Adingabeko seme-alabaren gaixotasunagatiko betebehar saihestezinari dagokion baimena aplikatzea.

Kontsultaren gaia da baimena ematea gaixotasun baten ondorioz adingabeko seme-alabak zaintzeko ezinbesteko betebeharragatik.

Enplegatu Publikoaren Oinarrizko Estatutuaren Legearen testu bategina onartzen duen urriaren 30eko 5/2015 Legegintzako Errege Dekretuaren 48.j) artikuluak ezartzen duenez, baimenak eta haien iraupena gutxienez hauek izango dira:

“j) Ezin saihestuzko betebehar publiko edo pertsonal bat betetzeko ezinbesteko denboraz eta familia- eta lan-bizitza uztartzearekin lotutako betebeharrengatik.”

Betebehar pertsonala edo familia- eta lan-bizitza uztartzearekin lotutako betebeharra, funtsean, TRLEBEPen jasotako baimen eta eszedentziek babestu ezin duten egoera da. Baimen eta eszedentzia horiek ematea hierarkiako nagusi hurrenak baimendu edo ukatuko du, zerbitzu-beharren arabera.

Zehaztu beharra dago “ezinbesteko betebeharra” kontzeptu juridiko zehaztugabea dela, eta Giza Baliabideak Kudeatzeko Prozeduren Eskuliburuan jasotako definizioaren arabera interpretatu dela. Eskuliburu hori Administrazio Publikoaren Estatu Idazkaritzaren 1992ko abenduaren 14ko Ebazpenaren bidez argitaratu zen:

“Ezinbesteko betebehartzat” hartzen da pertsona bati dagokion betebeharra, betebehar hori ez betetzeak erantzukizun zibila, penala edo administratiboa eragiten badio. Kontzeptu horren barruan sartu behar dira, halaber, gizalegezko eginbeharrak, hala nola hauteskunde-prozesuetan parte hartzea eta sufragio-eskubidea baliatzea.”

Langileen Batzorde Nagusiaren Batzorde Iraunkorraren Erabakia, “ordu-poltsa” ordu-malgutasunaren neurria aplikatzeko irizpideei buruzkoa, Estatuko Administrazio Orokorraren eta haren organismo publikoen zerbitzura dauden langileen lanaldi eta lan-ordutegiei buruzko jarraibideak ematen dituen Funtzio Publikoaren Estatu Idazkaritzaren 2026ko apirilaren 14ko Ebazpenaren 8.8. apartatuan aurreikusia. 2. atalean, ezinbesteko betebeharragatiko baimenaren ezaugarri batzuk jasotzen dira:

a) Hasiera batean, eta oro har, baiezta daiteke funtsezko elementua dela egitatezko kasuak larritasun nabarmenekoak izatea, halako moduz non betebeharrak ez betetzeak interesdunari erantzukizun zibil, penal edo administratibo zuzena eta pertsonala eragiten dion.

b) Hondar-baimena da, eta subsidiarioki aplikatzekoa; hau da, haren bidez babestu nahi den egoera babesteko beste baimen edo bitartekorik ez dagoenean soilik aplikatzen da.

c) Hori dela eta, egoera puntualetara eta ezustekoetara mugatu behar da, denboran luzatzen ez diren egoeretara, eta salbuespenetara, errepikatuak ez direnetara; izan ere, bestela, komeniko litzateke beste adiskidetze-neurri batzuk aplikatzea edo lanaldia malgutzea.

Hala, betebehar pertsonala edo familia- eta lan-bizitza uztartzearekin zerikusia duen betebeharra, funtsean, TRLEBEPen jasotako baimen eta eszedentzietatik batek ere babestu ezin duen egoera da. Baimen eta eszedentzia horiek ematea, zerbitzu-beharren arabera, goragoko hierarkikoak baimendu edo ukatuko du, arrazoituta.

Zentzu horretan, ezinbesteko betebeharra ezin da bihurtu beste baimen batzuk ordezkatuko dituen figura. Betebehar saihestezina behin-behinekoa denez, ezinbesteko denboraz luzatuko baita, organo kudeatzaileak ez du baloratu behar baimenaren iraupena, baizik eta eskaerek erantzuten duten egitatezko kasua.

Nolanahi ere, baimena emateko eskumena duen organoak aztertu behar ditu kasu bakoitzean gertatzen diren inguruabarrak, nahitaezko betebeharragatiko baimena ematea hautazkoa baita. Beraz, organo kudeatzaileak uste badu baimena eskatzeko egoerak ez dituela betetzen arestian aipatutako oharrak, hau da, gertaera eragilearen ezaugarri izan behar duen egoera puntual, aurreikusi ezin eta ohiz kanpokoari buruzkoak, atzera bota dezake eskaera hori.

Nolanahi ere, ezin da aztertu baimena eman daitekeen ala ez. Aitzitik, kasu jakin horretako inguruabarrak eta horien justifikazioa ikusita, unitate eskudunak erabakiko du baimena eman ala ez.

Ebazpena, 2026ko apirilaren 14koa, Funtzio Publikoaren Estatu Idazkaritzarena, Estatuko Administrazio Orokorraren eta haren organismo publikoen zerbitzura dauden langileen lanaldi eta lan-ordutegiei buruzko jarraibideak ematen dituena. 8.8 idatz-zatian ezarritakoaren arabera, langile bakoitzaren urteko lanaldiaren % 5era arteko ordu-poltsa egongo da seme-alaba adingabeak eta tutoretza edo harrera duten adingabeak zaintzeko, eta adinekoentzat eta lehen mailako odol-ahaidetasun edo ezkontza-ahaidetasun arteko desgaitasuna duten pertsonentzat.

Halaber, gogoratu behar da araudian aurreikusitako beste baimen eta neurri batzuk erabiltzeko aukera dagoela, hala nola lege-zaintza dela-eta 48.h) artikuluan araututako lanaldi-murrizketa, baldin eta funtzionarioak hamabi urte baino gutxiagoko adingabe bat zuzenean zaintzen badu, urtean zehar norbere kontuetarako sei egunera arteko baimena –EBZLTBren 48.k) artikuluan aurreikusia– edo minbizia edo beste gaixotasun larriren bat duen seme-alaba adingabea zaintzeko baimena, EBLTBren 49.e) artikuluan ezarritakoa.

Aurreko guztia gorabehera, gogoratu behar da, zuzendaritza nagusi honen eskumenen araubidearen arabera, zuzendaritza nagusi honek egiten dituen kontsulten erantzunak informatzeko baino ez direla, eta, ondorioz, ez direla irizpide lotesleak, ez dutela ez eskubiderik ez eskubide-itxaropenik sortzen, eta ez dutela inolako loturarik sortzen dagozkien prozedura-motekin. Gainera, nahitaezko izaera edo izaera loteslerik ez dutenez, erantzun horien hartzaile diren organoek, hala badagokio, horietan jasotako iritziarekin bat ez datorren erabakia hartu ahal izango dute azkenean.

Buletin honetan jasotzen diren kontsulten erantzunek erantzuna emateko unean indarrean dagoen araudiaren arabera planteatutako galderei erantzuten diete, eta, beraz, erantzun horiek ondorengo lege-aldaketen edo ebazpen judizialen eragina jasan dezakete.