Situación administrativa de funcionario de carreira que presta servizos na Administración Xeral do Estado e, tras superar o exame do MIR, desexa realizar o correspondente programa de formación de especialista en Ciencias da Saúde

Última actualización: maio de 2026

Á luz da información proporcionada, hanse de analizar as dúas alternativas propostas pola unidade consultante.

En primeiro lugar, a licenza de estudos, prevista no artigo 72 do Decreto 315/1964, do 7 de febreiro, polo que se aproba a Lei articulada de Funcionarios Civís do Estado (en diante, Decreto 315/1964). Esa licenza segue vixente, en virtude da disposición final cuarta do Real Decreto Lexislativo 5/2015, do 30 de outubro, polo que se aproba o texto refundido da Lei do Estatuto Básico do Empregado Público (TREBEP), segundo a cal:  “Ata que se diten as leis de Función Pública e as normas regulamentarias de desenvolvemento manteranse en vigor en cada Administración Pública as normas vixentes sobre ordenación, planificación e xestión de recursos humanos en tanto non se opoñan ao establecido neste Estatuto”. 

Esta licenza poderá concederse para realizar estudos sobre materias directamente relacionadas coa función pública, previo informe favorable do superior xerárquico correspondente, e o funcionario terá dereito a percibir o soldo e o complemento familiar, segundo sinala o citado precepto.

Deste xeito, a licenza atópase necesariamente vinculada a estudos que permitan incrementar a formación relacionada coa área de coñecemento e funcións que desempeña o funcionario de carreira no seu posto de traballo no momento da súa solicitude.  

No que aquí interesa, a formación nas áreas de capacitación especializada que prevé a Lei 44/2003, do 21 de novembro, de ordenación das profesións sanitarias e o Real Decreto 183/2008, do 8 de febreiro, polo que se determinan e clasifican as especialidades en Ciencias da Saúde, delimítase como unha formación que permite ao residente adquirir as competencias profesionais propias da especialidade que estea a cursar, mediante unha práctica profesional programada e supervisada destinada a alcanzar de forma progresiva, segundo avance no seu proceso formativo, os coñecementos, habilidades, actitudes e a responsabilidade profesional necesarios para o exercicio autónomo e eficiente da especialidade. 

Así pois, durante o período de residencia o vínculo entre o servizo de saúde ou o centro e o especialista en formación articúlase mediante unha relación laboral especial de carácter temporal, tal e como dispón o artigo 20.3 f) e a disposición adicional primeira da citada Lei 44/2003.

Neste aspecto, hase de resaltar que a celebración dun contrato laboral responde a unha natureza radicalmente diferente á obtención de formación do persoal funcionario en situación de servizo activo mediante a licenza de estudos do artigo 72 do Decreto 315/1964; polo que a falta de identidade de razón no suposto de feito descarta a posibilidade de conceder esta licenza para levar a cabo a residencia médica.

En segundo lugar, a aplicación da excedencia voluntaria por prestación de servizos no sector público.

Partindo do xa exposto e dado que, con carácter xeral, a ocupación de dous postos ou realización de actividades no sector público considéranse actividades públicas incompatibles segundo o artigo 1 da Lei 53/1984, do 26 de decembro, de Incompatibilidades do persoal ao servizo das Administracións Públicas, procede analizar a excedencia voluntaria por prestación de servizos no sector público, para efectos da realización do programa de residencia polo funcionario de carreira.

Esta excedencia vén regulada no artigo 29.3 da Lei 30/1984 de medidas para a reforma da función pública. O artigo 15 do Regulamento de Situacións Administrativas dos Funcionarios Civís da Administración Xeral do Estado, aprobado mediante Real Decreto 365/1995, do 10 de marzo, contempla os requisitos para poder acollerse á esta modalidade:

“1. Procederá declarar, de oficio ou a instancia de parte, na situación regulada neste artigo aos funcionarios de carreira que se atopen en servizo activo noutro corpo ou escala de calquera das Administracións públicas, salvo que obtivesen a oportuna compatibilidade, e aos que pasen a prestar servizos como persoal laboral fixo en organismos ou entidades do sector público e non lles corresponda quedar nas situacións de servizo activo ou servizos especiais. O desempeño de postos con carácter de funcionario interino ou de persoal laboral temporal non habilitará para pasar a esta situación administrativa.

(…).

3. Os funcionarios poderán permanecer nesta situación en tanto se manteña a relación de servizos que deu orixe á mesma. Unha vez producido o cesamento como funcionario de carreira ou persoal laboral fixo deberán solicitar o reingreso ao servizo activo no prazo máximo dun mes, declarándoselles, de non facer, na situación de excedencia voluntaria por interese particular”.

A teor da literalidad do citado artigo, a declaración desta excedencia prodúcese cando os funcionarios de carreira atópense ben en servizo activo noutro corpo ou escala, ou ben cando presten servizos como persoal laboral fixo no sector público, coa prohibición expresa da súa concesión no caso do desempeño de postos con carácter de funcionario interino ou de persoal laboral temporal.

Cabe indicar que este inciso foi incluído por Real Decreto 255/2006, do 3 de marzo, co obxectivo de contribuír a unha correcta planificación e xestión dos recursos humanos da Administración, permitindo tanto a cobertura das necesidades de efectivos, como a redución da temporalidade do emprego.

