La presente manifestación de interese enmárcase na Axenda España Dixital 2026, folla de ruta para despregar os programas do Plan de Recuperación, Transformación e Resiliencia (en diante, Plan de Recuperación) no ámbito dixital. Grazas ás reformas estruturais e os investimentos financiados cos fondos europeos Next Generation EU, España está a mobilizar un volume de investimento sen precedentes para o período 2020-2026 mediante a colaboración público privada, articulada a través de diferentes programas de axudas, investimentos, e licitacións de obras e servizos.
La dixitalización dos principais sectores económicos e o reforzo da ciberseguridade constitúen dúas das prioridades do Plan de Recuperación para modernizar a economía, aumentar a produtividade, impulsar un crecemento sustentable desde o punto de vista social e ambiental e responder os retos da próxima década.
La presente manifestación de interese está aliñada coas políticas e prioridades da UE e, en particular, coa "Estratexia anual de crecemento sustentable 2021" da Comisión Europea, que chama a prestar especial apoio a aqueles sectores que desempeñan un papel crave para as nosas democracias, especialmente ao sector dos medios de información, prensa escrita e dixital, sector que, no noso país, está na actualidade acometendo un profundo proceso de transformación dixital.
Situación actual do sector en España
Segundo os datos do INE e do ONTSI, o sector de “información e comunicacións” é o segundo sector da economía española con maior grao de transformación dixital, só por detrás do propio sector de Tecnoloxías da Información e Comunicacións (TIC). É igualmente o segundo sector da economía española con maior porcentaxe de persoal TIC no persoal, o segundo con maior presenza de teletrabajo, o primeiro en canto a gasto TIC e o quinto (dun total de 16) en utilización do comercio electrónico.
La transformación dixital impulsou unha reestruturación no sector dos medios de información en España que afecta tanto á esfera externa e máis visible da súa actividade (a creación e distribución dos seus contidos en liña) como á esfera interna (é dicir, procesos internos empresariais, como a contratación de persoal TIC, o gasto investido en tecnoloxía, o uso da facturación electrónica, o teletrabajo, etc.), e no que os medios tradicionais han tido que adaptarse ás novas demandas e comportamentos dos consumidores. La dixitalización xerou oportunidades para a innovación, pero tamén expuxo desafíos en termos de sustentabilidade económica e preservación da calidade xornalística.
Este proceso supuxo unha revolución no modelo de negocio do sector, especialmente no subsector da prensa escrita, que pasou de monetizar a súa actividade a través dos ingresos por vendas de exemplares impresos a depender fundamentalmente dos ingresos por publicidade en liña, ofrecendo os seus contidos de forma aberta e gratuíta. En estes momentos o sector vira unha vez máis para tratar de implantar o modelo de pago por acceso aos seus contidos mediante subscricións en liña, aínda que o peso relativo desta fonte de ingresos é aínda reducido.
Además, la innovación tecnológica está llevando a una convergencia de medios y canales de prestación de servicios y al surgimiento de nuevos sectores con gran potencial como los podcasts. La inteligencia artificial, por su parte, supone también una oportunidad y un reto importante para el sector, reforzando el papel de la lengua en esta nueva economía digital.
En este sentido, é importante distinguir entre medios de información de gran tamaño e audiencia e medios de información de dimensión máis reducida, en función do seu ámbito territorial (nacional ou local/rexional) ou o seu contido temático (xeneralista ou especializado). Mentres que os primeiros atópanse á vangarda no proceso de dixitalización no noso país, en comparación con outros sectores económicos, os medios de información de dimensión máis reducida poderían ser os máis necesitados do apoio público para impulsar a súa transformación dixital. Por exemplo, segundo datos do INE, a porcentaxe de empresas con persoal TIC en persoal diminúe do 89% ao 56% se comparamos grandes e pequenas empresas dentro do sector.
Esta dicotomía entre grandes empresas e pemes non é específica, con todo, do sector dos medios de información, senón que é común ao conxunto da economía. É por iso que xa existen instrumentos de carácter horizontal ou xeral de apoio público para fomentar a transformación dixital de pequenas e medianas empresas no noso país, incluíndo o Programa Kit Dixital (para fomentar a adquisición de tecnoloxías dixitais polas pemes) ou o Programa “Axentes do Cambio” (que subvenciona a contratación de persoal TIC por pemes de todos os sectores).
La dependencia da tecnoloxía dos medios de información e comunicación, prensa escrita e dixital e á sensibilidade da información e os datos que manexan fan imprescindible que teñan a capacidade para soportar e sobreporse a desastres e perturbacións procedentes do ámbito dixital, o que se adoita denominar “ciberresiliencia”. La ciberseguridade enfócase na protección proactiva contra ataques cibernéticos, mentres que a ciberresiliencia inclúe ademais a capacidade dunha organización para recuperarse e adaptarse despois dun incidente cibernético. La ciberresiliencia deste sector é vital para manter a continuidade dos seus servizos, preservar a liberdade de prensa, evitar perdas económicas e garantir a confianza do cidadán.