TRLEBEPen 49. artikuluaren e) letran aurreikusitako baimena aplikatzea (Langileen Batzorde Nagusiaren interpretazio-irizpidea barne).

Kontsultan, urriaren 30eko 5/2015 Legegintzako Errege Dekretuaren bidez onartutako Enplegatu Publikoaren Oinarrizko Estatutuaren Legearen testu bateginaren 49. artikuluaren e) letran aurreikusitako baimena aztertzen da.

TRLEBEPen 49. artikuluaren e) letrak minbizia edo beste gaixotasun larriren bat duen seme-alaba adingabea zaintzeko baimena arautzen du, honela:

“e) Seme-alaba adingabea, minbizia edo beste gaixotasun larriren bat duena, zaintzeko baimena: funtzionarioak eskubidea izango du, baldin eta bi gurasoek, adoptatzaileek, adopzio-helburuko zaintzaileek edo izaera iraunkorreko harreragileek lan egiten badute, lanaldia murrizteko, gutxienez haren iraupenaren erdia, eta ordainsari osoak jasoko ditu bere zerbitzuak betetzen ari den organo edo erakundearen aurrekontuen kontura, ospitaleratzean eta tratamendu jarraituan seme-alaba adingabea edo adingabea zaintzeko, seme-alaba adingabea edo adingabea, minbizia edo adopzio-alaba jarraitua, osasun-alabak, gaixotasun larria edo etengabeko zainketa behar duen edozein gaixotasun, gaixotasun, gaixotasun edo adopzio publiko, osasun-hartzaile, gaixotasun edo gaixotasun larriaren ondorioz, gaixotasun edo tratamendu iraunkor baten ondoriozko arreta behar duen beste edozein gaixotasun publiko, gaixotasun edo hartzaile (baldin badu) baten ondorioz, osasun-hartzaile edo tratamendu iraunkor, osasun-hartzaile, gaixotasun edo hartzaile, gaixotasun edo tratamendu iraunkor baten ondorioz, gaixotasun edo tratamendu iraunkor baten beharra badu. Ondore horietarako, semeak edo alabak edo behin betiko harreran edo adopzio-helburuko zaintzan hartutako adingabeak 18 urte betetze hutsa ez da izango lanaldi-murrizketa azkentzeko arrazoia, baldin eta zainketa zuzenaren, jarraituaren eta iraunkorraren beharrak irauten badu.

Hala ere, 18 urte betetakoan, lanaldia murrizteko eskubidea aitortu ahal izango da, harik eta bere ardurapeko pertsonak 23 urte bete arte, minbizia edo gaixotasun larria pairatzea adin-nagusitasunera iritsi baino lehen diagnostikatu den kasuetan, betiere eskaera egiteko unean aurreko lerrokadetan ezarritako baldintzak egiaztatzen badira, adina izan ezik.

Era berean, langileak lanaldia murrizteko eskubidea izango du, harik eta bere kargura dagoen pertsonak 26 urte bete arte, baldin eta, 23 urte bete aurretik, egiaztatzen badu, gainera, ehuneko 65eko desgaitasuna edo handiagoa duela.

Baldin eta bi pertsona horiek, adopzio-hartzaileek, adopzio-helburuko zaintzaileek edo hartzaile iraunkorrek, subjektu eta gertaera eragile beragatik, baimen horretarako eskubidea izateko behar diren inguruabarrak betetzen badituzte, edo, hala badagokio, Gizarte Segurantzaren Araubidean xede horretarako ezarritako prestazioaren onuradun izan badaitezke, funtzionarioak eskubidea izango du ordainsari osoak jasotzeko bere lanaldiko murrizketa irauten duen bitartean, betiere, baldin eta beste onuradun batek lanaldi osoko prestazioa jasotzeko eskubidea badu, edo Gizarte Segurantzan prestazioa jasotzeko eskubidea, adopzio-eskubidea dela eta, prestazioa jasotzeko eskubidea ez badagokio, lanaldi osoan, prestazioa jasotzeko eskubidea izanik ere. Bestela, lanaldia murrizteko eskubidea baino ez da izango, ordainsariak hein berean murriztuta.

Halaber, biek ala biek organo edo erakunde berean lan egiten badute, aldi berean aritzea mugatu ahal izango du horrek, zerbitzuaren behar bezalako funtzionamendua arrazoitzat hartuta.

Gaixoa ezkontzen bada edo izatezko bikotea osatzen badu, haren ezkontideak edo izatezko bikotekideak izango du baimena jasotzeko eskubidea, baldin eta onuradun izateko baldintzak betetzen dituela egiaztatzen badu.

Lanaldi-murrizketa lanaldi osoetan metatzeko baldintzak eta kasuak erregelamendu bidez ezarriko dira.”

