Posibilidade de percibir trienios no caso de empregados que prestan servizos como persoal eventual, e que terían devindicados desde que veñen ocupando estes postos de traballo como persoal eventual. Especial mención ás Sentenzas do Tribunal Supremo con data do 21 de xaneiro de 2016 e do Tribunal Superior de Xustiza de Madrid do 11 de decembro de 2020 sobre esta materia.

A consulta versa sobre a posibilidade de percibir trienios no caso de empregados que prestan servizos como persoal eventual, e que terían devindicados desde que veñen ocupando estes postos de traballo como persoal eventual.

En primeiro lugar, é necesario puntualizar que non se indica se o persoal eventual referido ten a condición de funcionario de carreira ou non, así como, no caso de que así o fose, en que situación administrativa atópanse.

En primeiro lugar, procede examinar o réxime xurídico do persoal eventual, a teor da definición que realiza o artigo 12 do texto refundido da Lei do Estatuto Básico do Empregado Público (TRLEBEP), aprobado mediante Real Decreto Lexislativo 5/2015, do 30 de outubro, segundo o cal, “é persoal eventual o que, en virtude de nomeamento e con carácter non permanente, só realiza funcións expresamente cualificadas como de confianza ou asesoramento especial, sendo retribuído con cargo aos créditos orzamentarios consignados para este fin”. Así mesmo, “ao persoal eventual seralle aplicable, no que sexa adecuado á natureza da súa condición, o réxime xeral dos funcionarios de carreira”.

En relación coas retribucións do persoal eventual, o artigo 23 da Lei 31/2022, do 23 de decembro, de Orzamentos Xerais do Estado para o ano 2023, dispón o seguinte:

“Catro. O persoal eventual percibirá as retribucións por soldo e pagas extraordinarias correspondentes ao grupo ou subgrupo de clasificación ao que o Ministerio de Facenda e Función Pública asimile as súas funcións e as retribucións complementarias que correspondan ao posto de traballo, reservado a persoal eventual, que desempeñe, sendo de aplicación a este colectivo dispor no parágrafo B) do apartado un deste artigo.

Os funcionarios de carreira que, en situación de activo ou de servizos especiais, ocupen postos de traballo reservados a persoal eventual percibirán as retribucións básicas correspondentes ao seu grupo ou subgrupo de clasificación, incluídos trienios, no seu caso, e as retribucións complementarias que correspondan ao posto de traballo que desempeñen”.

Deste xeito, veu a establecerse un sistema retributivo específico para o persoal eventual, que, se ben se basea no modelo previsto para o persoal funcionario, introduce unha serie de especificacións para adaptalo á concreta natureza deste persoal. Así, da lectura do citado precepto inférese que o lexislador contemplou expresamente que o persoal eventual perciba as retribucións complementarias que correspondan ao posto de traballo, determinando que polas funcións desempeñadas en postos pertencentes á categoría de persoal eventual unicamente corresponde o abono de trienios aos funcionarios de carreira.

En segundo lugar, en atención á cuestión que se expón na consulta procede analizar, en primeiro termo, o contido das Sentenzas referidas no apartado de Consulta.

Por unha banda, a Sentenza do Tribunal Superior de Xustiza de Madrid do 11 de decembro de 2020 na que se indica recoñeceuse o dereito do persoal eventual a percibir os trienios.

En relación coas Sentenzas dos TSJ, non podemos concluír que as mesmas non sexan correctas desde o punto de vista xurídico pero un pronunciamento illado non crea doutrina que, conforme ao artigo 1.6 do Código Civil será a que “de modo reiterado, estableza o Tribunal Supremo ao interpretar e aplicar a Lei, o costume e os principios xerais do dereito”.

Doutra banda, o contido da sentenza da Sala Terceira do Tribunal Supremo do 21 de xaneiro de 2016, (Rec. 526/2012), en consonancia co disposto polo Tribunal de Xustiza da Unión Europea (TJUE), en relación co seu pedimento de decisión prejudicial, tramitada como asunto C-177/14, mediante sentenza do 9 de xullo de 2015, na que se resolve o seguinte:

“1) O concepto de traballador con contrato de duración determinada no sentido da cláusula 3, apartado 1, do Acordo marco sobre o traballo de duración determinada, celebrado o 18 de marzo de 1999 que figura no anexo da Directiva 1999/70/CE (EDL 1999/66412) do Consello, do 28 de xuño de 1999, relativa ao Acordo marco da CES, a UNICE e o CEEP sobre o traballo de duración determinada, debe interpretarse no sentido de que se aplica a un traballador como a demandante no litixio principal.

