Hiru urtetik gorako seme-alabak zaintzeko eszedentzia.

Planteatutako gaia hiru urtetik gorako seme-alabak zaintzeko eszedentzia hartzeko aukerari buruzkoa da.

Enplegatu Publikoaren Oinarrizko Estatutuaren Legearen testu bateginaren 89.4 artikuluak, zeina urriaren 30eko 5/2015 Legegintzako Errege Dekretuaren bidez onartu baitzen (TREBEP), familiartekoak zaintzeko bi eszedentzia arautzen ditu, honako hau xedatzen baitu:

«4. Karrerako funtzionarioek hiru urtetik gorakoa ez den eszedentzia-aldia hartzeko eskubidea izango dute seme-alaba bakoitza zaintzeko, norberak sortua izanda nahiz adopzioan hartuta ere, edo adopzio aurreko zaintzan edo harrera iraunkorrean duten adingabeak zaintzeko, jaio den egunetik, edo, hala dagokionean, administrazio-ebazpena edo ebazpen judiziala ematen denetik kontatzen hasita.

Era berean, gehienez hiru urteko eszedentziarako eskubidea izango dute ardurapean duten senideren bat zaintzeko, odolkidetasuneko edo ezkontza-ahaidetasuneko bigarren mailara artekoa (hori barne), adinagatik, istripuagatik, gaixotasunagatik edo desgaitasunagatik ezin bada bere kabuz moldatu eta ez badu ordainpeko jarduerarik egiten.

Eszedentzia-aldi bakarra egongo da subjektu sortzaile bakoitzeko. Beste subjektu batek beste eszedentzia-aldi bat hastea eragiten badu, bigarren hori hastearekin batera amaituko da aurreko eszedentzia-aldia.

Baldin eta bi funtzionariok subjektu kausatzaile beragatik badute eszedentziaz gozatzeko eskubidea, Administrazioak mugatu egin dezake eskubide hori aldi berean egikaritzea, zerbitzuen funtzionamenduarekin lotutako arrazoi justifikatuak tarteko.

Egoera horretan ematen duten denbora aintzakotzat hartuko da hirurtekoak, karrera eta aplikatu beharreko Gizarte Segurantzako erregimeneko eskubideak emateko orduan. Betetzen duten lanpostua gutxienez bi urtez gordeko zaie.

Epe hori igarotakoan, erreserba hori herri bereko eta ordainsari bereko lanpostu baterako izango da.

Funtzionarioek, egoera horretan dauden bitartean, Administrazioak antolatutako prestakuntza-ikastaroetan parte hartu ahal izango dute.»

Transkribatutako manuaren arabera, legeak 89. artikuluko 4. paragrafoan bi eszedentzia-mota aurreikusten ditu familia- eta lan-bizitza uztartu ahal izateko. Modalitate horiek ondorio berberak izango dituzte, emanez gero, baina emateko baldintza desberdinak izango dituzte: (I) Seme-alabak zaintzeko eszedentzia., eta (ii) Familiakoak zaintzeko eszedentzia..

Lehenengoari dagokionez, seme-alabak zaintzeko eszedentziari dagokionez, legeak lortu nahi duena da funtzionarioak eszedentzia bat lortu ahal izatea adingabeari bere bizitzako lehenengo urteetan arreta emateko, zero eta hiru urte bitartekoa. Gainera, aldi hori bat dator adingabea eskolatzea posible den arren, indarrean dagoen lege-araubideak oraindik ez duelako bermatzen kasu guztietan doako eskolatzea. Eszedentzia hori emateko eska daitekeen baldintza bakarra, gurasoen eta seme-alaben arteko harremana egiaztatzeaz gain, adingabeak hiru urte baino gehiago ez izatea da.

Bigarrena, berriz, familiartekoak zaintzeko eszedentzia da; hau da, funtzionarioak babesgabetasun-motaren bat dela-eta izan ditzakeen beharrei erantzun ahal izatea da Legearen helburua.

Kasu honetan, funtzionarioaren seme-alabek hiru urte baino gehiago dituztenez, ezin da seme-alabak zaintzeko eszedentziarik eskatu. Orduan, hiru urtetik gorako ardurapeko seme-alabagatik senideak zaintzeko eszedentzia ematea posible ote den planteatzen da, baina, adina dela eta, ezin dela bere kabuz baliatu.

