Karrerako funtzionario bat borondatezko eszedentziaren administrazio-egoeran deklaratzeko aukera, Espainiako Merkataritza Ganbera Ofizialean enplegatu gisa lan egitera pasatzeagatik sektore publikoan zerbitzuak emateagatiko borondatezko eszedentzian.

Langile Publikoaren Oinarrizko Estatutuaren (TREBEP) Legearen testu bategina onartzen duen urriaren 30eko 5/2015 Legegintzako Errege Dekretuaren azken xedapenetako laugarrenaren arabera, funtzio publikoa garatzeko legeak onartu arte, indarrean jarraitzen du administrazio-egoeren arloan, testu horrekin kontraesanean ez dagoen guztian, 30/1984 Legea, abuztuaren 2koa, Funtzio Publikoa Erreformatzeko Neurriei buruzkoa, eta 365/1995 Errege Dekretua, Administrazio Zibileko Funtzionarioen Administrazio Egoera Orokorren Erregelamendua onartzen duena, martxoaren 10eko 10/1995 Errege Dekretuaren bidez.

Funtzio Publikoa Erreformatzeko Neurriei buruzko abuztuaren 2ko 30/1984 Legearen 29.3.a) artikuluak funtzionario publikoen borondatezko eszedentziaren egoera arautzen du, baldin eta administrazio publikoetako beste kidego edo eskala batean zerbitzu aktiboan badaude edo sektore publikoko organismo edo erakundeetan zerbitzuak ematen hasten badira eta beste egoera batean ez badaude.

Gaur egun, sektore publikoan zerbitzuak emateagatiko borondatezko eszedentziaren erregulazioa martxoaren 10eko 365/1995 Errege Dekretuak onartutako Estatuko Funtzionario Zibilen Administrazio Egoeren Erregelamenduaren 15. artikuluan dago aurreikusita (martxoaren 3ko 255/2006 Errege Dekretuak emandako idazkeran), Estatuko Administrazio Orokorraren Funtzio Publikoaren Legea aldarrikatu arte indarrean egongo dena, honela:

“1. Bidezkoa izango da, ofizioz edo alderdi batek eskatuta, artikulu honetan araututako egoeran deklaratzea edozein administrazio publikotako beste kidego edo eskala batean zerbitzu aktiboan dauden karrerako funtzionarioak, dagokien bateragarritasuna lortu dutenean izan ezik, eta sektore publikoko organismo edo erakundeetan lan-kontratuko langile finko gisa zerbitzuak ematen hasten direnak, zerbitzu aktiboan edo zerbitzu berezietan egotea ez dagokienean. Bitarteko funtzionario edo aldi baterako lan-kontratuko langile gisa lan egiteak ez du gaituko administrazio-egoera honetara igarotzeko”.

Azken batean, aipatutako artikuluaren arabera, administrazio publikoetako beste kidego edo eskala batean zerbitzu aktiboan dagoen karrerako funtzionario bat eta sektore publikoko organismo edo erakundeetan lan-kontratuko langile finko gisa zerbitzua ematen hasten direnak, baldin eta ez badagokie zerbitzu aktiboan edo zerbitzu berezietan egotea.

Zehaztu beharko da, beraz, ea Espainiako Merkataritza Ganbera Ofizial hori administrazio publikoen edo sektore publikoko organismo edo entitateen kontzeptuaren barruan koka daitekeen.

Merkataritza, Industria, Zerbitzu eta Nabigazioko Ganbera Ofizialen apirilaren 1eko 4/2014 Oinarrizko Legeak, besteak beste, horien kontzeptua, araubide juridikoa eta helburua ezartzen ditu.

Zehazki, kontsultan aipatutako Espainiako Merkataritza, Industria, Zerbitzu eta Nabigazioko Ganbera Ofiziala zuzenbide publikoko korporazio bat da, nortasun juridiko propioa duena, eta bere helburuak betetzeko jarduteko gaitasun osoa duena. Estatuko Administrazio Orokorraren kontsultarako eta lankidetzarako organo gisa eratzen da, interes pribatuak alde batera utzi gabe.

Espainiako Ganbera Ofizial honen xedea merkataritzaren, industriaren, zerbitzuen eta nabigazioaren interes orokorrak ordezkatzea, sustatzea eta defendatzea da, bai eta adierazitako jardueretan aritzen diren enpresei zerbitzuak ematea ere. Era berean, Lege honek esleitzen dizkion eskumenak estatuaren eremuan beteko ditu, baita Estatuko Administrazio Orokorrak ordenamendu juridikoan aurreikusitako tresnen bidez esleitzen dizkionak ere.