Transkribatutako aginduaren irakurketatik honako elementu hauek ateratzen dira:

1) Aplikazio-eremua:

TRLEBEPen 49.e) artikuluan jasotako baimena arau horren aplikazio-eremuan sartzen diren funtzionario guztiei aplikatuko zaie, edozein dela ere Gizarte Segurantzako araubidea.

Funtzionarioei baimen hori emateko arauak eta baldintzak 49.e) artikuluan jasotakoak baino ez dira, eta, hala badagokio, Funtzio Publikoaren eremuan eman daitezkeen garapen-arauetan jasotakoak.

Beraz, adierazi den bezala, Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren testu bategina onartzen duen urriaren 30eko 8/2015 Legegintzako Errege Dekretuaren 192. artikulu berrian aurreikusten den prestazio ekonomikoa ez zaie funtzionarioei aplikatuko, ez eta uztailaren 29ko 1148/2011 Errege Dekretua ere, Gizarte Segurantzaren Lege Orokorraren testu bategina onartzen duena, Gizarte Segurantzaren sisteman aplikatu eta garatzekoa, eta arau horiek berariaz baztertzen dira minbizi-prestazio ekonomikoa edo beste gaixotasun larriren bat dela eta.

2) Edukia.

TRLEBEPen 49.e) artikuluan araututako baimena funtzionarioaren lanaldia murriztean datza, ordainsariak murriztu gabe, bi kasu zehatzetan, betiere adingabeko seme edo alaba bati buruzkoak:

• Adingabekoak minbizia izatea.
• edo adingabekoak gaixotasun larriren bat izatea.

3) Baimena emateko baldintzak.

a) Bienak:

LEBEPTBren 49.e) artikuluan jasotako bi kasuetan honako hauek egiaztatu behar dira:

edo gurasoen eta seme-alaben arteko harremana edo behin betiko harrera edo adopzio aurrekoa,

edo semearen edo alabaren adina,

edo adingabekoak gurasoaren zaintza zuzena, jarraitua eta iraunkorra behar duela.

Oro har eskatzen diren baldintza horiez gain, kasu bakoitzean honako hauek ere bete beharko dira:

b) Minbiziaren kasuan:Beharrezkoa izango da, gainera, funtzionarioaren semeak minbizia duela egiaztatzea.

c) Gaixotasun larriaren kasuan:

“Gaixotasun larria” dela egiaztatu beharko da, Osasun Zerbitzu Publikoak edo dagokion autonomia-erkidegoko osasun-organo administratiboak horretarako egingo duen txostenaren bidez.

Adingabea Mutualismo Administratiboaren Araubide Berezian onuradun gisa sartuta badago, kasu horretan, “gaixotasun larria” egiaztatzeko, adingabea atxikita dagoen erakundeko edo autonomia-erkidegoko osasun-zerbitzu publikoko medikuaren txostena beharko da, osasun-laguntzaren ondorioetarako.

Nolanahi ere, egiten den txosten fakultatiboan espresuki adierazi beharko da “gaixotasun larria” dela.

Gogoratu behar da, 1. puntuan adierazi den bezala, bi kasu horietako batean ere ez dela aplikatu behar uztailaren 29ko 1148/2011 Errege Dekretua, minbizia edo beste gaixotasun larriren bat duten adingabeak zaintzeagatiko prestazio ekonomikoa Gizarte Segurantzaren sisteman aplikatu eta garatzekoa.

4) Eskatutako baldintzak egiaztatzeko bideak:

Baimena emateko eskatzen diren baldintzak zuzenbidean onartutako edozein bide baliagarriren bidez egiaztatu ahal izango dira bi kasuetan.

Hala eta guztiz ere, dagokion mediku-txostenaren bitartez, honako hauek jaso beharko dira beti:

edo minbizia izatea,

edo “gaixotasun larri” izaera,

edo adingabekoak gurasoaren zaintza zuzena, jarraitua eta iraunkorra behar izatea.

5) Baimenaren iraupena eta iraungitzea:

TRLEBEPen 49.e) artikuluan aurreikusitako baimenaren iraupena desberdina da minbizia edo gaixotasun larria bada. Horrela:

a) Minbiziaren kasuan:Minbiziaren kasuan, baimena ospitaleratze-aldirako zein tratamendu jarraiturako emango da.

b) Gaixotasun larriaren kasuan:Baimena, “gaixotasun larriaren” kasuan, ospitalizazio-aldirako zein tratamendu jarraiturako emango da.

Era berean, Langileen Batzorde Gorenak 2013ko martxoaren 20ko bileran “Iraupen luzeko ospitaleratzea” eskakizunari buruz ezarri duen bezala, behin gaixotasuna diagnostikatuta, eta betiere denbora luzez ospitalean egon beharrik gabe, baimena eman ahal izango da, baldin eta egiaztatzen bada, oro har adierazitako baldintzetan, gaixotasuna adingabea zainketa zuzena eta etengabea behar duen unean dagoela, dela tratamendu medikoa jasotzen ari delako, dela gaixotasuna fase horretan dagoelako, dela horrela dagoelako.

