Espetxe-zigorrera kondenatutako langile publiko bati dagokion egoera.

Planteatutako gaia espetxe-zigorrera kondenatutako karrerako funtzionario bati dagokion administrazio-egoerari buruzkoa da.

Hala, Enplegatu Publikoaren Oinarrizko Estatutuaren Legearen testu bategina (aurrerantzean, TREBEP) onartzen duen urriaren 30eko 5/2015 Legegintzako Errege Dekretuaren 90.2 artikuluak hau ezartzen du:

“Etenaldi irmoa auzi kriminalean emandako epai baten ondorioz edo diziplina-zehapen baten ondorioz ezarriko da. Diziplina-zehapenagatiko etendura irmoa ezin izango da sei urtetik gorakoa izan”.

Manuaren xedea eta literaltasuna kontuan hartuta, administrazio-egoera bat arautzen ari denez, interpretatu beharko da ezen, manuak adierazitako bi inguruabarretako bat gertatzen denean, hau da, “kausa kriminalean emandako epaia” edo “diziplina-zehapena” dagoenean eta horrek eginkizunen etendura dakarrenean, funtzionarioa egoera horretan dagoela adieraziko dela.

Zentzu horretan, epaiak ez badu kondenatzen eginkizun-etenaldira, baizik eta zigor nagusi batera, espetxe-zigorrera, eta enplegu edo kargu publikoa betetzeko desgaikuntza bereziko zigor osagarri batera, egia da, halaber, zigor nagusia betetzeak –betiere zigor-desgaikuntza bereziak ez badio eragiten funtzionario izateari, gero ikusiko dugunez– ezinezko egiten duela kondenatuari bere funtzionario-izaeran dagozkion betebeharrak betetzea, eta horrek, borondatezko elementu aplikatua ezabatzeaz gain, nahitaezko eszedentziaren aukera dakar berekin, kasu honetan, eta, kasu honetan, borondatezko etenduraren bidez, nahitaezko eszedentziarako aukera ezabatuko litzateke, kasu partikular gisa.

Horrela, bada, TREBEPen 90.2 artikuluak “auzi kriminalean emandako epaiari” egiten dion erreferentzia ez da soilik mugatu behar zigor penal nagusi edo osagarri gisa kondenatutako kasuetara –7. artikulua. 56.1.1.- Egitekoez gabetzeko zigorraz gain, beste kasu hauetara ere zabal daiteke egoera hori: zigor-arloan emandako epai judizial baten ondorioz, funtzionaria bere eginkizunak betetzen jarraitu ezinik gelditzen den kasuetara, hau da, zigor askatasun-gabetzaileetara kondenatu eta espetxeratzea dakarten epaietara. Interpretazio hori, bestalde, ez litzateke inola ere hedatuko zigor arloko beste epaietara, baldin eta zigorrak zerbitzu publikoa ematen jarraitzea eragozten ez badu.

Argudio hori Auzitegi Gorenak 1984ko otsailaren 2ko epaian berretsi zuen: “Lotura bereziko harremanei dagokienez, beraz, kasu honetan ez dago zehapen penalik eta diziplina-espedienterik, baizik eta zehapen penala eta eginkizun-etendurako administrazio-egoera. Ez du zehapen-izaerarik, eta, hain zuzen ere, prozedura judizial bera izapidetzean sortu zen. Beraz, ez da gomendagarria kaltetuaren aurkako ondorio materialetan bikoiztasunik mantentzea, jatorri komun batetik eratorriak baitira. Gainera, nabarmendu behar da, zigor eta administrazio-zehapenak pilatzen direnean ere, doktrina jakin batek zigor-ahala mantentzen duela, eta zigor-arloko agintea indargabetzeko aukera bakarra dela kontuan hartuta, eta hori ezin dela beste printzipio bat baino bi aldiz ezarri. Estatuak ez du printzipio hori, agintaritza bikoiztea. Espainiako Konstituzioaren 25.1 artikulua, eta, beraz, oinarrizko eskubide gisa. Hori dela eta, uste dut egokia dela administrazioarekiko auzi-errekurtso hau baiestea, zeren, horrela ez bada, eginkizun-gabetzea benetako zehapen bihurtuko bailitzateke, eta, gainera, zehapen autonomo gisa jardungo luke, epaiaren ondorioetatik bereizita […]”.

