Bidaia-gastuen kalte-ordaina emateko aukera kontratua eteten denean eta ez eteten denean.

Kontratua eteten denean, eta ez kontratua eteten denean, bidaia-gastuen kalte-ordaina emateko aukerari buruzkoa da gaia.

Horretarako, funtsean, zerbitzuen ondoriozko kalte-ordainei buruzko maiatzaren 24ko 462/2002 Errege Dekretuan (aurrerantzean, Errege Dekretua) aurreikusitakoari lotu behar zaio Langileen Estatutuaren Legearen testu bategina, urriaren 23ko 2/2015 Legegintzako Errege Dekretuaren bidez onartua (aurrerantzean, LELTB).

Horrela, Errege Dekretuaren 24. artikuluak honako hau ezartzen du:

“1. Espainiatik Espainiako Administrazioaren atzerriko lanposturen batera destinatutako langileek, edo, Espainiatik destinatu ondoren, herrialde barruko herrialdez edo biztanlez aldatzen direnek, helmuga berria dutelako, edo Espainiara itzultzen direnek, arrazoi beragatik, behin betiko uzteagatik edo erretiroagatik, eskubidea izango dute bidaia-gastuak ordaintzeko; eta helmuga hemezortzi hilabete baino gehiagorako aurreikusten den kasuetan, eskubidea izango dute, gainera, familiako kideen bidaia-gastuak ordaintzeko, baldin eta haiek benetan garraiatzen eta altzarietara eta tresnetara eramaten badira. Hala ere, Saileko idazkariordeak edo kasuan kasuko erakunde edo entitateko goi-agintaritzak gutxieneko denbora hori eskatzetik salbuets dezake, hori justifikatzen duten salbuespenezko arrazoiak daudenean.

2. Ingalaterra Aurreko paragrafoan aurreikusitako kasuetan, langileak, gainera, bere kabuz eta bidaide izateko eskubidea duen senide bakoitzeko, lekualdatze-bidaiak irauten duen egunetan, lurreko, itsasoko edo aireko baliabideak erabiliz eta zuzeneko ibilbidea eginez, helmugako herrialdean legozkiokeen mantenu-gastuak jasoko ditu, betiere mantenua txartelaren edo bidaiarien prezioan sartuta ez badago. Ondorio horietarako, behin betiko uzteagatik edo erretiroagatik atzerritik lekualdatzen diren langileen kasuan, Espainia izango da destinoko herrialdea, eta lurralde nazionalari dagozkion dietak aplikatuko zaizkie”.

Agindu hori irakurrita, honako ondorio hauek atera daitezke:

Testuan, kanpoan lan egiten duen langile bati bidaia-gastuak ordaintzeko aukera ematen dioten zenbait kasu aipatzen dira. Hori dela eta, beharrezkoa da herrialdea edo biztanleria aldatzea herrialde beraren barruan, destino berria esleitzea, erretiroa hartzea edo behin betiko etetea; beraz, ez da berariaz aipatzen “kontratua eteteak” bidaia-gastuak ordaintzea eragin dezakeenik.

Horri dagokionez, ez da uste kontratuaren etetea eta behin betiko etetea parekatu daitezkeenik; izan ere, kontratua behin betiko eteteak berekin dakar langilearen eta erakunde kontratatzailearen arteko harreman juridikoa amaitzea, eta eteteak, berriz, LTBren 45.2 artikuluaren arabera, soilik “lan egiteko eta lana ordaintzeko elkarrekiko betebeharretatik salbuesten du”. Hala ere, zenbait eskubidek eta betebeharrek bizirik diraute. Kasu horretan, lanpostua gordetzea eta antzinatasun-ondorioetarako epea zenbatzea aipa litezke; horiek Estatuko Administrazio Orokorraren Negoziazio Mahai Orokorraren Akordioko 11.1 artikuluan aipatzen dira, Estatuko Administrazio Orokorraren eta haren erakunde autonomoen zerbitzuan kanpoan zerbitzuak ematen dituzten lan-kontratudun langileen lan-baldintzei buruzkoan.

Azaldutako guztia kontuan hartuta, zera ondoriozta dezakegu: etete-egoera ezin dela parekatu kontratua behin betiko etetearekin, eta, beraz, ezin direla bidaia-gastuak ordaindu.

Halaber, kontratua etenez gero bidaia-gastuak ordaintzeko aukerarik ere ez da aurreikusten aipatutako errege-dekretuaren 26. artikuluan aurreikusitako kasuen artean. Artikulu horretan, egoera jakin batzuk gertatzen direnean langilearen edo haren senideen alde bidaia-gastuak ordaintzeko aukera aurreikusten den hainbat kasu aipatzen dira.

Azkenik, nabarmendu behar da Espainiako Administrazioak berak bere gain hartzen dituela joan-etorrien gastuak, baldin eta leku jakin batean lan egiten duen pertsona bat Estatuko Administrazio Orokorrarekin duen harremanaren esparruan lekualdatzen bada, hau da, Estatuko Administrazio Orokorraren ekimenez edo harekin adostuta gertatzen bada. Horrek Administrazioa behartuko luke joan-etorrietarako behar dena hornitzera, Errege Dekretuaren 24. artikuluan aurreikusitakoaren arabera.

Era berean, eta azaldutakoaren arabera, Estatuko Administrazio Orokorraren eskumenekoa ere ez da kontratuaren etenaldia amaitutakoan berriz lanean hasteak eragindako gastuak bere gain hartzea.

Kontsulta hori sorrarazi zuen kasu zehatzean, aukera gisa planteatzen ziren langilearentzat honako aukera hauek aztertzea: Nazio Batuen erakundeak berak egin zezala bere lankidetza-jarduera joan-etorri horien kargu, edo eska zezakeela Administrazioak berak har zezala bere bidaiaren ardura Errege Dekretu horren 26.3 artikuluaren esparruan, baldintza egokiak egonez gero.

Aurrekoa gorabehera, Administrazioaren betebeharra izango da, ordea, kontratua behin betiko amaitzen denean Espainiara itzultzearen gastuak ordaintzea.

Ondorioz, kontuan hartuta ordenamenduan ez dagoela aurreikusita kontratu-eteteen kasuan bidaia-gastuen kalte-ordaina ematea, eta etenaldi hori ezin denez parekatu kontratua behin betiko etetearekin, ez da bidezkotzat jotzen bidaia-gastuak ordaintzea kontratua etenez gero, ez eta hura amaitutakoan lanera itzultzeko gastuak ordaintzea ere.

Aurreko guztia gorabehera, gogoratu behar da, zuzendaritza nagusi honen eskumenen araubidearen arabera, zuzendaritza nagusi honek egiten dituen kontsulten erantzunak informatzeko baino ez direla, eta, ondorioz, ez direla irizpide lotesleak, ez dutela ez eskubiderik ez eskubide-itxaropenik sortzen, eta ez dutela inolako loturarik sortzen dagozkien prozedura-motekin. Gainera, nahitaezko izaera edo izaera loteslerik ez dutenez, erantzun horien hartzaile diren organoek, hala badagokio, horietan jasotako iritziarekin bat ez datorren erabakia hartu ahal izango dute azkenean.

Buletin honetan jasotzen diren kontsulten erantzunek erantzuna emateko unean indarrean dagoen araudiaren arabera planteatutako galderei erantzuten diete, eta, beraz, erantzun horiek ondorengo lege-aldaketen edo ebazpen judizialen eragina jasan dezakete.