Kasu bakoitzaren iraupenari aplika dakizkiokeen berezitasunak alde batera utzi gabe, kasu guztietan, baimena iraungiko da hura ematea eragin zuen arrazoia desagertzen delako, edo adingabea aginduak jasotzen duen adinera iristen denean.

6) Lanaldia murriztea.

TRLEBEPen 49.e) artikulua oinarrizko legeria da, eta, beraz, dagokion Funtzio Publikoko legeriak garatu behar duen manua da.

Hala ere, eta garapen-erregulazio hori egiten den bitartean, honako alderdi hauek hartu behar dira kontuan:

- Murrizketa, gutxienez, lanaldiaren erdikoa izango da. Hala badagokio, garapen-legegileak gehienezko muga bat ezarri ahal izango dio murriztapen horren ehunekoari.

- Gehienezko murrizketa-muga hori ezarri ez den bitartean, administrazio bakoitzak, nahi izanez gero, kasuan kasuko egoerak kontuan hartuta eta jokoan dauden interesak haztatuta, salbuespen gisa, murrizketa hori legeak jasotzen duen lanaldiaren erditik gora igo lezake, baina, baimena ez desitxuratzeko, erabakitzen den murrizketak ahalbidetu beharko du, gutxienez ere modu gutxieneko eta eraginkorrean, funtzionarioak betetzen duen zerbitzua ematea.

- Murrizketa lanaldi osoetan metatzeko aukera, artikuluak aurreikusten duena, ezinezkoa izango da haren erregelamendu bidezko garapena gertatu arte.

7) Baimenaren ordainketa.

Langile funtzionarioentzat TRLEBEPen 49.e) artikuluan aurreikusitako baimena ministerio-sail edo erakunde bakoitzaren aurrekontuetako gastuen 1. kapituluaren kontura ordainduko da soilik, eta ez da inolako prestaziorik aplikatuko dagokion Gizarte Segurantzaren Araubidearen kontura.

8) Guraso bat baino gehiago izatea.

Baldin eta subjektu kausatzaile beragatik, bi gurasok, adoptatzaileek edo adopzio aurreko edo behin betiko harreragileek eskubidea badute Enplegatu Publikoaren Oinarrizko Legearen testu bateginaren 49.e) artikuluan xedatutako baimena jasotzeko, edo, hala badagokio, aplikatzekoa zaien Gizarte Segurantzako araubidean xede horretarako ezarritako prestazioaren onuradun izan badaitezke, kasu horretan, funtzionarioak honako aukera hauek izango ditu:

edo aipatutako baimena ordainsarien kobrantza osoarekin gozatzeagatik; kasu horretan, egiaztatu beharko du beste gurasoak, adoptatzaileak edo harreragileak ez dituela jasotzen ordainsari osoak edo horretarako Gizarte Segurantzaren Lege Orokorrean aurreikusitako prestazio ekonomikoa;

edo, bestela, aipatutako baimenaz gozatzeagatik, baina benetan egiten duen lanaldiaren araberako ordainsariak bakarrik jasota; kasu horretan, beste gurasoak bere ordainsari osoa edo Gizarte Segurantzaren Lege Orokorrean horretarako aurreikusitako prestazio ekonomikoa jaso ahal izango du.

Bestalde, bi gurasoek, adoptatzaileek edo adopzio aurreko edo behin betiko harreragileek organo edo erakunde berean zerbitzuak ematen badituzte, eskubide horren aldi bereko erabilera mugatu ahal izango da, arrazoietan oinarritutako ebazpen baten bidez; ebazpen horretan, zerbitzua behar bezala dabilela bermatuko da.

Aurreko guztia gorabehera, gogoratu behar da, zuzendaritza nagusi honen eskumenen araubidearen arabera, zuzendaritza nagusi honek egiten dituen kontsulten erantzunak informatzeko baino ez direla, eta, ondorioz, ez direla irizpide lotesleak, ez dutela ez eskubiderik ez eskubide-itxaropenik sortzen, eta ez dutela inolako loturarik sortzen dagozkien prozedura-motekin. Gainera, nahitaezko izaera edo izaera loteslerik ez dutenez, erantzun horien hartzaile diren organoek, hala badagokio, horietan jasotako iritziarekin bat ez datorren erabakia hartu ahal izango dute azkenean.

Buletin honetan jasotzen diren kontsulten erantzunek erantzuna emateko unean indarrean dagoen araudiaren arabera planteatutako galderei erantzuten diete, eta, beraz, erantzun horiek ondorengo lege-aldaketen edo ebazpen judizialen eragina jasan dezakete.