Erantzuna ezezkoa izan behar da. Egia da TREBEPen 89.4 artikuluak aurreikusten duela familiartekoak zaintzeko eszedentzia bigarren mailara arteko odoleko ondorengoek har dezaketela, eta horien artean sartu behar direla seme-alaba adingabeak, adina edozein dela ere.

Hala ere, manuak Kode Zibilaren 3. artikuluaren esparruan interpretatu behar dira, kontuan hartuta haien hitzen berezko zentzua, testuinguruari, aurrekari historiko eta legegileei, eta aplikatu behar diren garaiko gizarte-errealitateari dagokienez, batez ere haien espirituari eta xedeari erreparatuta.

Hala, ezin da ahaztu legegileak familiartekoak zaintzeko eszedentzia bi kasu desberdinetan bereizi duela: lehenengoa, seme-alabak zaintzeko eszedentziari buruzkoa, eta bigarrena, familiartekoak zaintzeari buruzkoa.

Beraz, adingabeko seme-alabek, adina edozein dela ere, senideak zaintzeko eszedentzia hartzeko aukera ematen badute, seme-alabak zaintzeko eszedentziak zentzua galduko luke, ez bailitzateke egongo inolako adin-mugarik eszedentzia horretaz baliatzeko.

Adiera horretan mintzatu da Andaluziako (Granada) TSJ (Auzi), sec. 3., S 17-02-2014, 511/2014 zk., rec. 1365/2008, honela:

“Beraz, seme-alabak zaintzeko eszedentziari buruzko arauaren interpretazio sistematikoa egin behar da, soilik 89.4 artikuluaren lehen lerrokadari buruzkoa, eta seme-alabak bigarren lerrokadatik kanpo utzi behar dira (senideak zaintzeko eszedentzia)".

Beraz, adina zaintza-premien eragile gisa aipatzea, printzipioz, adinduei dagokiela ulertu behar da, hargatik eragotzi gabe adingabeen kasuan kasu konkretuan gertatzen diren istripu-, gaixotasun- edo desgaitasun-baldintzak baloratzea.

Baina hori ez da termino absolutuetan ulertu behar. Baliteke adingabeko seme-alaba batek familiakoak zaintzeko eszedentzia hartzea, baina adina ez da nahikoa, eta, horrekin batera, kualifikazio-elementu bat aurkeztu beharko litzateke, aipatutako baliaezintasun hori jasota gera dadin.

Ondorioz, hiru urte baino gehiagoko adingabearen adinak 89.4ko eszedentzia eman ahal izateko, eta kontuan hartuta pribilegio administratibo bat dela, beste eszedentzia batzuk daudelako, pribilegio bat ez dakarrelako, ezinbestekoa izango da desgaitasun eta baliaezintasun elementu nabarmenei lotuta geratzea.

Ondorioz, eszedentziak desberdinak direnez, ezin izango litzateke, oro har, familiakoak zaintzeko eszedentzia luzatu hiru urtetik gorako seme-alabak zaindu behar diren kasuetara, baldin eta, behin eta berriz adierazi duen bezala, ez bada egiaztatzen hiru urtetik gorako seme-alabak gaixotasun edo desgaitasun motaren bat duela, eszedentzia hori ematea justifikatzen duen erakunderen batek emana.

Aurreko guztia gorabehera, gogoratu behar da, zuzendaritza nagusi honen eskumenen araubidearen arabera, zuzendaritza nagusi honek egiten dituen kontsulten erantzunak informatzeko baino ez direla, eta, ondorioz, ez direla irizpide lotesleak, ez dutela ez eskubiderik ez eskubide-itxaropenik sortzen, eta ez dutela inolako loturarik sortzen dagozkien prozedura-motekin. Gainera, nahitaezko izaera edo izaera loteslerik ez dutenez, erantzun horien hartzaile diren organoek, hala badagokio, horietan jasotako iritziarekin bat ez datorren erabakia hartu ahal izango dute azkenean.

Buletin honetan jasotzen diren kontsulten erantzunek erantzuna emateko unean indarrean dagoen araudiaren arabera planteatutako galderei erantzuten diete, eta, beraz, erantzun horiek ondorengo lege-aldaketen edo ebazpen judizialen eragina jasan dezakete.