2) A cláusula 4, apartado 1, do Acordo marco sobre o traballo de duración determinada debe interpretarse no sentido de que se opón a unha norma nacional, como a controvertida no litixio principal, que exclúe, sen xustificación algunha por razóns obxectivas, ao persoal eventual do dereito a percibir os trienios concedidos, en particular, aos funcionarios de carreira, cando, en relación coa percepción do este complemento salarial, ambas as categorías de traballadores áchanse en situacións comparables, o que corresponde verificar ao tribunal remitente”.

Se ben tal pronunciamento constitúe unha declaración xudicial no marco procedimental da cuestión prejudicial promovida polo Tribunal Supremo, cuxos efectos só vinculan con autoridade de cousa xulgada ao xuíz que expuxo a mesma e ás partes do concreto litixio; ha de terse en conta, igualmente, a transcendencia que posúe a xurisprudencia comunitaria para os distintos Estados membros, mesmo a xerada na resolución de cuestións prejudiciales, que podería chegar a provocar, na práctica, que os Estados membros reexaminen a súa normativa interna vixente con obxecto de comprobar se a mesma axústase ou non a tal decisión.

Neste sentido, convén examinar un dos extremos esenciais da Sentenza do TJUE obxecto de análise, na que se manifesta o seguinte:

“(…) posto que se deduce da xurisprudencia do Tribunal de Xustiza relativa a trienios, como os controvertidos no litixio principal, que estes son condicións de traballo, no sentido da cláusula 4, apartado 1, do Acordo marco, os traballadores con contrato de duración determinada non poden, sen que exista xustificación obxectiva algunha, ser tratados de maneira menos favorable que os traballadores fixos que se atopan nunha situación comparable (…).

(…) Para apreciar se determinados traballadores exercen un traballo idéntico ou similar, no sentido do Acordo marco…, debe terse en conta un conxunto de factores, como a natureza do traballo, as condicións de formación e as condicións laborais.

(…) No caso de autos, o Goberno español observa que o persoal eventual é unha categoría profesional distinta do resto de categorías de empregados públicos establecidas no dereito español, respecto tanto das súas relacións de servizo, os seus labores ou as funcións que desempeñan, como dos criterios de selección ou o seu réxime retributivo (…)”.

Á luz do exposto, han de confrontarse os fragmentos reproducidos coa esencial natureza de confianza que corresponde ao persoal eventual na Administración española, unha natureza radicalmente diversa da do resto de empregados públicos, xa sexan funcionarios ou persoal laboral.

Así, conforme determina o mencionado artigo 12 do TRLEBEP, “o persoal eventual é o que, en virtude de nomeamento e con carácter non permanente, só realiza funcións expresamente cualificadas como de confianza ou asesoramento especial (…). O nomeamento e cesamento serán libres. O cesamento terá lugar, en todo caso, cando se produza o da autoridade á que se preste a función de confianza ou asesoramento. A condición de persoal eventual non poderá constituír mérito para o acceso á Función Pública ou para a promoción interna (…)”.

Este persoal realiza, por tanto, funcións de asesoramento de “carácter político”, como tradicionalmente denominouse, e a súa selección responde a criterios de amplísima discrecionalidad; non rexendo para a mesma os principios de mérito e capacidade, a diferenza do que sucede co resto de empregados públicos. Polo tanto, o persoal eventual, relacionado coa especial confianza que o alto cargo que os nomea deposita nel, adquire uns caracteres socio-profesionais precisos e específicos no noso ordenamento xurídico nacional e que xustificarían para o lexislador un trato, así mesmo, nítidamente diferenciado.

Nesta liña, a propia xurisprudencia do Tribunal Supremo mantén que os postos reservados ao persoal eventual son excepcionais e circunscríbense a “funcións de confianza ou asesoramento especial que legalmente delimitan esta específica clase de persoal público”. En consecuencia, considera que deben quedar vedados a este persoal os labores profesionais de colaboración que se proxecten nas funcións normais da Administración, ben nas externas de prestación de servizos, ben nas internas de pura organización administrativa. Por todas elas, sirva a Sentenza da Sala do Contencioso-Administrativo do Tribunal Supremo do 25 de abril de 2008 (Rec. Casación nº 3010/2005), na que se aborda con detalle a figura dos eventuais, na que se deixa clara a súa excepcionalidade e lémbrase a súa total exclusión das actuacións profesionais propias dos funcionarios, “que pola directa conexión que teñen cos principios constitucionais de obxectividade e eficacia administrativa, deben ser asignadas ao persoal público seleccionado baixo os principios de igualdade, mérito e capacidade”.

