Kontsulta 2019ko otsailaren 28ko Ebazpenaren 8.8 atalean aurreikusitako ordu-poltsaren aplikazioari buruzkoa da (ebazpen horrek Estatuko Administrazio Orokorraren zerbitzura dauden langileen lanaldiari eta lan-ordutegiari buruzko jarraibideak ematen ditu), eta, zehazki, ordu erabilgarriak lanaldi osoetan meta daitezkeen, eta orduen poltsa dedikazio bereziko erregimeneko lanaldiarekin eta lanaldiko ordutegi finkoaren ordutegi-malgutasunarekin bateragarria den aztertzen du.

Era berean, ezinbesteko betebeharragatiko baimenari aurre egiteko ordu-poltsaren figurari hel diezaioketen kasuak argitzeko ere eskatzen da.

Familia- eta lan-bizitza uztartzeko ordu-poltsari buruzko neurria 2019ko otsailaren 28ko Ebazpenaren 8.8 apartatuan arautzen da, eta haren lehen paragrafoak hau dio:

“8.8 Enplegatu publikoek enplegatu bakoitzaren urteko lanaldiaren % 5era arteko ordu-poltsa bat eduki ahal izango dute, seme-alaba adingabeak eta tutoretzapean edo harreran dauden adingabeak zaintzeko, eta adinekoei eta desgaitasuna duten pertsonei arreta emateko, odolkidetasuneko edo ahaidetasuneko lehen mailara arte”.

Hiru nota atera daitezke, oro har, sortzen den iruditik:

(i) Neurria malgutasunik handienean oinarrituta taxutu da, eta, beraz, neurriaren erregulazioa honako hau da: adingabeko seme-alabak eta tutoretzapeko edo harrerako adingabeak zaintzeko arintasunik eta malgutasunik handienarekin erabiltzea ahalbidetzea, bultzatzea eta ahalbidetzea, bai eta adinekoak eta desgaitasuna duten pertsonak —lehen mailako odolkidetasuna edo ezkontza-ahaidetasuna dutenak— artatzeko ere.

(ii) Orduen poltsa lehendik daudenen ordutegia malgutzeko neurri osagarri gisa eratu da, eta ez ditu inolaz ere aurretik araututako baimenak edo lizentziak zehazten edo ordezten.

(iii) Neurri zehatz hori eredu misto baten arabera egituratzen da; eredu horren arabera, ordu-poltsaren zati bat orduka eta nahitaez hartu beharreko denboran hartu ahal izango da, eta beste zati bat jarraian eta lanaldi osoetan metatuta.

Lanaldi eta ordutegiei buruzko jarraibideen 8.8 ataleko bosgarren eta seigarren lerroaldeetan hauxe adierazten da:

“Orduak lanaldi osoetan pilatu ahal izango dira, baldin eta horretarako arrazoi justifikaturen bat badago, zerbitzu publikoa ematearen berezitasunak kontuan hartuta.

Lan-egutegiek lanaldi osoak lortu gabe ordu horiek metatzeko mugak eta baldintzak ezarri ahal izango dituzte, betiere lanaren antolaketarekin bateragarria bada, bai eta eremu edo kolektibo jakin batzuen berezitasunetarako beharrezkoak izan daitezkeen egokitzapenak ere.”

Hala, lana eta familia uztartzeko ordu-poltsa, funtsean, ordutegi-malgutasunaren neurri bat da, aukera ematen duena ordu solteak —gero berreskuratuak— erabiltzeko, lan-ordutegia hobeto egokitzeko adin txikikoak zaintzeari edo desgaitasuna duten adinekoak zaintzeari.

Halaber, erreferentzia egin behar zaio Funtzio Publikoaren Estatu Idazkaritzaren 2019ko otsailaren 28ko Ebazpenaren 8.8 apartatuan jasota dagoen “ordu-poltsa” ordu-malgutasunaren neurria aplikatzeko irizpideei buruzko Langileen Batzorde Nagusiaren Erabakiari (Estatuko Administrazio Orokorraren eta haren organismo publikoen zerbitzura dauden langileen lanaldiari eta lan-ordutegiei buruzko jarraibideak ematen ditu ebazpen horrek).

Erabaki horrek orduen poltsaren ezaugarriak zehazten ditu eta, zehazki, 1.2 puntuan honakoa zehazten du: “Ordutegia malgutzeko neurri bat da, lehendik daudenez gain, eta ez ditu inolaz ere zehazten edo ordezten lehendik araututa dauden baimenak eta lizentziak. Hau da, neurri horrek berezko nortasuna du, eta indarrean dagoen legerian aurreikusitako beste baimenekiko eta kontziliazio-neurriekiko bereizita dago; ez da de facto eta praktikan erabilera libreko egunekin parekatu behar, baizik eta lanaldiari eta lan-ordutegiei buruzko jarraibideetan aurreikusitako kasuetan hobeto kontziliatzeko ordutegi-malgutasunerako neurri bat da.”

