Gobernuak Eskubide Digitalen Gutuna onartu du, errealitate digital berrian herritarren eskubideak bermatuko dituen erreferentzia-esparrua artikulatzeko

13/07/2021

Gutunak jaso eta egokitu egiten ditu eskubide eta askatasun nagusiak, teknologia berrien garapenak eta orokortzeak eta komunikaziorako eta harremanetarako gune digitalek sortutako agertoki, testuinguru eta gatazka berrietara

Ingurune digitaletan Giza Eskubideen Adierazpen Unibertsalean edo Espainiako Konstituzioan aitortutako eskubideak eta askatasunak aplikatzeaz gain, digitalizazioak zuzenean eragindako eremuetako ekintza publikoa gidatu behar duten printzipioak identifikatzen ditu Gutunak

Eskubide Digitalen Gutunak honako gai hauek jorratzen ditu, besteak beste: pseudonimotasuna eta datuen babesa, herentzia digitalerako eskubidea, adierazpen-askatasunerako eta egiazko informazioa eskuratzeko eskubidea, deskonexio digitalerako eskubidea, adingabeen babesa, zibersegurtasuna, hezkuntza digitala, Interneteko irisgarritasuna eta neutraltasuna, lokalizazio- edo profilaketa-mekanismoen erabilera, artxiboetarako sarbidea, edo pertsona bakoitzak bere nortasuna kontrolatzeko duen eskubidea, baita berdintasunerako eta diskriminaziorik ez jasateko eskubidea, adimen artifizialaren eta neuromunitateekiko diskriminazioa

Gutunak ez du arau-izaerarik, eta erreferentziazko esparru gisa eratzen da etorkizuneko lege-proiektuak eta politika publikoen garapena gidatzeko

Halaber, eskubide digitalak aitortzeko Espainian egindako aurrerapauso nabarmena oinarri hartuta, bereziki Datuak Babesteko Lege Organikoaren X. tituluaren eta Urrutiko Lanari buruzko Errege Lege Dekretuaren bidez, Gutunak Europan eta nazioartean egiten ari den hausnarketan lagunduko du, digitalizazio humanista bermatuko duen prozesua bultzatzeko, pertsonak erdigunean jarriko dituena

Helburua da herritarren eskubideak indartzea, errealitate digital berrian ziurtasuna sortzea eta aldaketa eta haustura teknologikoekiko konfiantza handitzea

Gutuna lantzeko, partaidetza-prozesu bat egin da: jakintza-alor anitzeko Aditu Talde bat eratu da, eta bi kontsulta publikok 250 ekarpen baino gehiago jaso dituzte. Horri esker, Berreskuratze Planean eta Espainia Digitala 2025 agendan aurreikusitako mugarrietako bat bete da

Espainiako Gobernuak Eskubide Digitalen Karta hartu du. Arau-izaerarik izan gabe, Gutun honek erreferentzia-esparru bat eskaintzen du herritarren eskubideak bermatzeko errealitate digital berrian, eta egungo eskubideak ingurune birtualera eta digitalera egokitzeak dakartzan erronkak aitortzea du helburu.

Testuak hainbat printzipio eta eskubide jasotzen ditu etorkizuneko arau-proiektuak eta politika publikoen garapena bideratzeko, agertoki digital berrietan eskubide indibidualen eta kolektiboen babesa bermatzeko. Beraz, testuinguru digitalean oinarrizko eskubideen babesa bermatzeko printzipioak finkatzen ditu.

Gutunaren helburua deskribatzailea, prospektiboa eta asertiboa da. Konpondu beharreko gatazka eta egoera berriak sortzen dituzten testuinguruak eta agertoki digitalak deskribatzen ditu; prospektiboa da, jada aurreikus daitezkeen etorkizuneko agertokiak aurreikusten baititu; eta asertiboa da, gaur egungo eta etorkizuneko ingurune eta espazio digitaletan aplikatu beharko liratekeen printzipioak, teknikak eta politikak berresten eta legitimatzen baititu.

Era berean, Eskubide Digitalen Kartak herritarren eskubideak indartu nahi ditu, gizarteari errealitate digital berrian ziurtasuna sortu eta teknologia berriek berekin dakartzaten aldaketa eta etenen aurrean pertsonen konfiantza areagotu.

