informe, basta con comunicar os cambios realizados.

• Informe desfavorable

  A Administración Pública ten un mes para emendar o seu instrumento urbanístico, recollendo as observacións reflectidas no informe, ou para presentar alegacións ás estas observacións. En caso de non facer, non poderá continuar o proceso de aprobación do instrumento urbanístico naqueles puntos que foron obxecto de informe desfavorable.

  Cuando o Ministerio para a Transformación Dixital e da Función Pública reciba a documentación completa coa emenda e/ou alegacións, disporá dun mes para emitir o novo informe (2º informe).

  No caso de que este 2º informe sexa favorable: pódese continuar co proceso de aprobación do instrumento urbanístico en cuestión.

  No caso de que este 2º informe sexa desfavorable: non se poderá continuar co proceso de aprobación do instrumento urbanístico naqueles puntos que foron obxecto de informe desfavorable.

De acuerdo con o disposto no artigo 50.5 da Lei 11/2022, do 28 de xuño, Xeral de Telecomunicacións, a tramitación pola Administración pública competente dunha medida cautelar que impida ou paralice, ou dunha resolución que denegue, a instalación da infraestrutura de rede que cumpra os parámetros e requirimentos técnicos esenciais para garantir o funcionamento das distintas redes e servizos de comunicacións electrónicas establecidos no real decreto que desenvolve a Disposición Adicional Undécima da Lei, excepto en edificacións do patrimonio histórico-artístico, debe ser obxecto de previo informe preceptivo do Ministerio que dispón do prazo máximo dun mes para a súa emisión e que será evacuado, tras, no seu caso, os intentos que procedan de atopar unha solución negociada cos órganos encargados da tramitación da citada medida ou resolución.

A solicitude de informe, ou no seu caso, a resposta a un escrito de emenda, pódese realizar a través da seguinte canle oficial habilitado para iso: mediante “Comunicación electrónica” á oficina de rexistro da Subdirección Xeral de Ordenación das Telecomunicacións, oficina SIR con código EA0042793

El problema que se expone tiene carácter urbanístico, de ordenación territorial y de seguridad y salud, competencias todas ellas que recaen sobre el Ayuntamiento. Estos asuntos deberían recogerse en la normativa urbanística del municipio en cuestión, por lo que se considera que debe ser el Ayuntamiento, quien haciendo cumplir la mencionada normativa, requiera a la Compañía proveedora de los servicios para que proceda a mantener sus instalaciones de forma adecuada y que tome, si procede, las medidas que considere oportunas en aras del cumplimiento de su normativa municipal.

Será por tanto o Concello do seu municipio quen deba analizar o caso e tratar os posibles defectos e irregularidades da instalación, en canto poidan supor un risco para a seguridade e a saúde, así como calquera outra circunstancia que recaia no ámbito das súas competencias.

En caso, que o Concello opte pola imposición de medidas cautelares ou paralizadoras, deberá redactar un borrador das estas medidas, debidamente fundamentadas en motivos de ordenación urbanística, de seguridade e saúde ou calquera outro que proceda e envialo á Secretaría Xeral de Telecomunicacións e Ordenación dos Servizos de Comunicación Audiovisual para que previo á súa aprobación por parte do Concello, emítase o informe preceptivo que prevé o artigo 50.5 da Lei 11/2022, do 28 de xuño, Xeral de Telecomunicacións.

Adicionalmente, debe sinalarse que non corresponde a esta Secretaría Xeral a resolución das cuestións de índole civil que puidesen suscitarse por este tipo de despregamentos, senón que, en última instancia, deben ser dirimidas pola xurisdición ordinaria. Todo iso sen prexuízo de que, como primeira opción, poida tentarse unha solución amigable entre as partes.

Estos asuntos deberían recollerse na normativa urbanística do municipio en cuestión, polo que se considera que debe ser o Concello, quen facendo cumprir a mencionada normativa, requira á Compañía provedora dos servizos para que proceda a analizar a solicitude exposta co obxecto de acordar unha solución beneficiosa para as partes.

Así mesmo, infórmase que non corresponde á Secretaría Xeral de Telecomunicacións e Ordenación dúas Servizos de Comunicación Audiovisual a resolución dás cuestións de índole civil que puidesen suscitarse por este tipo de despregamentos, senón que, en última instancia, deben ser dirimidas pola xurisdición ordinaria. Todo iso sen prexuízo de que poida tentarse unha solución amigable entre as partes.

En cuanto a os despregamentos existentes de redes públicas de comunicacións electrónicas, é probable que esta información estea en poder do Concello do municipio en cuestión, encargado da concesión de licenzas e da proxección das redes de urbanización. En consecuencia, suxírese que se presente unha solicitude ao Concello para obter a esta información.

