TRLEBEPen 48.a) artikulua aplikatzea.

Heriotza-baimena baliatzearekin zerikusia duten hainbat alderdiri buruzkoa da kontsulta.

Enplegatu Publikoaren Oinarrizko Estatutuaren Legearen testu bategina onartzen duen urriaren 30eko 5/2015 Legegintzako Errege Dekretuaren 48. artikuluak, aurrerantzean TRLEBEP, a) letran, baimen bat jasotzen du funtzionario publikoentzat. “Ezkontidearen, izatezko bikotekidearen edo odolkidetasun edo ezkontza-ahaidetasunezko lehen mailara arteko senideen edo egoitza berean funtzionarioarekin bizi den eta hura zaintzeko beharra duen aurrekoez bestelako edozein pertsonaren istripu edo gaixotasun larriagatik, ospitaleratzerik edo ospitaleratzerik gabeko ebakuntza kirurgikoagatik, bost egun baliodun.

Bigarren mailako odolkidetasuna edo ezkontza-ahaidetasuna duen senide baten istripu edo gaixotasun larria, ospitaleratzea edo etxeko atsedena behar duen ospitaleratzerik gabeko ebakuntza kirurgikoa bada, lau egun baliodunekoa izango da baimena.”

Bestalde, Enplegatu Publikoaren Oinarrizko Legearen Testu Bateginaren 48.a) artikuluak xedatzen du funtzionario publikoek baimen bat izateko eskubidea izango dutela senide baten heriotzagatik, honela:

“(…) Ezkontidearen, izatezko bikotekidearen edo lehen mailako odolkidetasuneko edo ahaidetasuneko senidearen heriotza denean, hiru egun baliodun, gertaera herri berean gertatzen denean, eta bost egun baliodun, beste herri batean gertatzen denean. Bigarren mailako odolkidetasuna edo ezkontza-ahaidetasuna duen senideren bat hilez gero, baimena bi egun baliodunekoa izango da herri berean gertatzen bada, eta lau egun baliodunekoa beste herri batean gertatuz gero”.

Interpretatu izan da baimen horri dagozkion egunek gertaera eragilearen ondoz ondokoak eta ondoz ondokoak izan behar dutela beti; eta baimena amaitzen da baimena ematea eragin zuen arrazoia, hau da, gaixotasuna edo emandako baimen-egunen agortzea, ez dagoenean.

Gaixotasun baten, istripu baten, ospitaleratze baten edo ospitaleratzerik gabeko ebakuntza kirurgiko baten ondoren hilez gero —dagokion baimena baliatzen hastea eragin dutenak—, baimena eten egingo litzateke, eta beste baimen bat hasiko litzateke, heriotza dela-eta, baimen berriaren egun osoen kopuruan, ahaide denaren eta heriotza gertatu den herriaren ahaidetasun-mailaren arabera, nahiz eta aurreko baimena baliatzeko gehieneko epea amaitu ez.

Bigarrenik, heriotza dela-eta ematen den baimenaren hasierari dagokionez, gertaera eragilea lanaldiaren zein unetan gertatzen den aztertu behar da.

Alde horretatik, oro har, unitate honen ustez, baimena eragin duen gertaera lanegunaren hasieran edo lanaldian gertatzen bada, eta, beraz, enplegatu publikoa egun horretan lanera joaten ez bada edo lanegun horretan bertan joan behar badu, lanegun hori baimenaldiko lehen egun baliodun gisa zenbatu behar da.

Hala ere, gertaera eragilea lanalditik kanpo gertatzen bada, eta egun horretako zerbitzu-prestazioari eragiten ez badio, baimena hurrengo egun baliodunean hasiko da zenbatzen.

Bestalde, gertaera eragilea gertatzen den eguna laneguna ez bada, Auzitegi Goreneko Lan-arloko Salaren 2018/2/13ko 148/2018 Epaiak adierazten du senidearen heriotzagatiko baimena (besteak beste) haren ondorengo lehen lanegunetik zenbatzen hasi behar dela.

Kontsultaren xede den kasurako, heriotza lanegun bateko arratsaldean gertatzen dela adierazi digute (egun horretan senide horrengatik gaixotasun larriaren baimena baliatzen ari da).

Izan ere, gainerako kontsiderazioez gain, heriotzaren unetik aurrera bakarrik egin behar dira ehorzketak eskatzen dituen izapide egokiak; hau da, heriotza gertatu zen eguneko goizean ez zen heriotzari buruzko izapiderik egin behar izan, izapide horiek delako baimenaren xedeari eraginkortasuna emango baitzioten.

Azkenik, komeni da gogoraraztea hau adierazten duela Funtzio Publikoaren Estatu Idazkaritzaren 2026ko apirilaren 14ko Ebazpenak, Estatuaren Administrazio Orokorraren eta haren organismo publikoen zerbitzura dauden langileen lanaldi eta lan-ordutegiei buruzko jarraibideak ematen dituenak, baimenen zenbaketari buruzko 14. apartatuan:

“14.2 Egun baliodunetan zehaztutako iraupena duten baimenak zenbatzeko, baimenaren titularrari dagozkion lanaldi- eta ordutegi-araubidea hartuko da kontuan.

Alde horretatik, larunbatak, igandeak edo jaiegun diren egunak zenbatu egingo dira, soil-soilik, baimen-titularrak egin beharreko lanaldiaren eta ordutegiaren parte direnean.”

Kontuan izan behar da baimen horrek, ekainaren 29ko 5/2023 Errege Lege Dekretuak emandako idazketan, transposizioz jasotzen duela Europako Parlamentuaren eta Kontseiluaren 2019ko ekainaren 20ko (EB) 2019/1158 Zuzentarauaren 6. artikuluan zaintzaileentzako baimenari buruz xedatutakoa, zeinak pertsona horientzako bost egun balioduneko baimena ematearekin lotzen baitu emaitza.

Beraz, 48.a) artikuluaren idazkera berriak egun baliodunen araberako baimen bat bere osotasunean arautzen duela ulertu behar da, goiko muturrean istripu eta gaixotasun larriaren kasurako aurreko araudian aurreikusitako urkila finkatzeko helburuarekin, bizikidea barne hartuta (bost egun baliodun lehen graduko senideentzat eta bizikideentzat, eta lau bigarren mailako senideentzat), aipatutako Zuzentarauaren transposizio zuzena egiteko xedez, betiere baimenaren izaera kontuan hartuta, batez ere, legegintza-izpirituaren, errealitatearen eta gizarte-xedearen arabera aplikatu diren aurrekariak kontuan hartuta.

Aurreko guztia gorabehera, gogoratu behar da, zuzendaritza nagusi honen eskumenen araubidearen arabera, zuzendaritza nagusi honek egiten dituen kontsulten erantzunak informatzeko baino ez direla, eta, ondorioz, ez direla irizpide lotesleak, ez dutela ez eskubiderik ez eskubide-itxaropenik sortzen, eta ez dutela inolako loturarik sortzen dagozkien prozedura-motekin. Gainera, nahitaezko izaera edo izaera loteslerik ez dutenez, erantzun horien hartzaile diren organoek, hala badagokio, horietan jasotako iritziarekin bat ez datorren erabakia hartu ahal izango dute azkenean.

Buletin honetan jasotzen diren kontsulten erantzunek erantzuna emateko unean indarrean dagoen araudiaren arabera planteatutako galderei erantzuten diete, eta, beraz, erantzun horiek ondorengo lege-aldaketen edo ebazpen judizialen eragina jasan dezakete.