Jaiotza eta edoskitzaroagatiko baimena emateko aukera funtzionario sartu berri bati.

Kontsultaren gaia da karrerako funtzionario sartu berri bati jaiotzagatiko baimena eta 12 hilabete baino gutxiagoko seme-alaba edoskitzeagatiko baimena ematea.

Lehenik eta behin, adierazi behar da bai ama biologikoarentzako jaiotza-baimena, bai 12 hilabetetik beherako seme-alabaren edoskitze-baimena urriaren 30eko 5/2015 Legegintzako Errege Dekretuaren 49. artikuluaren a) eta f) letretan arautzen direla, hurrenez hurren (5/2015 Legegintzako Errege Dekretua, urriaren 30ekoa, Enplegatu Publikoaren Oinarrizko Estatutuaren Legearen testu bategina onartzen duena; aurrerantzean, TRLEBEP deituko diogu, 6/2019 Legegintzako Errege Dekretuak emandako idazketari jarraituz, zeinak emakumeen eta gizonen arteko tratu-berdintasunerako eta enplegua bermatzeko presako neurriak onartzen baititu.

LEBEPTBren 49.a) artikuluak honako hau xedatzen du:

a) Jaiotza-baimena ama biologikoarentzat: hamasei asteko iraupena izango du, eta horietatik sei, erditu ondokoak, nahitaezko eta etenik gabeko atsedenaldirako izango dira. Baimen hori bi astez luzatuko da —astebete guraso bakoitzarentzat—, semea edo alaba desgaitua bada, eta bigarren seme edo alabatik aurrerako seme-alaba bakoitzeko, erditze anizkoitza izanez gero. (…)

Bi gurasoek lan egiten badute, nahitaezko atsedenaldiaren lehenengo sei asteak igarotakoan, gurasoek nahi duten moduan hartu ahal izango dute baimenaldi hori, modu etenean, erditzearen ondorengo nahitaezko atsedenaldia amaitzen denetik semeak edo alabak hamabi hilabete bete arte. Baimenaldia eteten bada, baimenaldi bakoitzeko, gutxienez 15 egun lehenago jakinarazi beharko da, eta aste osoak hartu beharko dira. (…)”

Bestalde, TRLEBEPen 48.1.f) artikuluak hamabi hilabete baino gutxiagoko seme-alaba edoskitzeko baimena honela arautzen du:

“(…) ordubetez lana uzteko eskubidea izango dute, eta hori bi zatitan banatu ahal izango dute. Eskubide horren ordez, lanaldi arrunta ordu erdiz murritz daiteke lanaldiaren hasieran eta amaieran, edo ordubete lanaldiaren hasieran edo amaieran, helburu berarekin.

Atal honetan jasotako baimena funtzionarioen eskubide indibiduala da, eta ezin zaio beste guraso, adoptatzaile, zaintzaile edo harreragileari eskualdatu.

Edoskitze-denboraren ordez ordaindutako baimena eska daiteke, dagokion denbora lanaldi osoetan metatuko duena. Jaiotza-, adopzio-, zaintza- edo harrera-baimena edo ama biologikoa ez den gurasoaren baimena amaitzen denetik aurrera baino ezingo da erabili modalitate hau. (…)”.

Adierazitako arau-esparruaren arabera, dagokion langile-unitateak aztertu beharko du jaiotza-baimena eta/edo edoskitze-baimena eskatzen den egunean funtzionarioak betetzen dituen aipatutako indarreko araudian eskatutako baldintzak, eta betetzen ote dituen haietaz baliatzeko beharrezko diren egitatezko baldintzak, honako atal hauek kontuan hartuta:

(i) Aplikazio-eremua: Baimena eskatzen den egunean, funtzionarioa jarduneko zerbitzuan egon behar da eta dagokion administrazio publikoan jardun behar du, Enplegatu Publikoaren Oinarrizko Legearen Testu Bateginaren 2.1 artikuluan xedatutakoaren arabera.

(ii) Gertaera eragilea: Kasu horretan, jaiotza-baimena ama biologikoarentzat hasten da. Edoskitzaroagatiko baimenari dagokionez, egitatezko baldintza adingabearen adinari lotzen zaio, adingabeak hamabi hilabete baino gutxiagoko bizitza izan behar baitu.