É frecuente que os instrumentos de planificación urbanística prevexan a esixencia dun plan de despregamento, no cal se establezan os pasos que seguirán os operadores de telecomunicacións para dotar de servizos de comunicacións electrónicas ao municipio en cuestión. En primeiro lugar, debe terse en conta que a presentación dun programa de implantación ou plan de despregamento é voluntaria para o

Operador segundo o previsto no artigo 49.9 da Lei 11/2022, do 28 de xuño, Xeral de Telecomunicacións e, a aprobación do este plan, suporía a utilización da figura da declaración responsable fronte a licenza para o despregamento dos elementos incluídos no programa.

En segundo lugar, se a intervención axústase aos supostos recollidos no artigo 49.11 da Lei 11/2022, do 28 de xuño, Xeral de Telecomunicacións, estas actuacións non requirirán ningún tipo de concesión, autorización ou licenza nova ou modificación da existente ou declaración responsable ou comunicación previa ás administracións públicas competentes por razóns de ordenación do territorio, urbanismo ou ambientais.

En todo caso, reitérase que estes proxectos e a súa tramitación deben de respectar o recollido na Lei 11/2022, do 28 de xuño, Xeral de Telecomunicacións, en particular os artigos 49.9 e 49.11 da mesma.

A seguir, ofrécense unha serie de recomendacións xerais, baseadas no establecido na Lei 11/2022, do 28 de xuño, Xeral de Telecomunicacións:

• No plan de despregamento ou instalación, o operador deberá prever os supostos nos que se van a efectuar despregamentos aéreos ou por fachadas de cables e equipos.
• El plan de despregamento ou instalación de rede pública de comunicacións electrónicas entenderase aprobado se, transcorridos dous meses desde a súa presentación, a administración pública competente non ditou resolución expresa.
• Por último, sinalar que non se recomenda que no Plan de despregamento fíxense a priori todas as localizacións das instalacións de comunicacións electrónicas: trátase de algo moi difícil de prever, debido ás condicións que se atopan no momento da súa instalación (condicións de propagación, proximidade con outras estacións, elementos urbanos inesperados, entre outros). Por iso recoméndase no seu lugar unha relación de lugares que prevexan a instalación de infraestruturas de telecomunicación, con suficientes alternativas para cambiar a localización das mesmas se as condicións esixir.

A Lei 11/2022, do 28 de xuño, Xeral de Telecomunicacións, outorga aos operadores o dereito da ocupación da propiedade privada e do dominio público.

El caso da ocupación da propiedade privada restrínxese a cando resulte estritamente necesario para a instalación da rede na medida prevista no proxecto técnico presentado e sempre que non existan outras alternativas técnica ou economicamente viables. Esta ocupación pode ser realizada a través de expropiación forzosa ou mediante a declaración de servidume forzosa de paso para a instalación de infraestrutura de redes públicas de comunicacións electrónicas. Nestes casos, os operadores terían a condición de beneficiarios nos expedientes que se tramiten, conforme ao disposto na lexislación sobre expropiación forzosa. Por tanto, en casos extremos e cando non existan outras opcións, un operador podería solicitar a apertura de expediente a destas características á Secretaría Xeral de Telecomunicacións e Ordenación dos Servizos de Comunicación Audiovisuais para efectuar a instalación da esta infraestrutura.

Por tanto, ao tratar o procedemento de expropiación, como unha ferramenta reservada só a situacións moi concretas, a súa aplicación non reviste en ningún caso carácter de cotidianidad.

El procedemento máis estendido para a ocupación da propiedade privada é a procura de acordos cos titulares dos predios e inmobles que os operadores pretenden utilizar. Si non poden alcanzar os acordos nun inmoble buscan outros inmobles, antes que iniciar un procedemento administrativo de expropiación ou servidume, regulado pola Lei de Expropiación Forzosa, que se prolonga de maneira importante no tempo, ten un procedemento confuso e, ademais leva unha serie de custos asociados para o operador, e no que hai que xustificar de forma clara e contundente en primeiro lugar e con carácter previo, a necesidade e inviabilidade de calquera outra alternativa, e posteriormente, tramitar o procedemento administrativo especial, antes mencionado, segundo a lexislación de expropiación forzosa cos requisitos formais e garantistas nos que se sustancia.

