Ezkontza batera joatea familiako eta laneko bizitza uztartzearekin lotutako betebeharragatiko baimen gisa hartzea.

Familia eta lana uztartzearekin lotutako eginbehar bat betetzeko ezinbesteko denboragatiko baimenari buruzkoa da galdera; zehazki, ezkontza bateko lekuko gisa joatea adiskidetze-betebehartzat har daitekeen.

Hala, lehenik eta behin, aplikatu beharreko esparru juridikoa aztertu behar da. Enplegatu Publikoaren Oinarrizko Estatutuaren Legearen testu bategina onartzen duen urriaren 30eko 5/2015 Legegintzako Errege Dekretuaren 48.j) artikuluak ezartzen duenez, funtzionario publikoek baimena izateko eskubidea izango dute:

“Ezin saihestuzko betebehar publiko edo pertsonal bat betetzeko ezinbesteko denboraz eta familia- eta lan-bizitza uztartzearekin lotutako betebeharrengatik.”

Figura hori zedarritzeko, kontuan hartu behar da “ezinbesteko betebeharra” orain arte definitu izan den kontzeptu juridiko zehaztugabea dela, Giza Baliabideak Kudeatzeko Prozeduren Eskuliburuak (Administrazio Publikorako Estatu Idazkaritzaren 1992ko abenduaren 14ko Ebazpenaren bidez argitaratua) jasotzen duen bezala. Betebehar hori ez betetzeak erantzukizun zibila, penala edo administratiboa eragiten dion pertsona bati dagokion betebehar gisa definitzen da, eta, era berean, lan-bizitzarekin eta familia-bizitza uztartzearekin lotutako betebeharretara ere hedatzen da.

Aurrekoa oinarri hartuta, Funtzio Publikoaren Zuzendaritza Nagusiak funtzionarioei nahitaezko betebehar publiko edo pertsonal bat betetzeko baimenari buruz mantentzen dituen irizpideak honako hauetan sistematiza daitezke:

a) Ezinbesteko betebeharra izan behar du, hau da, "pertsona bati dagokion betebeharra, betebehar hori ez betetzeak erantzukizun zibila, penala edo administratiboa eragiten badio". Kontzeptu horretan sartzen dira gizalegezko eginbeharrak, hala nola hauteskunde-prozesuetan parte hartzea eta sufragio-eskubidea baliatzea.

b) Ezinbesteko betebehartzat jotzen diren kasuetatik kanpo, baimena ematea hautazkoa da; beraz, Administrazioak aztertu egin beharko ditu kasu zehatzaren inguruabarrak, eta TREBEPen 48.j) artikulua oso modu murriztailean interpretatu beharko du. Kasu bakoitzean gertatzen diren inguruabarrak organo eskudunak aztertu beharko ditu.

c) Ezinbesteko eginbeharra betetzeko ezinbestekoa den denborarako eman behar da baimena, eta ezin da, oro har, saihestezina izan.

d) Bete beharreko betebeharraren izaera publikoari edo pertsonalari dagokionez, erabaki da jarduera pribatuak borondatez bere gain hartzea ez dela izango funtzionarioa zerbitzua ematera behartzen duten estatutu-betebeharren gainetik egongo.

e) Nolanahi ere, nahitaezko betebeharragatiko eta adiskidetzearekin lotutako betebeharrengatiko baimenak oinarrizko bi ezaugarri ditu: haien hondar-izaera eta iraupena; azken hori betebeharra betetzeko ezinbesteko denborakoa izango da. Horregatik guztiagatik, egoera puntualetara eta ezustekoetara mugatu behar da, denboran luzatzen ez diren egoeretara, eta salbuespenetara, errepikatuak ez diren egoeretara.

Familia- eta lan-bizitza uztartzearekin lotutako betebehar batengatik baimen hori emateko orduan, beraz, kontuan hartu beharko dira arestian aipatutako irizpideak, bai eta kasu zehatz bakoitzean aplikatu beharreko araudia ere.

Zibilizazio-doktrinaren arabera, familia-zuzenbidean, familia-unitatea osatzen duten kide jakin batzuen alde ezartzen diren ahalmen, ahal edo eskubide askok zuzenbide-betebehar izaera mistoa dute.

Kode Zibilaren 142. eta 143. artikuluak batera aintzat hartzeak familia-harremanak arautzen dituen Kode Zibileko manuen artean, hau ondorioztatzen da: “elkarri janaria ematera behartuta daude, hau da, mantenurako, logelarako, jantzietarako eta mediku-laguntzarako ezinbestekoa den guztia, ezkontideak, aurrekoak eta ondorengoak”.

Aurrekoa kontuan hartuta, planteatutako kasu zehatzean, seme-alaba bat ezkontzara lekuko gisa joateak ez dirudi zuzendaritza-zentro honek betebeharraren edukiari buruzko interpretazioari dagokionez arestian aipatutako baldintzak betetzen direnik manu honen ondorioetarako, eta ez da erregulazio zibiletik ondorioztatzen familia-harremanen esparruan betebeharrak duen osagaia.

Bestalde, gogoratu behar dugu araudian aurreikusitako beste baimen batzuk erabiltzeko aukera dagoela, hala nola norberaren gauzetarako sei egunera arteko baimena hartzea urte bakoitzean; urteko oporraldiren bat aplikatzea, ondoz ondoko bost egun balioduneko gutxieneko aldietan har dezakeena, edo, bestela, ordainsaririk gabeko norberaren gauzetarako lizentziak, zeinen iraupen metatua ezingo baita hiru hilabetetik gorakoa izan bi urtean behin (1964ko Estatuko funtzionario zibilei buruzko Lege artikulatuaren 73. artikulua).

Aurreko guztia gorabehera, gogoratu behar da, zuzendaritza nagusi honen eskumenen araubidearen arabera, zuzendaritza nagusi honek egiten dituen kontsulten erantzunak informatzeko baino ez direla, eta, ondorioz, ez direla irizpide lotesleak, ez dutela ez eskubiderik ez eskubide-itxaropenik sortzen, eta ez dutela inolako loturarik sortzen dagozkien prozedura-motekin. Gainera, nahitaezko izaera edo izaera loteslerik ez dutenez, erantzun horien hartzaile diren organoek, hala badagokio, horietan jasotako iritziarekin bat ez datorren erabakia hartu ahal izango dute azkenean.

Buletin honetan jasotzen diren kontsulten erantzunek erantzuna emateko unean indarrean dagoen araudiaren arabera planteatutako galderei erantzuten diete, eta, beraz, erantzun horiek ondorengo lege-aldaketen edo ebazpen judizialen eragina jasan dezakete.