(iii) Denbora-esparrua: 6/2019 Errege Lege Dekretuak jaiotza- eta adopzio-baimenak eta edoskitze-baimena denbora-esparru zehatz batean konfiguratzen ditu; zehazki, gertaera eragilearen edo jaioberriaren adinaren ondorengo hamabi hilabeteetan.

Jaiotza bitarteko funtzionarioa lanpostuaz jabetu baino lehen gertatu izana ezin da, kasu honetan, gertaera eragilearen baliogabetzailetzat hartu; izan ere, jaiotzagatiko baimenaren figura, bereziki aipatutako errege lege-dekretuak emandako idazketaren ondoren, aldi baterako esparru batean kokatzen da, amak kasu honetan behar duen atsedenaldi gisa, eta atsedenaldi hori egokia da, jaiotza lanpostuaz jabetu baino aste batzuk lehenago gertatze hutsagatik.

Funtzionarioak behar bezala egiaztatzen badu ez duela jaiotzagatiko baimenik izan, eta, betiere, adingabea jaio eta gehienez ere hamabi hilabeteko epearen barruan, nahitaezkoa ez den atseden-asteak eskatu ahal izango ditu, eta aste horiek etenik gabe hartu ahal izango ditu, baldin eta beste gurasoa lanean ari bada; azken hori sine qua non baldintza da gozamen-modalitate hori aukeratu ahal izateko. Bestela, oporrak etenik gabe hartu beharko dira.

Era berean, kontuan hartu behar da edoskitzaroagatiko baimena erabili eta baliatzeko epealdia hamabi hilabetekoa izango dela, gehienez, adingabea jaiotzen denetik hasita. Nolanahi ere, gogoratu behar da amak edoskitzaroagatiko baimena zenbatzeko kontuan hartu beharreko epealdia, metatutako gozamen-modalitatean, jaiotzagatiko baimena amaitu eta hurrengo egunetik hasi behar dela, eta, nolanahi ere, adingabeak hamabi hilabete betetzen dituen egunera arte.

Nolanahi ere, jaiotza karrerako funtzionario gisa lanpostuaz jabetu baino lehen gertatu bada, gertaera eragilearen ondoren nahitaez eta etenik gabe hartu beharreko lehenengo sei asteak, jaiotzagatiko baimenean jasotakoak, galdu egingo dira.

Beraz, karrerako funtzionario gisa lanpostuaz jabetzeko unean erditu zenetik sei aste igaro badira, uste dugu posible izango litzatekeela jaiotzagatiko gainerako hamar asteko baimena ematea, betiere adingabearen hamabi hilabeteko adin-muga kontuan hartuta. Eta, behin jaiotzagatiko baimena amaituta, berehala eska liteke hamabi hilabete baino gutxiagoko seme-alabari bularra emateko baimena, denbora-muga berarekin.

Azaldutakoaren arabera, zuzendariordetza nagusi honek uste du arreta eman beharko zaiola funtzionarioaren benetako errealitateari eta arestian aipatutako betekizunen konkurrentziari, zehaztu ahal izateko ea dagokion jaiotza-baimena eta edoskitze-baimena har ditzakeen, araudi erregulatzailearen arabera.

Aurreko guztia gorabehera, gogoratu behar da, zuzendaritza nagusi honen eskumenen araubidearen arabera, zuzendaritza nagusi honek egiten dituen kontsulten erantzunak informatzeko baino ez direla, eta, ondorioz, ez direla irizpide lotesleak, ez dutela ez eskubiderik ez eskubide-itxaropenik sortzen, eta ez dutela inolako loturarik sortzen dagozkien prozedura-motekin. Gainera, nahitaezko izaera edo izaera loteslerik ez dutenez, erantzun horien hartzaile diren organoek, hala badagokio, horietan jasotako iritziarekin bat ez datorren erabakia hartu ahal izango dute azkenean.

Buletin honetan jasotzen diren kontsulten erantzunek erantzuna emateko unean indarrean dagoen araudiaren arabera planteatutako galderei erantzuten diete, eta, beraz, erantzun horiek ondorengo lege-aldaketen edo ebazpen judizialen eragina jasan dezakete.