En canto ao dereito de ocupación do dominio público, os operadores terán dereito á ocupación do dominio público na medida en que iso sexa necesario para o establecemento dunha rede pública de comunicacións electrónicas, en condicións neutrais, obxectivas, transparentes, equitativas e non discriminatorias, sen que en ningún caso os titulares do dominio público poidan establecer dereito preferente ou exclusivo algún de acceso ou ocupación do este dominio público en beneficio dun operador determinado ou dunha rede concreta de comunicacións electrónicas.

El artigo 52 da Lei 11/2022, do 28 de xuño, Xeral de Telecomunicacións establece que aquelas Administracións Públicas que sexan titulares de infraestruturas físicas susceptibles de ser utilizadas para o despregamento de redes públicas de comunicacións electrónicas deberán facilitar o acceso ás mesmas aos operadores de telecomunicacións. Por iso, calquera operador que teña intención de despregar redes públicas de comunicacións electrónicas nun determinado territorio, poderá solicitar á Administración Pública competente acceso ás infraestruturas físicas susceptibles de aloxar redes públicas de comunicacións electrónicas que sexan da súa titularidade (por exemplo, un conduto polo que poida despregar cables). A Administración Pública en cuestión e o operador con intencións de despregamento, deberán chegar a un acordo para a utilización das mencionadas infraestruturas.

Igualmente, as entidades ou sociedades encargadas da xestión de infraestruturas de transporte de competencia estatal, así como as empresas e operadores doutros sectores distintos ao das comunicacións electrónicas que sexan titulares ou xestoras de infraestruturas no dominio público do Estado, das Comunidades Autónomas ou das Entidades Locais ou beneficiarias de expropiacións forzosas e que sexan susceptibles de ser utilizadas para o despregamento de redes públicas de comunicacións electrónicas facilitarán o acceso ás estas infraestruturas. Neste caso, os actores mencionados e os operadores de telecomunicación deberán chegar a un acordo, podendo presentar o caso ao CNMC no caso de que exista conflito en relación coa negociación do acceso, quen deberá emitir un informe vinculante.

Estos accesos deben producirse co fin de facilitar o despregamento de redes públicas de comunicacións electrónicas e non debe comprometer a continuidade e seguridade da prestación dos servizos que nas estas infraestruturas realice o seu titular. Os accesos recoñécense en relación coas infraestruturas viarias, ferroviarias, portos, aeroportos, abastecemento de auga, saneamento, e do transporte e a distribución de gas e electricidade, e deberán facilitarse en condicións de igualdade, transparencia e non discriminación.

Por infraestruturas susceptibles de ser utilizadas para o despregamento de redes públicas de comunicacións electrónicas entenderanse tubos, postes, condutos, caixas, cámaras, armarios, e calquera recurso asociado que poida ser utilizado para despregar e albergar cables de comunicacións electrónicas, equipos, dispositivos, ou calquera outro recurso análogo necesario para o despregamento e instalación das redes.

Estas obrigas veñen impostas non só polo mencionado artigo 52 da Lei, senón ademais pola directiva 2014/61/UE do Parlamento Europeo e do Consello, do 15 de maio de 2014, relativa a medidas para reducir o custo do despregamento das redes de comunicacións electrónicas de alta velocidade. Esta directiva foi trasposta ao ordenamento xurídico español polo Real Decreto 330/2016, do 9 de setembro, relativo a medidas para reducir o custo do despregamento das redes de comunicacións electrónicas de alta velocidade, actualmente vixente e que regula aspectos relacionados cos despregamentos de redes públicas de comunicacións electrónicas como son os accesos a infraestruturas, compartición das mesmas, coñecemento de condicións de permisos e licenzas, así como a creación dun sitio web, punto de información único, con información centralizada sobre estas materias.

Cando se trata de despregar infraestruturas de telecomunicacións en lugares de titularidade pública estatal, o Ministerio para a Transformación Dixital e da Función Pública procede a levar a cabo un trámite de información pública, a pedimento do órgano correspondente, mediante a publicación dun anuncio no apartado de participación pública da súa páxina web.

No este anuncio descríbese o proxecto que vai realizar un determinado operador, co fin de que se outros operadores de comunicacións electrónicas, atópanse interesados na compartición da infraestrutura para a instalación da súa rede pública de comunicacións electrónicas na mesma localización, poidan proceder a manifestar tal interese e, en consecuencia, redimensionarla adecuadamente.

A Dirección Xeral de Estradas do Estado publicou un documento que describe recomendacións e orientacións que deben seguir os operadores de telecomunicacións para realizar despregamentos de redes públicas de comunicacións electrónicas en dominio público de Estradas do Estado: Orientacións para a ocupación do Dominio Público de Estradas do Estado por infraestruturas de telecomunicacións [PDF] [265 KB].