Ildo horretan, kontuan izan behar da ordu-poltsa eredu misto baten arabera egituratzen dela, eta eredu horren arabera, ordu-poltsaren zati bat behar den denboran eta behar den denboran erabil daitekeela; eta beste zati bat, jarraian eta lanaldi osoetan metatuta.

Hala, orduen poltsa aplikatzeko ohiko modua ordu solteak erabiltzea izango da, ondoren berreskuratuak. Xedatzeko modu arrunt horrekin batera, bi aplikazio-modu aurreikusten dira, ohiz kanpokoak eta justifikatuak: zenbait ordu metatzea, lanaldi osoa izan gabe, eta zenbait ordu metatzea lanaldi osoan; bi kasuetan, ordu horien ondorengo eta ondorengo konpentsazioarekin.

Orduen poltsa haztapen egokiaren bidez aplikatuko da: batetik, langileak kontziliazio-neurri hori erabiltzeko duen interesa, eta, bestetik, langileak lanaldiari eta lan-ordutegiei buruzko jarraibideetako 8.8. zenbakian aipatzen diren familiako zainketetarako hoberen baliatzeko moduan duen prestasuna; eta, bestetik, langileak bere eginkizunak betetzen dituen unitatearen interesa, eta bete behar den zerbitzuaren beharrak eta berezitasunak.

Horrela, aipatutako 8.8 apartatuaren bosgarren paragrafoak hitzez hitz dioenaren arabera, lanaldi osoetan metatzea kasuz kasu baloratu beharko da, komenigarritasunaren justifikazio zehatzaren eta zerbitzu publikoa ematearen berezitasunei egokitasunaren arabera. Nolanahi ere, aintzat hartu beharko da Langileen Batzorde Nagusiaren Erabakiaren 1.2 atalean ezarritakoa (arestian aipatu da).

Lanordu-poltsari dagokion adiskidetze-neurria eta dedikazio bereziko erregimeneko lanaldia bateragarriak diren ala ez galdetuta, esan behar da ordu-poltsa ez dagoela mugatuta langileen dedikazio-erregimen zehatzari dagokionez. Hala, 8.8 paragrafoaren lehen lerrokada neurriaren xedeari buruzkoa da; “enplegatu bakoitzaren urteko lanaldiaren % 5era artekoa” izan daiteke, eta, beraz, enplegatu bakoitzaren lanaldi zehatzaren % 5ari dagokio. Beraz, dedikazio bereziko erregimenarekin bateragarria da, eta funtzionario bakoitzaren urteko lanaldiari dagokionez kalkulatzen da. Horri % 5eko kalkulua aplikatu beharko zaio, kasuz kasu.

Ordu-poltsa ordutegi finkoaren ordutegi-malgutasunarekin bateragarria den ala ez galdetuta, esan behar da ez dela inolako aurreikuspenik egin ordu horien aplikazioa beste malgutasun-neurri batzuekin bat etor ez dadin. Kontuan izan behar da, nolanahi ere, lan-poltsaren figurak izaera eta identitate propio eta bereizia duela indarrean dagoen legerian aurreikusten diren eta kontsultaren xede den kasuan ere aplika daitezkeen beste baimen eta adiskidetze-neurri batzuekiko (norbere kontuetarako egunak, soldatarik gabeko lizentzia, ordutegi-malgutasunak, etab.). ); beraz, haren xedeak beste malgutasun-neurri batzuetatik bereizteko modukoa izan beharko luke, eta gainerako neurriak edo baimenak aplikagarriak ez diren egoerei erantzuteko soilik aplikatu beharko litzateke.

Azken gaiari dagokionez, hau da, ezinbesteko betebeharragatiko baimenari dagokionez orduen poltsa mugatzeari dagokionez, honako hau jakinarazi behar da:

Baimen horren erregulazioa Enplegatu Publikoaren Oinarrizko Estatutuaren Legearen testu bateginaren 48.j) artikuluan dago (testu bategin hori urriaren 30eko 5/2015 Legegintzako Errege Dekretuaren bidez onartu zen, eta honela arautzen du: “Funtzionario publikoek baimen hauek izango dituzte: […] j) Ezin saihestuzko betebehar publiko edo pertsonal bat betetzeko ezinbesteko denboraz eta familia- eta lan-bizitza uztartzearekin lotutako betebeharrengatik”.

“Eginbehar saihestezina”, kontzeptu juridiko zehaztugabe gisa konfiguratua, Administrazio Publikorako Estatu Idazkaritzaren 1992ko abenduaren 14ko Ebazpenaren bidez argitaratutako Giza Baliabideak Kudeatzeko Prozeduren Eskuliburuak jasotzen duen bezala definitu izan da. Eginbehar hori ez betetzeak erantzukizun zibila, penala edo administratiboa eragiten dion pertsona bati dagokion betebehar gisa definitu izan da. Definizio hori Justizia Auzitegiek onartu izan dute (besteak beste, 2016ko apirilaren 27ko 272/27a, Galiziako Justizia Auzitegi Gorenaren Auzitegiak emandako epaiaren arabera).

