Adopzio, adopzio-helburuko zaintza edo harreragatiko baimena baliatzeko araubideari buruzko zenbait gairi buruzko kontsulta.

Enplegatu Publikoaren Oinarrizko Estatutuaren Legearen testu bategina onartzen duen urriaren 30eko 5/2015 Legegintzako Errege Dekretuaren 49.b) artikuluak honako baimen hauek arautzen ditu adopzioagatik, adopzio-helburuko zaintzagatik edo harreragatik (aldi baterakoa zein iraunkorra):

“b) Adopzioagatik, adopzio-helburuko zaintzagatik edo harreragatik (aldi baterakoa zein iraunkorra): hamasei asteko iraupena izango du. Sei aste lanaldi osoan hartu beharko dira, nahitaez eta etenik gabe, adopzioa eratzen duen ebazpen judiziala eman edo adopzio-helburuko zaintzari edo harrerari buruzko erabaki administratiboa eman eta berehala.

Bi gurasoek lan egiten badute, nahitaezko atsedenaldiaren lehenengo sei asteak igarotakoan, baimen hori baliatzeko aldia eten egin daiteke, eta gertaera eragilearen ondorengo nahitaezko atsedenaldia amaitzen denetik semeak edo alabak hamabi hilabete bete arte baliatu daiteke. Baimenaldia eteten bada, baimenaldi bakoitzeko, gutxienez 15 egun lehenago jakinarazi beharko da, eta aste osoak hartu beharko dira.

Baimen hori bi astez luzatuko da —astebete guraso bakoitzarentzat—, adoptatutako edo harreran hartutako adingabea desgaitua bada eta seme-alaba bakoitzeko, bigarrenetik aurrera, adopzio, adopzio-helburuko zaintza edo harrera anizkoitza bada.

Gurasoak erabakiko du epea nola zenbatu, adopzio-helburuko zaintzari edo harrerari buruzko erabaki administratiboa hartzen denetik aurrera, edo adopzioa eratzen duen ebazpen judiziala ematen denetik aurrera; adingabe berak ez du eskubiderik emango, inola ere, baimen hori hainbat alditan hartzeko.

Baimen hori lanaldi osoan edo lanaldi partzialean baliatu ahal izango da, zerbitzuaren beharrek hala ahalbidetzen badute, eta erregelamenduz zehazten diren baldintzetan, artikulu honetan ezarritako arauen arabera.

Gurasoek adoptatuaren jatorrizko herrialdera joan behar badute, nazioarteko adopzio edo harrera kasuetan, gainera, bi hilabete arteko baimena hartzeko eskubidea izango dute, eta aldi horretan oinarrizko ordainsariak baino ez dituzte jasoko.

Aurreko paragrafoan aurreikusitako bi hilabete arteko baimenaz gain, eta paragrafo horretan jasotako kasurako, adopzio, adopzio-helburuko zaintza edo harreragatiko baimena —harrera aldi baterakoa zein iraunkorra izan— adopzioa eratzen duen ebazpen judiziala edo harrerari buruzko erabaki administratiboa edo judiziala baino lau aste lehenago has daiteke.

(…)

Artikulu honetan aurreikusitako adopzio, adopzio-helburuko zaintza edo harrera kasuak, aldi baterakoak zein iraunkorrak, Kode Zibilean edo horiek arautzen dituzten autonomia-erkidegoetako lege zibiletan ezarritakoak izango dira, eta aldi baterako harreraren iraupena ez da urtebetetik beherakoa izango.”

Adopzioagatik, zaintzagatik edo aldi baterako edo behin betiko harreragatik baimena lanaldi partzialean hartzeko modalitateari dagokionez, Langileen Batzorde Nagusiaren 2021eko abenduaren 30eko Erabakian jasotzen den bezala (erabaki horren bidez onartu ziren abuztuaren 30eko 30/1984 Errege Dekretuaren bidez onartutako Langile Publikoaren Oinarrizko Estatutuaren Legearen testu bateginaren 49. artikuluaren a), b) eta c) letretan araututako baimenen aplikazioari buruzko interpretazio-irizpideak). Erabaki horren arabera, aldi baterako harrerarako baimena edo behin-behineko adopziorako baimena hartzen da, bai eta bai lanaldi partzialerako baimena hartzeko, bai lanaldi partzialerako baimena hartzeko neurriak ere. Legegintzako Errege Dekretuaren 30/1984 Dekretuaren 30/2004 Dekretuaren 30/2004 Dekretuaren 30. artikuluaren arabera, 3. artikuluaren arabera, 3. artikuluaren arabera, 3. artikuluaren arabera, 3. artikuluaren arabera, hartutako neurriek denbora zati batean hartu ahal izango dira, eta familia-hartze hori ere Aurrekoa alde batera utzi gabe, akordioaren bigarren atalak adierazten du gertaera eragilearen ondorengo sei asteak nahitaezko atsedenalditzat joko direla, eta baimenaren titularrak ezingo dituela erabili, eta ezingo dela ez zatikatu, ez uko egin, ez eta lanaldi partzialez baliatu ere.