Azaldutako argudioen alde, esan behar da TREBEPen 98.3 artikuluak honako hau aurreikusten duela: “Behin-behineko etendura prozedura judizial bat izapidetzen ari den bitartean ere erabaki ahal izango da, eta eutsi egingo zaio behin-behineko espetxealdiak edo epaileak agindutako beste neurri batzuek lanpostua betetzeko ezintasuna zehazten duten bitartean”Horrek baieztatuko luke, beraz, zigor-arloko epaiak espetxeratzea dakarren askatasunaz gabetzeko zigorrera kondenatzen duenean, betiere horrek ere funtzionario-izaeraren desgaikuntza ezartzen ez badu, behin-behineko etenduraren administrazio-egoeratik etendura irmoaren egoerara aldatzea.

Azkenik, azpimarratu behar da bai etenaldi irmoaren administrazio-egoerak, bai interes partikularragatiko borondatezko eszedentziaren administrazio-egoerak ia ondorio material berberak dituztela, hau da, funtzionarioak bi egoera horietako edozeinetan ematen duen denbora “hutsean” ematen du, hau da, ez du inolako eskubiderik sortzen, ez ekonomikorik, ez administratiborik; hala ere, kasu honetan egokiagotzat jotzen da etenaldi irmoaren administrazio-egoera adostea, betiere, nabarmendu den bezala, karrerako funtzionarioaren zigor osagarri gisa ezartzen den desgaikuntza berezia zigor-epaian eraginik ez duela berresten bada.

Nolanahi ere, lehenago ohartarazi den bezala, arestian adierazitakoa bakarrik aplikatuko da epaian karrerako funtzionario izateko gaitasungabetze-zigor osagarririk ezartzen ez bada.

Horri dagokionez, TREBEPen 66. artikuluak adierazten du honako hauek izango direla karrerako funtzionario izateari uzteko arrazoiak:

“Desgaikuntza absolutua dakarren zigor nagusiak edo erantsiak, zigorra ezartzeko epaia irmo bihurtzen denean, funtzionario-izaera galtzea dakar, funtzionarioak dituen lanpostu edo kargu guztiei dagokienez.

Desgaikuntza berezia dakarren zigor nagusiak edo erantsiak, zigorra ezartzeko epaia irmo bihurtzen denean, funtzionario-izaera galtzea dakar, epaian zehaztutako lanpostuei edo karguei dagokienez.”

Halaber, arau bereko 63. artikuluko e) idatz-zatiak ezartzen du hori dela karrerako funtzionarioaren izaera galtzeko kausa, “Kargu publikorako desgaikuntza absolutua edo berezia dakarren zigor nagusia edo erantsia irmoa izatea”.

Hau da, erabateko desgaikuntzaren kasuan, karrerako funtzionario-izaera galtzea ekarriko du; desgaikuntza bereziko zigor osagarriaren kasuan, berriz, funtzionario-izaera galtzea eragingo du, baldin eta epaian hala zehazten bada.

Hori dela eta, uste da erabakigarria dela epaitza norainokoa den jakitea, eta, beraz, epaiak ezin badu, zalantzarik gabe, desgaikuntza berezi horren barruan dagoen enplegu edo kargu publikoa ondorioztatu, beharrezkotzat jotzen da, dagokion ordezkaritza prozesalaren bidez, organo judizial epai-emaileari edo, hala badagokio, epaia betearazteaz arduratzen denari eskatzea, desgaikuntza berezi horrek zer enplegu edo kargu publikori eragingo liokeen zehaztu dezan.

Aurreko guztia gorabehera, gogoratu behar da, zuzendaritza nagusi honen eskumenen araubidearen arabera, zuzendaritza nagusi honek egiten dituen kontsulten erantzunak informatzeko baino ez direla, eta, ondorioz, ez direla irizpide lotesleak, ez dutela ez eskubiderik ez eskubide-itxaropenik sortzen, eta ez dutela inolako loturarik sortzen dagozkien prozedura-motekin. Gainera, nahitaezko izaera edo izaera loteslerik ez dutenez, erantzun horien hartzaile diren organoek, hala badagokio, horietan jasotako iritziarekin bat ez datorren erabakia hartu ahal izango dute azkenean.

Buletin honetan jasotzen diren kontsulten erantzunek erantzuna emateko unean indarrean dagoen araudiaren arabera planteatutako galderei erantzuten diete, eta, beraz, erantzun horiek ondorengo lege-aldaketen edo ebazpen judizialen eragina jasan dezakete.