Beraz, kontzeptu juridiko zehaztugabea den aldetik, ezinezkoa da, aldez aurretik eta orokorrean, automatikoki aplika daitezkeen kasuen zerrenda zehatza eta tasatua egitea. Ildo horretan, berriro jo da Langileen Batzorde Nagusiaren aipatutako akordiora, zeinak 2. puntuan arautzen baitu ordu-poltsaren eta nahitaezko betebeharragatiko baimenaren arteko bizikidetza, honela:

“Ordu-poltsa eta ezinbesteko betebeharragatiko baimena babesten duten kasuak lehen aurkeztutako zenbait oharrekin bat etor daitezkeen arren, esan daiteke ohar horietako batzuk intentsitate handiagoz ematen direla aipatzen ari garen neurriaren edo baimenaren arabera, hala nola:

Adiskidetze-arrazoiengatiko ezinbesteko betebeharragatiko baimenari dagokionez, TRLEBEPen 48.j) artikuluan eta IV. CUAGEren 75.f) artikuluan arautua:

2.1. Hasiera batean eta oro har, esan daiteke definitzen duen elementua egitatezko kasuak oso larriak izatea dela, halako moduz non betebeharrak ez betetzeak interesdunari erantzukizun zibil, penal edo administratibo zuzena eta pertsonala eragiten dion.

2.2. Hondar-baimena da, eta subsidiarioki aplikatzekoa; hau da, haren bidez babestu nahi den egoera babesten duen beste baimen edo bitartekorik ez dagoenean soilik aplikatzen da.

2.3. Hori dela eta, egoera puntual eta aurreikusezinetara mugatu behar da, denboran luzatzen ez diren egoeretara, eta salbuespenezkoetara, errepikakorrak ez direnetara; izan ere, bestela, komeniko litzateke lanaldia, baimenak eta eszedentziak bateratzeko edo malgutzeko beste neurri batzuk aplikatzea, funtzionarioek har ditzaketenak, hierarkiako nagusi hurrenak baimendu edo ukatu egingo baititu, zerbitzuaren beharren arabera.

Ordutegi-malgutasunari dagokionez, ordu-poltsaren bidez:

2.4. Lanaldiari eta ordutegiei buruzko jarraibideen 8.8 atalarekin bat etorriz, seme-alaba adingabeak eta tutoretzapean edo harreran dauden adingabeak zaintzeko kasuetan soilik aplika daiteke, baita adinekoak eta desgaitasuna duten pertsonak —odol- edo ezkontza-ahaidetasuneko lehen mailara arte— artatzeko kasuetan ere.

2.5. Ez dator bat betebehar saihestezinengatiko baimenari buruz aipatzen den hondar-izaerari buruzko oharrarekin, eta, azken horrekin alderatuta, egitatezko kasuak larritasun txikiagokoak izatea du definitzeko elementu gisa.

2.6. Betebehar saihestezinagatiko baimenean bezala, ordu-poltsa ustekabeko egoerei aurre egiteko erabil daiteke, oro har, gerora sortutako premia nabariko egoerekin batera, eta interesduna bertan egotea eskatzen dute; baina, betebehar saihestezinagatiko baimenean ez bezala, egoera aurreikusgarriagoetan edo denboran errepikatutakoetan aplika daiteke, baldin eta lanaren antolaketarekin bateragarria bada, eta betiere haren aplikazioa ez bada de facto eta praktikan parekatzen erabilera libreko egunen aplikazioarekin”.

Adierazitako puntuek gida gisa balio behar dute giza baliabideen arloko unitate eskudunek horri buruzko ebazpena eman dezaten, kasu zehatz bakoitzean gertatzen diren inguruabarrak kontuan hartuta.

Aurreko guztia gorabehera, gogoratu behar da, zuzendaritza nagusi honen eskumenen araubidearen arabera, zuzendaritza nagusi honek egiten dituen kontsulten erantzunak informatzeko baino ez direla, eta, ondorioz, ez direla irizpide lotesleak, ez dutela ez eskubiderik ez eskubide-itxaropenik sortzen, eta ez dutela inolako loturarik sortzen dagozkien prozedura-motekin. Gainera, nahitaezko izaera edo izaera loteslerik ez dutenez, erantzun horien hartzaile diren organoek, hala badagokio, horietan jasotako iritziarekin bat ez datorren erabakia hartu ahal izango dute azkenean.

Buletin honetan jasotzen diren kontsulten erantzunek erantzuna emateko unean indarrean dagoen araudiaren arabera planteatutako galderei erantzuten diete, eta, beraz, erantzun horiek ondorengo lege-aldaketen edo ebazpen judizialen eragina jasan dezakete.