Horrela, adierazitakoaren arabera, 180/2004 Errege Dekretuan xedatutakoa indarrean dagoela jotzen da, horien gozamena malgutzeko eta gurasoen artean familia-erantzukizunen banaketa bultzatzeko, gurasoek seme-alabak hobeto zaintzeko, bai eta funtzionarioek beren lanpostuarekin lotura mantentzea ahalbidetzeko ere, amatasuna inoiz ez dadin izan beren karrera profesionalerako oztopo.

Hori guztia kontuan hartuta, 180/2004 Errege Dekretuaren 2.1. artikuluak hau ezartzen du: “Aurreko artikuluan aipatutako baimenak lanaldi partzialean erabili ahal izateko, aldez aurretik ados jarri beharko dute ukitutako funtzionarioak eta baimena emateko organo eskudunak”. Horretarako, hau behar da: “Interesdunak aurkezten duen eskaerarekin batera, funtzionarioa destinatuta dagoen unitateko arduradunaren txostena aurkeztuko da, non egiaztatuko baita zerbitzuaren beharrak behar bezala aseta geratzen direla”. Zentzu horretan, “Organo eskudunak, eskaera eta dagokion txostena ikusi ostean, ebazpena emango du hiru eguneko epean. Ebazpen horren bidez, baimena lanaldi partzialeko modalitatean hartzeko edo, hala badagokio, ukatzeko erabakia formalizatuko da.”

Lanaldi partzialeko baimenaldia hasteko uneari dagokionez, aipatu aginduaren 3. puntuan ezarritakoa aipatu behar da, horren arabera, “akordioa dagokion baimenaren hasieran nahiz geroago egin ahal izango da, eta baimenak irauten duen aldi osora edo horren zati batera hedatu ahal izango da”Horretarako, Langileen Batzorde Nagusiak gertaera eragilearen ondorengo sei asteei buruz ezarritako irizpidea hartuko da kontuan.

Azkenik, artikulu horren amaieran honako hau adierazten da: “lanaren antolakuntzak ahalbidetzen duenean, eskatutako lanaldiaren zatia emango zaio funtzionarioari, bere interes pertsonaletarako egokia den lanaldi partzialeko baimenaz baliatzeko”.

Aurretik adierazitako printzipioez gain, lanaldi partzialeko baimen hori baliatzeko arauak nabarmendu behar dira. Arau horiek aipatutako errege-dekretuaren 3. artikuluan daude jasota. Honako hauek dira:

“a) Eskubide hori amak nahiz aitak baliatu ahal izango dute, eta atsedenaldia aldi berean edo elkarren segidan hartzen den edozein kasutan. Erditzea gertatzen denean, amak ezin izango du baimen-mota hori erabili erditu ondorengo sei asteetan, horiek nahitaezko atseden-egunak izango baitira.

b) Baimenaz baliatzeko aldia proportzionalki luzatuko da, egiten den lanaldiaren arabera, baina inola ere ezin izango da baimen horietarako ezarritako iraupena gainditu.

c) Modalitate honetako baimena etenik gabe baliatu ahal izango da. Behin adostuta, baimenak emateko organo eskudunaren eta ukitutako funtzionarioaren arteko beste akordio baten bidez baino ezin izango da aldatu itundutako araubidea, azken horren ekimenez eta bere edo adingabearen osasunarekin zerikusia duten arrazoiengatik.

d) Lanaldi partzialeko baimena baliatzen ari den bitartean, funtzionarioak ezingo du aparteko zerbitzurik egin modalitate horretan bete behar duen lanalditik kanpo.”

Beraz, egindako kontsultaren arabera, eta adopzioagatiko, adopzio-helburuko zaintzagatiko edo harreragatiko baimena, aldi baterakoa zein iraunkorra, zenbatzeko, baldin eta zerbitzuaren beharren arabera, lanaldi partzialean baliatzen bada, baimena luzatu egin beharko da, aldi horretan egindako lanaldiaren proportzioan, eta inola ere ezin izango da gainditu dagokion baimenerako ezarritako iraupena, LEBEPren 49 b) artikuluan aurreikusitakoaren arabera.

Bestalde, atzerrian eratutako adopzioaren kasuan, baimenaz gozatzeko zenbaketa noiztik aurrera has daitekeen galdetzen da, baldin eta hura aitortzen duen herrialdearen ebazpen judizialaren edo administratiboaren data adingabea adoptatzaileei entregatu aurretik gertatzen bada.