Merkataritza, industria, zerbitzu eta nabigazioko ganbera ofizialek, beren aplikazio-araudiari dagokionez, lege horretan xedatutakoa bete beharko dute, bai eta Estatuko Administrazio Orokorrak edo arloan eskumena duten autonomia-erkidegoek emandako garapen-arauak ere. Ordezko gisa, herri-administrazioen egiturari eta funtzionamenduari buruzko legedia aplikatuko zaie, beren izaerarekin eta helburuekin bat datorren heinean. Kontratazioa eta ondare-araubidea zuzenbide pribatuaren arabera eraenduko dira.

Apirilaren 1eko 4/2014 Legearen 30. artikuluak ezartzen duenez, Espainiako Merkataritza, Industria, Zerbitzu eta Nabigazioko Ganbera Ofizialak ondo funtzionatzeko behar dituen langileak eduki ahal izango ditu, eta langile horiei lan-legedia aplikatuko zaie.

Aurrekoa alde batera utzi gabe, arauak ez du aurreikusten TREBEPek eskatzen duen beharrizana langile horiek enplegu publikora sartzeko, berdintasun-, merezimendu- eta gaitasun-printzipio konstituzionalei jarraiki, ez eta administrazio publikoetako, erakundeetako eta haien aplikazio-eremuko erakundeetako funtzionarioak eta lan-kontratudun langileak hautatzeko egon behar duten gainerako printzipioei jarraikiz ere (besteak beste, publizitatea, gardentasuna eta hautaketa-organoen inpartzialtasuna).

Bestalde, diru-sarreren eta finantzaketaren erregulaziotik ere ez da ondorioztatzen Ganbera Ofizialek Administrazio Publikoen gehiengo partaidetza dutenik, nahiz eta horietatik diru-laguntzak jaso ditzaketen.

Nahiz eta ezaugarri askok pentsaraz lezaketen, a priori, organismo edo erakunde publiko baten aurrean gaudela, beste ezaugarri definitzaile batzuek kontrako ondorioa ekar lezakete.

Ildo horretan, Ganberek Administrazio Korporatiboa deiturikoa osatzen dute; zentzu hertsian Administrazio Publikoa izan gabe, funtzio publiko jakin batzuetan parte hartzen duten erakunde batzuk biltzen ditu.

Ez dira Administrazio Publikoa zentzu hertsian, ez lurralde-administrazioa ez erakunde-administrazioa (ez baitira merkataritza-sozietateak, ezta organismo publikoak ere), baizik eta dena delako Korporazioaren helburu propioa lortzeko interesa duten erakundeak.

Interes ekonomiko eta profesionalak ordezkatzeko eta defendatzeko sortutako oinarri pribatuko korporazioak dira. Zeregin publikoetan duten parte-hartzearen arabera, publifikazio-maila handiagoa edo txikiagoa dute, eta beren egintzak administrazio-araubidearekin partzialki asimilatzen dituzte; jurisprudentziak konfigurazio bifrontea deitu dio horri.

Ganbera horien helburu nagusia sektore ekonomiko eta profesional jakin baten interes pribatuak eta komunak defendatzea da, nahiz eta administrazioak esleitutako edo eskuordetutako funtzio publikoak bete.

Adierazitako guztia kontuan hartuta, ondoriozta daiteke ganbera ofizialek bi jarduketa-eremu dituztela: bata, izaera juridiko pribatukoa, zeinaren araubide eta posizio juridikoak sektore pribatuarenak baitira, eta, bestea, izaera juridiko publikokoa, zeinaren erregulazioa eta araubidea administrazio publikoena baita.

Horrela, nahiz eta izaera juridikoa publikoa izan, funtzio publikoak esleitzearen bidez justifikatua, ez da ezkutatzen oinarri pribatuko korporazioen izaera, administrazio babeslearen agente deszentralizatu gisa jarduten baitute, eta horrek ez du esan nahi administrazio publiko gisa identifikatu eta eraldatzen direnik; beraz, izaera horretako korporazio batean, hala nola ganbera ofizialetan, lanpostu bat betetzeak ez luke eragingo karrerako funtzionarioa borondatezko administrazio-egoerara igarotzea sektore publikoan zerbitzuak emateagatik.

Aurreko guztia gorabehera, gogoratu behar da, zuzendaritza nagusi honen eskumenen araubidearen arabera, zuzendaritza nagusi honek egiten dituen kontsulten erantzunak informatzeko baino ez direla, eta, ondorioz, ez direla irizpide lotesleak, ez dutela ez eskubiderik ez eskubide-itxaropenik sortzen, eta ez dutela inolako loturarik sortzen dagozkien prozedura-motekin. Gainera, nahitaezko izaera edo izaera loteslerik ez dutenez, erantzun horien hartzaile diren organoek, hala badagokio, horietan jasotako iritziarekin bat ez datorren erabakia hartu ahal izango dute azkenean.

Buletin honetan jasotzen diren kontsulten erantzunek erantzuna emateko unean indarrean dagoen araudiaren arabera planteatutako galderei erantzuten diete, eta, beraz, erantzun horiek ondorengo lege-aldaketen edo ebazpen judizialen eragina jasan dezakete.