Situación na que corresponde quedar a un empregado público condenado a pena de prisión.

A cuestión exposta versa sobre a situación administrativa na que corresponde quedar a un funcionario de carreira condenado a pena de prisión.

Así o artigo 90.2 do Real Decreto Lexislativo 5/2015, do 30 de outubro, polo que se aproba o texto refundido da Lei do Estatuto Básico do Empregado Público (en diante, TREBEP) establece que:

“A suspensión firme imporase en virtude de sentenza ditada en causa criminal ou en virtude de sanción disciplinaria. A suspensión firme por sanción disciplinaria non poderá exceder de seis anos”.

Atendendo á finalidade do precepto e ao seu literalidad, posto que se está regulando unha situación administrativa, deberase interpretar no sentido que, cando concorra algunha das dúas circunstancias sinaladas polo precepto, é dicir, recaia “sentenza ditada en causa criminal” ou “sanción disciplinaria “, que comporten a suspensión de funcións, procederá declarar ao funcionario na esta situación.

Neste sentido, no caso de que a sentenza non condena a unha suspensión de funcións senón a unha pena principal, consistente nunha pena prisión, e a unha pena accesoria de inhabilitación especial para o desempeño de emprego ou cargo público, non é menos certo que o cumprimento da pena principal –a condición de que a inhabilitación especial non afectase á condición de funcionario, como veremos con posterioridade- comporta a imposibilidade de cumprir coas obrigas que corresponden ao condenado na súa condición de funcionario, o que non só elimina o elemento da voluntariedad, como antes sinalábase, que eliminaría a posibilidade de determinar o pase á excedencia voluntaria por interese particular, senón que tamén implica a “interrupción forzosa”, en virtude da lei –neste caso, aplicada a través dunha sentenza xudicial penal- da prestación do servizo como funcionario.

Así as cousas, enténdese que a referencia que realiza o artigo 90.2 do TREBEP á “sentenza ditada en causa criminal” non só debe de circunscribirse aos supostos de que se condenou como penal principal ou accesoria –art. 56.1.1º- á pena de suspensión de funcións, senón que tamén se entende extensible esta situación aos supostos nos que por mor dunha sentenza xudicial ditada na orde penal o funcionario véxase imposibilitado para seguir desempeñando as súas funcións, é dicir, aquelas sentenzas que condenen a penas privativas de liberdade e comporten o ingreso en prisión; interpretación que, por outra banda, non sería extensible, en ningún caso, a outras sentenzas penais nas que a pena non impedise poder continuar coa prestación do servizo público.

Este argumento atópase referendado polo disposto polo Tribunal Supremo na súa Sentenza do 2 de febreiro de 1984, no sentido de que “para as relacións de especial suxeición, pois, no presente caso, non concorre sanción penal e expediente disciplinario, senón sanción penal e situación administrativa de suspensión de funcións, que non ten carácter sancionador, e cuxa xénese está precisamente na tramitación do mesmo procedemento xudicial, o que desaconsella o mantemento dunha duplicidade de efectos materialmente desfavorables ao afectado como derivados dunha orixe común, debéndose destacar adicionalmente, que aínda no suposto de concorrencia de sancións penais e administrativas, determinada doutrina vén mantendo que a potestade punitiva do Estado debe exercerse por unha única autoridade, que non é outra que a autoridade penal, sen posible desdobramento, considerando ao principio , que proscribe a dobre sanción, como principio insiro no ámbito do art. 25.1 da Constitución Española, e, por tanto, como dereito fundamental. Por iso entendo que procede estimar o presente recurso Contencioso-Administrativo, pois de non ser así iso equivalería a converter a suspensión de funcións nunha auténtica sanción, actuando ademais como unha sanción autónoma separada dos efectos da sentenza […]”.

En apoio dos argumentos expostos, cabe engadir que o artigo 98.3 do TREBEP, prevé que cando “A suspensión provisional poderá acordarse tamén durante a tramitación dun procedemento xudicial, e manterase polo tempo a que se estenda a prisión provisional ou outras medidas decretadas polo xuíz que determinen a imposibilidade de desempeñar o posto de traballo”, o que viría confirmar, en boa lóxica que, cando a sentenza penal condene a unha pena privativa de liberdade que implique o ingreso en prisión, sempre que non condene tamén a inhabilitación na condición de funcionario, cámbiese da situación administrativa de suspensión provisional á de suspensión firme.

Por último, cabe destacar que tanto a situación administrativa de suspensión firme como a de excedencia voluntaria por interese particular, posúen uns efectos materiais practicamente idénticos, é dicir, o tempo que permaneza o funcionario en calquera destas dúas situacións é un tempo “en branco”, é dicir, non xera ningún dereito, nin económico nin administrativo; se ben, como se sinalou, considérase máis adecuada neste caso, acordar a situación administrativa de suspensión firme, sempre, como tamén se destacou, que se confirme que a inhabilitación especial que como pena accesoria establece a sentenza penal, non afecte á condición de funcionario de carreira.

Agora ben, como xa se advertía, o sinalado con anterioridade só resultará de aplicación se non se establece na sentenza pena accesoria de inhabilitación na condición de funcionario de carreira.

A este respecto, o artigo 66 do TREBEP sinala que será causa de perda da condición de funcionario de carreira:

“A pena principal ou accesoria de inhabilitación absoluta cando adquirise firmeza a sentenza que a impoña produce a perda da condición de funcionario respecto de todos os empregos ou cargos que tivese.

A pena principal ou accesoria de inhabilitación especial cando adquirise firmeza a sentenza que a impoña produce a perda da condición de funcionario respecto daqueles empregos ou cargos especificados na sentenza.”

Así mesmo, o artigo 63, letra e), desta mesma norma, dispón que é causa da perda da condición de funcionario de carreira, “a pena principal ou accesoria de inhabilitación absoluta ou especial para cargo público que tivese carácter firme”.

É dicir, en caso de inhabilitación absoluta, determinarase a perda da condición de funcionario de carreira, mentres que en caso de pena accesoria de inhabilitación especial, só producirase a perda da condición de funcionario se así se especifica na sentenza.

Por iso, enténdese que é determinante que se poida coñecer o alcance do fallo neste extremo, polo que, no caso de que da Sentenza non se poida inferir sen dúbida o emprego ou cargo público incluídos baixo a esta inhabilitación especial, considérase necesario que se inste, a través da correspondente representación procesual, ao órgano xudicial sentenciador ou, no seu caso, ao encargado da execución da sentenza, para que determine os empregos ou cargos públicos sobre os que recaería esta inhabilitación especial.

Todo o anterior indícase sen prexuízo de lembrar que, de acordo con o réxime de competencias deste centro directivo, as respostas a consultas que emite esta dirección xeral posúen carácter meramente informativo e, en consecuencia, non teñen carácter de criterio vinculante, nin orixinan dereitos nin expectativas de dereito, nin implican vinculación algunha co tipo de procedementos a que se refiran. Ademais, ao carecer de carácter preceptivo ou vinculante, os órganos destinatarios das estas respostas poderán, no seu caso, adoptar finalmente unha decisión que non se corresponda co parecer contido nas mesmas.

As respostas a consultas contidas neste boletín atenden ás cuestións expostas á luz da normativa vixente no momento da súa emisión, de maneira que estas respostas poden verse afectadas por modificacións lexislativas posteriores ou resolucións xudiciais.