Así pois, ante a ausencia de regulación específica, considérase que o mesmo haberá de interpretarse “segundo o sentido propio das súas palabras, en relación co contexto, os antecedentes históricos e lexislativos, e a realidade social do tempo en que han de ser aplicadas, atendendo fundamentalmente ao espírito e finalidade de aquelas”, de acordo con o artigo 3 do Código Civil.

Deste xeito, para determinar se procede ou non a concesión da excedencia no caso que nos/nos ocupa, débese analizar a natureza desta relación laboral dos médicos internos residentes.

O primeiro que podemos observar é que a residencia para a formación de especialistas en Ciencias da Saúde intégrase no catálogo de relacións laborais especiais do artigo 2.1.j) do texto refundido da Lei do Estatuto dos Traballadores, aprobado mediante Real Decreto Lexislativo 2/2015, do 23 de outubro (en diante, TRET). Relación especial mediante a que se establece o vínculo entre o especialista en formación e o servizo de saúde ou o centro, de conformidade co artigo 20.3 f) da citada Lei 44/2003.

Neste aspecto, a disposición adicional primeira da Lei 44/2003 contempla as características e peculiaridades desta relación laboral aplicable a quen reciban formación dirixida á obtención dun título de especialista en Ciencias da Saúde, así como naqueles supostos de formación en Áreas de Capacitación Específica, sempre que tal formación realícese polo sistema de residencia previsto no artigo 20 desta lei, en centros, públicos ou privados, acreditados para impartir a esta formación.

Para ese efecto, se ben os residentes teñen a consideración de persoal laboral temporal do servizo de saúde ou centro no que reciban a formación e deberán desenvolver o exercicio profesional e as actividades asistenciais e formativas que dos programas de formación derívense, con arranxo á súa xornada específica de traballo; será condición sine qua non superar o sistema formativo de residencia para obter a especialidade médica correspondente.

Neste sentido, determínanse os supostos de resolución dos contratos cando non se superen as avaliacións establecidas, os procedementos para a revisión das avaliacións outorgadas, a duración máxima dos contratos en función da duración de cada un dos correspondentes programas formativos, e os supostos excepcionais para a súa posible prórroga cando se produzan casos, non imputables ao interesado, de suspensión da relación laboral, segundo prevé a citada disposición adicional.

Por tanto, a relación laboral especial non se constitúe como unha relación laboral común, se non que, tal e como se desprende da súa propia natureza, trátase dunha relación laboral de tipo instrumental e habilitante, suxeita a un réxime xurídico propio.

Sentado o anterior, e dada a natureza e finalidade formativa, instrumental e habilitante da relación laboral especial dos médicos internos residentes, considérase que non pode asimilarse, por analogía, a unha relación laboral temporal, das prohibidas polo último inciso do artigo 15, posto que a súa finalidade formativa e asistencial, unida á prestación de servizos, diríxese á adquisición de competencias profesionais, e a subseguinte habilitación, para o exercicio futuro da especialidade, e non así á a cobertura temporal dun posto de traballo ou dunhas necesidades conxunturais determinadas.

En virtude do exposto, cabe concluír que o artigo 15 do Real Decreto 365/95 debe interpretarse tendo en conta que esta relación laboral especial dos médicos internos-residentes, en canto á súa natureza e finalidade, así como o propio sentido da norma, non entra dentro da prohibición que resulta do último inciso do artigo 15.1; para efectos da declaración de excedencia por prestación de servizos no sector público do funcionario de carreira.

Todo iso, co fin de garantir o principio de calidade asistencial e de mellora permanente das prestacións sanitarias do noso Sistema Nacional de Saúde e o debido cumprimento do dereito á protección da saúde que contempla o artigo 45 da Lei 14/1986, do 25 de abril, Xeral de Sanidade e o artigo 43 da Constitución Española.

Esta fundamentación xurídica considérase aplicable ao persoal funcionario de carreira que se atope en servizo activo na Administración Xeral do Estado e formalice esta relación laboral especial para a realización de calquera dos programas de Formación Sanitaria Especializada para as titulacións universitarias de grao/licenciatura/diplomatura de Medicamento, Farmacia, Enfermaría e do ámbito da Psicoloxía, a Química, a Bioloxía e a Física do Sistema Nacional de Saúde, convocados polo Ministerio de Sanidade.

En calquera caso, hase de precisar que o persoal funcionario de carreira en cuestión poderá permanecer nesta situación de excedencia, en tanto se manteña a relación laboral especial de formación sanitaria especializada que deu orixe á mesma, polo que, unha vez prodúzase a finalización ou resolución da esta relación laboral deberase solicitar o reingreso ao servizo activo no prazo máximo dun mes, declarándose, de non facer, na situación de excedencia voluntaria por interese particular, á luz do disposto no artigo 15.3 do Real Decreto 365/95.

Todo o anterior indícase sen prexuízo de lembrar que, de conformidade co réxime de competencias deste centro directivo, as respostas a consultas que emite esta dirección xeral posúen carácter meramente informativo e, en consecuencia, non teñen carácter de criterio vinculante, nin orixinan dereitos nin expectativas de dereito, nin implican vinculación algunha co tipo de procedementos a que se refiran. Así mesmo, ao carecer de carácter preceptivo ou vinculante, os órganos destinatarios das estas respostas poderán, no seu caso, adoptar finalmente unha decisión que non se corresponda co parecer contido nas mesmas.

As respostas a consultas contidas neste boletín atenden ás cuestións expostas á luz da normativa vixente no momento da súa emisión, de maneira que as mesmas poden verse afectadas por modificacións lexislativas posteriores ou resolucións xudiciais.