La Constitución Española, no seu artigo 9.2, establece que corresponde aos poderes públicos promover as condicións para que a liberdade e a igualdade das persoas sexan reais e efectivas, removendo os obstáculos que impidan ou dificulten a súa plenitude e facilitando a súa participación na vida política, social e cultural. A este principio de igualdade efectiva, xunto aos de igualdade ante a lei e no acceso ás funcións e cargos públicos, recollidos nos artigos 14 e 23, respectivamente, a Constitución Española ha incorporado en 2024 unha reforma do artigo 49, que adecúa linguaxe e contido para incidir na igualdade real e efectiva das persoas con discapacidade, no exercicio dos seus dereitos, e a obrigatoriedade de regular por lei a protección especial que esta requira.

Los esforzos normativos para desenvolver estes principios constitucionais no terreo do acceso á función pública traducíronse, por unha banda, no establecemento dunha cota de reserva para persoas con discapacidade igual ou superior ao 33 por cento, sancionado no artigo 2 do Real Decreto 2271/2004, do 3 de decembro, polo que se regula o acceso ao emprego público e a provisión de postos de traballo das persoas con discapacidade, e recollido e ampliando progresivamente nos reais decretos que aproban as ofertas de emprego público. Iso derivado, á súa vez, da propia consideración de persoas con discapacidade contida no artigo 4 do Texto Refundido de la Ley General de dereitos das persoas con discapacidade e da súa inclusión social, aprobado por Real Decreto Lexislativo 1/2013, do 29 de novembro.

Por otro lado, estes esforzos materializáronse na adopción de diversas medidas de adaptación e axustes razoables no desenvolvemento das probas que compoñen os procesos selectivos. Estas adaptacións foron establecidas no citado Real Decreto 2271/2004, do 3 de decembro, cuxo desenvolvemento normativo se reflectiría na Orde PRE/1822/2006, do 9 de xuño, pola que se establecen criterios xerais para a adaptación de tempos adicionais nos procesos selectivos para o acceso ao emprego público de persoas con discapacidade.

Casi dúas décadas despois, faise necesario un achegamento xurídico á implantación e despregamento, non só das medidas de adaptación, senón tamén dos axustes razoables que xa recollía o citado Real Decreto 2271/2004, do 3 de decembro, así como unha profunda actualización da materialización das adaptacións de tempos establecida na mencionada Orde PRE/1822/2006, desde a óptica da reforma constitucional do artigo 49.

Los avances no ámbito da discapacidade tiveron a súa mostra evidente en Real Decreto 888/2022, do 18 de outubro, polo que se establece o procedemento para o recoñecemento, declaración e cualificación do grao de discapacidade. Esta norma revisa e actualiza os baremos para determinar o grao de discapacidade, evidenciando con iso a necesidade de modificar a Orde PRE/1822/2006, atendendo ás novidades establecidas na baremación.

Este mandato normativo reflicte a filosofía subxacente no tratamento da discapacidade referido a estes procesos selectivos, que xa fora anunciada terminológicamente polo propio Real Decreto 2271/2004, do 3 de decembro, a través da aplicación do concepto de «axustes razoables», exposto con anterioridade no ordenamento lexislativo español a través da Lei 51/2003, do 2 de decembro, de igualdade de oportunidades, non discriminación e accesibilidade universal das persoas con discapacidade, que posteriormente foi obxecto de refundición no Texto Refundido da Lei Xeral de dereitos das persoas con discapacidade e da súa inclusión social. Partindo da óptica heteroxénea implícita ao ámbito da discapacidade, o sector público ha de garantir o dereito á igualdade efectiva de todas as persoas que participen nos procesos selectivos, e dar unha resposta normativa mediante a incorporación dos citados axustes, que respondan eficazmente á numerosa casuística das situacións de discapacidade.

A orde establecerá os criterios xerais para determinar as adaptacións de medios e tempos, así como a realización doutros axustes razoables nos exercicios correspondentes ás probas selectivas nas que participen persoas con discapacidade.