Horri dagokionez, oro har, LEBEPTBren 49 b) artikulu horrek ezartzen du adopzioagatiko, adopzio-helburuko zaintzagatiko edo harreragatiko baimenak, aldi baterakoak zein iraunkorrak, hamasei asteko iraupena izango duela, eta horietako sei lanaldi osoan hartu beharko direla, nahitaez eta etenik gabe, adopzioa eratzen duen ebazpen judiziala eman edo adopzio-helburuko zaintzari edo harrerari buruzko erabaki administratiboa eman eta berehala.

Gure ordenamendu juridikoan ezarritakoaren arabera, atzerrian eratzen den adopzioak Espainian izango dituen eraginen aitorpena Adingabearen Babes Juridikoari buruzko urtarrilaren 15eko 1/1996 Lege Organikoaren bigarren xedapen gehigarriak arautzen du, Kode Zibila eta Prozedura Zibilaren Legea partzialki aldatzen dituena, honako hau ezartzen baitu: “Atzerrian eratutako adopzioak Espainiako Erregistroan inskribatzeko, Erregistroaren arduradunak Kode Zibilaren 9.5 artikuluko baldintzak betetzen diren aztertuko du”.

Gaur egun, Kode Zibilaren 9.5 artikuluak, Nazioarteko Adopzioari buruzko abenduaren 28ko 54/07 Legeak egindako erreformaren ondoren, hara igortzeko aukera jasotzen du, honela: "Nazioarteko adopzioa Nazioarteko Adopzioaren Legean jasotako arauek eraenduko dute. Halaber, atzerriko agintariek eratutako adopzioek ondorioak izango dituzte Espainian, aipatutako Nazioarteko Adopzioari buruzko Legearen xedapenen arabera."

Horri dagokionez, aipatutako abenduaren 28ko 54/2007 Legearen III. kapituluak atzerriko agintariek eratutako adopzioak Espainian izango dituen ondorioak arautzen ditu. Ildo horretan, lege horren 25. artikuluak honako hau xedatzen du: "Atzerriko agintariek eratutako adopzioa Espainian aitortuko da nazioarteko tratatu eta hitzarmenetan eta Espainian indarrean dauden nazioarteko beste jatorrizko arau batzuetan ezarritakoaren arabera, eta, bereziki, haurren babesari eta nazioarteko adopzioaren arloko lankidetzari buruzko 1993ko maiatzaren 29ko Hagako Hitzarmenaren arabera. Arau horiek nagusitu egingo zaizkie lege honetan jasotako arauei.”

Are gehiago, aipatu 54/2007 Legearen 27. artikuluak atzerriko agintariak eratutako adopzioaren baliozkotasunaren kontrola aurreikusten du, honako hau xedatzen baitu:

“Atzerriko agintariak eratutako adopzio baten baliozkotasuna sustatzen duen Espainiako agintaritza publikoak eta, bereziki, Espainian aitortzeko atzerrian eratutako adopzioa inskribatzeko eskaera egiten duen Erregistro Zibilaren arduradunak, modu intzidentalean, adopzio horrek Espainian duen baliozkotasuna kontrolatuko du, 1993ko maiatzaren 29ko Hagako Hitzarmenean, haurraren babesari eta adopzioaren arloko nazioarteko lankidetzari buruzkoan, jasotako arauen arabera, eta 24. artikuluan aurreikusitako arrazoiarekin bat ez datorren adopzioaren ziurtagiria aurkeztearen bidez, eta ziurtagiri horretan aurreikusita ez dagoenaren arabera”.

Azaldutako araudiaren arabera, atzerriko agintariak eratutako adopzioa Espainian aitortzeko, beharrezkoa izango da adingabearen jaiotza eta adopzioa dagokion Espainiako Erregistro Zibilean –edo adingabearen jatorrizko herrialdeko Espainiako Kontsuletxean– inskribatzea; beraz, hori erabakigarria izango da kasuan kasuko baimenaren zenbaketaren hasiera finkatzeko, bai eta organo kudeatzaileak kontuan hartu beharko dituen egiaztagiriei dagokienez ere.

Aurreko guztia gorabehera, gogoratu behar da, zuzendaritza nagusi honen eskumenen araubidearen arabera, zuzendaritza nagusi honek egiten dituen kontsulten erantzunak informatzeko baino ez direla, eta, ondorioz, ez direla irizpide lotesleak, ez dutela ez eskubiderik ez eskubide-itxaropenik sortzen, eta ez dutela inolako loturarik sortzen dagozkien prozedura-motekin. Gainera, nahitaezko izaera edo izaera loteslerik ez dutenez, erantzun horien hartzaile diren organoek, hala badagokio, horietan jasotako iritziarekin bat ez datorren erabakia hartu ahal izango dute azkenean.

Buletin honetan jasotzen diren kontsulten erantzunek erantzuna emateko unean indarrean dagoen araudiaren arabera planteatutako galderei erantzuten diete, eta, beraz, erantzun horiek ondorengo lege-aldaketen edo ebazpen judizialen eragina jasan dezakete.