Eraldaketa digital humanista

Eskubide Digitalen Gutuna argitaratzearekin, Espainiak aurrera egin du eraldaketa digital humanista bultzatzeko ahaleginean, zeinaren helburua baita gure herrialdea nazioarteko abangoardiako posizioan kokatzen jarraitzea herritarren eskubideak babesteari dagokionez, eta modu aktiboan laguntzea Europan eta mundu osoan garatzen ari diren ekimen eta eztabaidetan.

Horrela, Espainiak gizarte digital aske, ireki eta inklusiboa garatzeko duen lidergoa sendotzen da, errealitate digital berrian garapen komunerako eta elkarbizitzarako “arau justuak” definituz, eta eraldaketa teknologikoaren izaera soziala bermatuz.

Hain zuzen ere, Eskubide Digitalen Gutunak eskubide digitalak aitortzeko Espainian jada egindako aurrerapenak ditu oinarri; horien artean, nabarmentzekoak dira Datu Pertsonalak Babesteko eta Eskubide Digitalak Bermatzeko abenduaren 5eko 3/2018 Lege Organikoaren X. titulua eta onartu berri den 28/2020 Errege Lege Dekretua, irailaren 22koa, Urrutiko Lanarena.

Gutunarekin, Espainiak Gutunean jasotako mugarrietako bat bete du. Suspertze, Transformazio eta Erresilientzia Plana 2021eko bigarren seihilekorako. Gutuna, gainera, Gutunean ezarritako hamar helburuetako bat da. España Digital 2025 agenda.

Errealitate digitalera egokitutako eskubideak

Gutun honen helburua da Giza Eskubideen Adierazpena, Espainiako Konstituzioa eta antzeko testuetan lehendik dauden eta aitortuta dauden eskubideak eguneratzea, eta errealitate digitalaren egoera berrietara egokitzea.

Askatasun eskubideei dagokienez, testuak honako eskubide hauek jasotzen ditu: ingurune digitalaren identitaterako eskubidea, datuen babeserako eskubidea, pseudonimatorako eskubidea, lokalizatua eta profilatua ez izateko eskubidea, zibersegurtasunerako eskubidea, edo herentzia digitalerako eskubidea.

Berdintasun-eskubideei dagokienez, Gutunak honako eskubide hauek jasotzen ditu: berdintasunerako eta diskriminaziorik ez izateko eskubidea ingurune digitalean, Internetera sartzeko eskubidea eta irisgarritasun unibertsalerako eskubidea ingurune digitalean.

Testuak, halaber, adingabeak ingurune digitalean babestea sustatzen du, tutoreek edo gurasoek zain dezaten adingabeek ingurune digitalak modu orekatuan erabil ditzaten, haien nortasunaren garapen egokia berma dezaten eta haien duintasuna zain dezaten. Horrez gain, talde guztientzako sarbidea sustatzea eta politika publikoak sustatzea sustatzen du, ingurune digitalera sartzeko arrakalak desagerrarazteko.

Sarearen neutraltasunerako eskubidea, egiazko informazioa libreki jasotzeko eskubidea, herritarrek bitarteko digitalen bidez parte hartzeko eskubidea eta hezkuntza digitalerako eskubidea dira testuaren beste berritasunetako batzuk, parte hartzeko eta espazio publikoa eratzeko eskubideen atalean.

Lan-eremuan, Eskubide Digitalen Gutunak jasotzen du deskonexio digitalerako, atsedenerako eta bizitza pertsonala eta familiarra uztartzeko eskubidea, algoritmoen erabileraren gaineko inpaktuaren ebaluazioa edo proba kontrolatuen (sandbox) espazioak sortzeko baldintza optimoen garapena.

Ingurune espezifikoetako eskubideei dagokienez, eduki oso berriak eta aitzindariak sartzen dira. Hori da, hain zuzen ere, adimen artifizialarekiko eskubideen kasua. Testuan jasotzen denez, IAk pertsonengan eta haien duintasun besterenezinean zentratutako ikuspegia ziurtatu beharko du, eta adimen artifizialeko sistemen garapenean diskriminazio ezaren eskubidea bermatu beharko da. Neuroteknologien erabileran eskubide digitalak ere sartzen dira, besteak beste, langile bakoitzak bere identitatearen gaineko kontrola bermatzeko, konfidentzialtasuna ziurtatzeko eta teknologia horietan oinarritutako erabakiak eta prozesuak datuen hornidurak baldintzatuko ez dituela ziurtatzeko.

Honako esparru honetan: