· O sistema, que completou a súa evolución cun novo procesador de 35 cúbits, atópase a disposición da comunidade investigadora, pública e empresarial, a través da Rede Española de Supercomputación
· Así lo ha anunciado hoy la secretaria de Estado de Digitalización e Inteligencia Artificial en la II Jornada Tecnológica Europa Press, destacando que con la Estrategia de Tecnologías Cuánticas de España “fortalecemos la soberanía digital, impulsamos la competitividad y garantizamos un desarrollo responsable y con garantías de seguridad”
En el marco de la Estrategia de Tecnologías Cuánticas de España, el Gobierno de España da un paso adelante en soberanía tecnológica con la ampliación de la capacidad del ordenador cuántico que el programa Quantum Spain impulsa en el Barcelona Supercomputing Center–Centro Nacional de Supercomputación (BSC-CNS). Con la incorporación de un nuevo chip de 35 cúbits, este sistema, desarrollado con tecnología 100% europea y bajo un modelo de acceso abierto, posiciona a España como referente en Europa en el despliegue de sistemas cuánticos de estas características.
Desde a súa posta en marcha, o sistema experimentou unha evolución progresiva grazas á incorporación de distintos procesadores, pasando dunha capacidade inicial de 5 cúbits ata alcanzar a súa configuración actual.
Este avance constitúe o fito final de Quantum Spain, unha iniciativa coordinada polo BSC-CNS e impulsada, cun investimento de 22 millóns de euros, polo Ministerio para a Transformación Dixital e da Función Pública, a través da Secretaría de Estado de Dixitalización e Inteligencia Artificial (SEDIA). O proxecto, que se iniciou en 2022, está financiado con fondos europeos do Plan de Recuperación, Transformación e Resiliencia e enmárcase no programa España Dixital 2026, así como na Estratexia Nacional de Inteligencia Artificial.
Quantum Spain é un esforzo colaborativo no que participan 27 institucións de referencia en investigación e supercomputación en España, incluíndo 14 nodos da Rede Española de Supercomputación (RES) e outras institucións como o CSIC, o ICFO e universidades como a Universidade de Barcelona, a Universidade Autónoma de Madrid e a Universidade Politécnica de Valencia, entre moitas outras.
La secretaria de Estado de Dixitalización e Inteligencia Artificial, María González Veracruz, que anunciou a ampliación desta infraestrutura no II Xornada Tecnolóxica Europa Press, destacou que “coa Estratexia Nacional de Tecnoloxías Cuánticas, o Goberno de España dotouse dun instrumento crave para anticiparse á revolución tecnolóxica cuántica, co obxectivo de fortalecer a soberanía dixital, impulsar a competitividade e garantir un desenvolvemento responsable e con garantías de seguridade. Quantum Spain é un exemplo claro de como o investimento público ben dirixida acelera a innovación e sitúa a España na fronteira tecnolóxica. Hoxe non só damos un paso en computación cuántica, senón nun modelo de país que aposta polo coñecemento, a colaboración e o acceso aberto como motores de progreso”, valorou.
A disposición da comunidade científica, empresas e organismos públicos
“La incorporación de este procesador de 35 cúbits completa la hoja de ruta tecnológica que nos habíamos marcado. Quantum Spain tenía como objetivo demostrar la madurez tecnológica del campo y pasar de ordenadores cuánticos experimentales al despliegue de una máquina disponible para uso real. Pero lo más importante es que todo este desarrollo mantiene su carácter abierto: cualquier grupo de investigación o empresa puede acceder a hardware cuántico real, integrado en un supercomputador como MareNostrum 5, algo todavía excepcional en Europa”, valora Alba Cervera, investigadora del BSC y coordinadora de Quantum Spain.
La comunidad científica, empresas y organismos públicos pueden solicitar su uso mediante convocatorias competitivas a través de la Red Española de Supercomputación (RES) y ejecutar sus algoritmos sobre hardware cuántico real, lo que les permite validar resultados y desarrollar nuevas aplicaciones en un entorno real.
Hasta a data, a RES, como Infraestructura Científica e Técnica Singular distribuída (ICTS), concedeu acceso aos seus recursos cuánticos a un total de 45 proxectos. En conxunto, estes acumularon preto de 4.000 horas de computación e deron lugar ao desenvolvemento de varios artigos científicos, o que evidencia o crecente interese da comunidade científica e tecnolóxica por este tipo de infraestruturas e pola súa aplicación en contornas reais.
O sistema foi instalado e posto en marcha pola UTE española Qilimanjaro-GMV. Baseado en tecnoloxía superconductora, está integrado no supercomputador MareNostrum 5, o que permite explorar novas formas de computación que combinan capacidades clásicas e cuánticas.
“Tras anos intensos de traballo e preparación, levamos a produción un sistema de computación cuántico europeo, que é parte dunha ICTS española e un dos sistemas de computación máis completos do mundo. Agora, co sistema estable, o noso traballo é dar soporte aos usuarios desta infraestrutura”, comenta Sergi Girona, director de Operacións do BSC.
A computación cuántica promete revolucionar múltiples disciplinas ao facilitar a análise de fenómenos na escala atómica. Os seus posibles usos van desde a química —onde podería impulsar a creación de novos materiais e fármacos— ata a resolución de desafíos complexos en ámbitos como a loxística ou as finanzas. Así mesmo, a súa capacidade para mellorar a eficiencia de procesos sitúaa como unha ferramenta estratéxica, especialmente ao integrarse coa intelixencia artificial para deseñar algoritmos de aprendizaxe automática máis avanzados. En materia de seguridade, podería redefinir a criptografía, expondo tanto retos inéditos como solucións máis seguras.
Actualmente, as capacidades cuánticas do BSC están a verse reforzadas coa instalación dun novo computador cuántico analóxico, que forma parte dun dos nodos de computación cuántica da EuroHPC Joint Undertaking e está financiado ao 50% pola Secretaría de Estado de Dixitalización e Intelixencia Artificial con fondos europeos do Plan de Recuperación, Transformación e Resiliencia. Este sistema ampliará e potenciará as capacidades de investigación do centro e tamén estará a disposición dos usuarios.