Cuestión distinta é a concernente á situación na que puidese concorrer un abuso de dereito ou fraude de lei na utilización desta categoría, en supostos nos que da análise das funcións e tarefas do persoal eventual desprendésese que non existe diferenza algunha respecto dos postos de funcionarios de carreira ou do persoal laboral.

Neste sentido, a propia sentenza do TJUE recolle que:

“En todo caso, incumbe ao tribunal remitente pronunciarse sobre se, polo que se refire á percepción dos trienios controvertidos no litixio principal, os funcionarios de carreira e o persoal eventual, con respecto ao cal se alega unha diferenza de trato relativa ás condicións de traballo, áchanse nunha situación comparable (…).

Se este tribunal aprecia que os labores profesionais da demandante no litixio principal na súa condición de persoal eventual no Consello de Estado non son idénticos ou análogos aos dun funcionario de carreira no este órgano ou noutros órganos onde prestou servizos no pasado na mencionada condición, diso deduciríase que a demandante no litixio principal non se atopa nunha situación comparable á dun funcionario de carreira”.

Pola súa banda, a sentenza do Tribunal Supremo do 21 de xaneiro de 2016, en coincidencia coa declaración do TJUE, sostén que o persoal eventual que contempla o noso ordenamento xurídico encádrase dentro do concepto de traballador de duración determinada que contén a normativa europea relativa ao Acordo marco da CES, a UNICE e o CEEP sobre o traballo de duración determinada, e por tanto, élle aplicable igualmente o principio de non discriminación proclamado na Cláusula 4 dese Acordo Marco anexo á Directiva 1999/1970, no concreto caso dos singulares servizos desempeñados pola demandante como persoal eventual.

No entanto, o anterior e á luz da consulta exposta, cabe advertir que os efectos que desprega a sentenza que nos/nos ocupa, circunscríbense a un suposto específico, no que se pon de manifesto unhas determinadas particularidades que diferencian o posto de traballo do persoal eventual en cuestión.

Neste aspecto, convén resaltar dispor no fundamento xurídico noveno da sentenza do Tribunal Supremo, no que se sinala que: “(…) a decisión que se adopta nesta sentenza está referida aos concretos postos desempeñados pola recorrente como persoal eventual e, por tanto, non significa que calquera posto desempeñado por persoal eventual áchase necesariamente nunha situación comparable á dos funcionarios de carreira. Pois haberá que estarse ás singularidades de cada caso e, en especial, ao específico labor profesional do posto de que se trate”.

Deste xeito, segundo recolle o fundamento xurídico décimo da mesma, o recoñecemento do dereito ao trienio prodúcese na esfera xurídica da traballadora, co alcance concreto que se establece no fallo, tendo en consideración as circunstancias específicas do suposto analizado e nos termos que resultan do razoado na propia sentenza.

Sentado o anterior cabe concluír que, a criterio desta unidade e con arranxo á normativa vixente, considérase que non procedería o recoñecemento e consecuente abono de trienios ao persoal eventual que non ostentase, así mesmo, a condición de funcionario de carreira.

Todo o anterior indícase sen prexuízo de lembrar que, de acordo con o réxime de competencias deste centro directivo, as respostas a consultas que emite esta dirección xeral posúen carácter meramente informativo e, en consecuencia, non teñen carácter de criterio vinculante, nin orixinan dereitos nin expectativas de dereito, nin implican vinculación algunha co tipo de procedementos a que se refiran. Ademais, ao carecer de carácter preceptivo ou vinculante, os órganos destinatarios das estas respostas poderán, no seu caso, adoptar finalmente unha decisión que non se corresponda co parecer contido nas mesmas.

As respostas a consultas contidas neste boletín atenden ás cuestións expostas á luz da normativa vixente no momento da súa emisión, de maneira que estas respostas poden verse afectadas por modificacións lexislativas posteriores ou resolucións xudiciais.