Genero-indarkeriagatiko eszedentziaren iraupena.

Kontsulta egin da genero-indarkeriagatiko eszedentziaren iraupenari buruz, zeina jasota baitago Enplegatu Publikoaren Oinarrizko Estatutuaren Legearen testu bateginaren 89.5 artikuluan (urriaren 30eko 5/2015 Legegintzako Errege Dekretuaren bidez onartu zen testu bategin hori). Honela dio:

“5. Genero-indarkeriaren edo sexu-indarkeriaren biktima diren emakume funtzionarioek, dagokien babesa edo gizarte-laguntza integrala benetan jaso dezaten, eskubidea izango dute eszedentzia-egoera eskatzeko, aurrez gutxieneko zerbitzu-denbora eman beharrik izan gabe eta bertan egoteko eperik eskatu gabe.

Lehenengo sei hilabeteetan, eskubidea izango dute beteko duten lanpostua gordetzeko, eta aldi hori konputagarria izango da antzinatasunerako, karrerarako eta aplikatzekoa den Gizarte Segurantzako erregimeneko eskubideetarako.

Jarduketa judizialek hala eskatzen dutenean, epe hori hiru hilabetez luzatu ahal izango da, gehienez ere hemezortzi hilabetez, aurretik adierazitako ondorio berberekin, biktima babesteko eskubidea benetan bermatuta gera dadin. (…)”.

Lehenik eta behin, lehenengo paragrafoan transkribatutako aginduak berariaz xedatzen duen moduan, gogoratu behar da genero-indarkeriaren biktima diren funtzionarioen aldeko eszedentzia administrazio-egoera bat dela, haien babesa edo gizarte-laguntza integralerako eskubidea gauzatzeko aurreikusia, eta funtzionarioak administrazio-egoera horri hel diezaiokeela, horretarako gutxieneko zerbitzu-denbora bat eman beharrik izan gabe eta eszedentzian egoteko eperik eskatu gabe.

Aurreikuspen horietatik abiatuta, arauaren bigarren paragrafoak aurreikusten du egoera horretako lehen sei hilabeteetan funtzionarioak betetzen ari den lanpostua gordetzeko eskubidea duela, bai eta aldi horren zenbaketa ere, antzinatasunari, karrera profesionalari edo Gizarte Segurantzako dagokien araubideko eskubideei dagokienez.

Hasierako sei hilabeteko aldi hori luzatu egiten du hurrengo paragrafoak, aukera ematen baitu aipatutako erreserba luzatzeko, bai eta hari atxikitako eskubideak ere, baldin eta jarduketa judizialek hala eskatzen badute, biktimaren babes-eskubidearen eraginkortasuna bermatzearren.

Kasu honetan, Legeak hasierako sei hilabeteko epealdi hori luzatu ahal izatea xedatzen du, aipatutako ondorio berberekin, dio aginduak, “hiru hilabeterako, gehienez hemezortzi”Zalantza sortu da luzapen hori hemezortzi hilabetekoa ote den, hasierako epea –sei hilabete- alde batera utzita, edo, alderantziz, hemezortzi hilabetekoa ote den lanpostuaren erreserba horrek har dezakeen gehienezko muga.

Ulertzen da hemezortzi hilabeteko muga ez zaiola aplikatzen luzapenari eta hasierako epetik kanpo, baizik eta muga horrek aldi osoari eragiten diola, eta, beraz, hasiera batean sei hilabete arteko erreserba dena, jarduera judizialen argitan horrela egiten denean, eta biktimaren babes-eskubidearen eraginkortasuna bermatzeko, hiru hilabetez luza daitekeela, baina luzapena aldi berri eta independente gisa konfiguratu gabe, baizik eta, bere izaeragatik, hasierako plazari erreserbaren aldi osoa edo hemezortzi hilabeteko epeari gehitzen zaion aldi bat dela, eta ez hasierako epeari dagokion luzapen osoa.

Orain, eszedentzia-mota horren jatorria aztertzean, kontuan hartu behar da emakume funtzionarioaren aurkako genero-indarkeriagatiko eszedentzia funtzio publikoaren ordenamendu juridikoan sartu zela, Funtzio Publikoa Erreformatzeko Neurriei buruzko abuztuaren 2ko 30/1984 Legearen 29.8 artikuluan sartuta, Genero-indarkeriaren aurka oso-osoko babesa emateko neurriei buruzko abenduaren 28ko 1/2004 Lege Organikoaren bidez, eta orain 89.85 artikuluaren oso antzeko idazketa du.

Alde horretatik, abenduaren 28ko 1/2004 Lege Organikoaren ondorengo arau-bilakaera aztertzen bada, bai estatukoa, bai autonomia-erkidegokoa, lehen aipatutako ondorioa berresten da.

Hala, Polizia Nazionaleko Langileen Araubideari buruzko uztailaren 28ko 9/2015 Lege Organikoak, administrazio-egoerei dagokienez, egokitu egiten ditu Enplegatu Publikoaren Oinarrizko Estatutuan Polizia Nazionaleko funtzionarioentzat gai horri buruz jasotako aurreikuspenak, eta 61. artikuluan adierazten du, genero-indarkeriagatiko eszedentziari dagokionez, erreserba-aldia luzatu ahal izango dela. “gehienez ere hemezortzi hilabete”.

Maiatzaren 24ko 7/2005 Legeak, Gaztela eta Leongo Funtzio Publikoari buruzkoak, eszedentzia hau arautzen duenean adierazten du, babes judizialeko jarduketen ondorioz hala gertatuko balitz, luzatu ahal izango dela. “hiru hilabeteko aldietan, gehienez hemezortzi hilabetera arte, aurreko lerrokadaren arabera lanpostua gordetzeko eskubidea izango den aldian”..

Edo, bestela, Galiziako Enplegu Publikoaren apirilaren 29ko 2/2015 Legearen 177. artikuluak balizko luzapena arautzen du. “Jarduketa judizialek hala eskatzen dutenean, epe hori hiru hilabeteko epeka luzatuko da, gehienez hemezortzi hilabetera arte”.

Ondorioz, genero-indarkeriagatiko eszedentziak ez du eskatzen aurretiko zerbitzuen gutxieneko eperik hartzeko, ez eta gehieneko gozatze-eperik ere, baina lanpostua eta hari atxikitako gainerako eskubideak gordetzeko eskubideak gehienez ere hemezortzi hilabeteko iraupena izango du, jardun judizialek hala eskatzen dutenean erabaki daitezkeen luzapenak barne, biktimaren babes-eskubidearen eraginkortasuna bermatze aldera.

Aurreko guztia gorabehera, gogoratu behar da, zuzendaritza nagusi honen eskumenen araubidearen arabera, zuzendaritza nagusi honek egiten dituen kontsulten erantzunak informatzeko baino ez direla, eta, ondorioz, ez direla irizpide lotesleak, ez dutela ez eskubiderik ez eskubide-itxaropenik sortzen, eta ez dutela inolako loturarik sortzen dagozkien prozedura-motekin. Gainera, nahitaezko izaera edo izaera loteslerik ez dutenez, erantzun horien hartzaile diren organoek, hala badagokio, horietan jasotako iritziarekin bat ez datorren erabakia hartu ahal izango dute azkenean.

Buletin honetan jasotzen diren kontsulten erantzunek erantzuna emateko unean indarrean dagoen araudiaren arabera planteatutako galderei erantzuten diete, eta, beraz, erantzun horiek ondorengo lege-aldaketen edo ebazpen judizialen eragina jasan dezakete.