Manifestacións de interese para a identificación de propostas para o impulso da neurotecnología baseada en Intelixencia Artificial en España

O pasado 7 de outubro de 2020, o Goberno presentou o Plan de Recuperación, Transformación e Resiliencia, entendido como un proxecto de país que orienta a modernización da economía española, a recuperación do crecemento económico e a creación de emprego, a reconstrución sólida, inclusiva e resiliente tras a crise do COVID, dando resposta aos retos da próxima década. O novo Fondo de Recuperación Next Generation EU permitirá a España mobilizar un volume de investimento sen precedentes. En efecto, o acordo do Consello Europeo prevé financiamento por ata 140.000 millóns de euros en transferencias e créditos nos próximos seis anos, un 11% do PIB de 2019.

La mobilización dun volume tan importante de recursos abre unha oportunidade extraordinaria para o noso país, comparable aos procesos de transformación económica producidos a raíz da incorporación ás Comunidades Europeas nos anos 80 ou a creación do Fondo de Cohesión europeo en metade dos 90. Permitirá non só a superación da crise e a recuperación do emprego, senón que facilitará a modernización da nosa economía, para que esa recuperación sexa verde, dixital, inclusiva e social.

O 23 de xullo de 2020 o Presidente do Goberno presentou a estratexia "España Dixital 2025", unha axenda actualizada para impulsar a transformación dixital de España como panca fundamental para relanzar o crecemento económico, reducir a desigualdade, aumentar a produtividade e aproveitar todas as oportunidades que brindan as novas tecnoloxías. Dentro desta estratexia e conscientes tanto da súa importancia tecnolóxica como do impacto social do seu desenvolvemento e adopción, incluíuse á intelixencia artificial (IA) como tecnoloxía crave no seu eixo noveno.

Derivado diso, o Goberno presentou o 2 de decembro de 2020 a Estratexia Nacional de Intelixencia Artificial (ENIA)​, co fin de impulsar o seu desenvolvemento, sentando así as bases para a creación dun ecosistema de excelencia en intelixencia artificial que albergue a investigación científica e a innovación, o desenvolvemento de capacidades e talento, o despregamento de plataformas de datos e infraestruturas tecnolóxicas, a súa integración no tecido económico, a potenciación do seu uso no sector público e o establecemento dun marco ético e normativo.

En dicha estrategia, se define un primer objetivo que persigue la Excelencia científica e innovación en Inteligencia Artificial, para situar a España como país comprometido a potenciar la excelencia científica y la innovación en Inteligencia Artificial.

En esta estratexia ENIA, o eixo estratéxico 1 busca Impulsar a investigación científica, o desenvolvemento tecnolóxico e a innovación en IA, para adiantarse estratexicamente na evolución que vén. Para iso, este eixo marca dous camiños complementarios: por unha banda, a implementación de tecnoloxías maduras e doutra banda unha visión a medio-longo prazo. Baixo este último enfoque impúlsase a xeración de técnicas novas e emerxentes que permitirán desenvolver novos negocios e penetrarse en sectores non contemplados na actualidade. Un destes sectores emerxentes é a aplicación da IA á neurotecnología.

E nesta liña de investigación, merece especial mención, que a estratexia ENIA na súa Medida 4 promove a creación de novos centros nacionais de desenvolvemento tecnolóxico en ámbitos multidisciplinares, xunto con outras ciencias como a neurotecnología baseada na intelixencia artificial, psicoloxía, socioloxía, política, etc.

Manifestación de Interés

Para cumprir o anterior obxectivo, o Ministerio de Asuntos Económicos e Transformación Dixital lanza o presente pedimento, para solicitar propostas das posibles actuacións e desafíos que se deben acometer para incrementar substancialmente o ecosistema de neurotecnología baseada en IA en España, así como identificar as necesidades do tecido empresarial e de investigación español para levar a cabo esta transformación.

Las posibles actividades de impulso del ecosistema de neurotecnología basado en IA se enmarcan en diferentes líneas de trabajo en las que se circunscribe la presente manifestación de interés:

1. Fomentar a investigación no ámbito da neurotecnología e a IA.
2. Aplicación dos resultados para o beneficio da sociedade.
3. Transferencia de coñecemento.
4. Xeración de talento, atracción de talento internacional e retención de talento estranxeiro.
5. La identificación e posterior desenvolvemento de solucións para mitigar o impacto ético da neurotecnología baseada na IA.

De maneira concreta, a manifestación de interese pretende:

• Dotar de transparencia ao proceso definición dos investimentos en ámbitos disruptivos.
• Conocer que propostas existentes poden enmarcarse no impulso da neurotecnología baseada en IA en España.
• Obtener as características básicas das propostas: envergadura e orzamento, así como as áreas de coñecemento e tecnolóxicas asociadas a estas propostas.
• Entender o tipo de entidades que os presentan.
• Evaluar el impacto de cada una de las propuestas, tanto desde una perspectiva técnica y económica como ética y social.
• Comprender o grao de utilización das diferentes tecnoloxías de IA que se propón utilizar para a resolución de desafíos no ámbito da neurociencia e o estudo do cerebro humano.

Expresiones de Interés

Las entidades que participen nesta manifestación de interese deberán tomar en consideración os seguintes condicionantes:

• No fíxanse límites económicos en canto ao importe das expresións de interese presentadas.
• La presentación de expresións de interese está aberta a todo tipo de axentes privados e públicos, tendo en conta a empresas de calquera tamaño, así como centros de investigación e universidades de calquera índole.
• Las expresións de interese serán presentadas de maneira individual e anónimo por cada axente.

La información que se recompile mediante estas expresións de interese ten como único obxectivo axudar á definición das liñas estratéxicas e guiar a acción da Secretaría de Estado de Dixitalización e Intelixencia Artificial, na execución dos plans con cargo aos fondos europeos antes mencionados. Esta manifestación de interese non se realiza no marco de ningún procedemento de contratación nin de subvención convocado nin por convocar e en ningún caso xera dereito preferente ao financiamento, nin compromiso algún por parte do Ministerio de Asuntos Económicos e Transformación Dixital.

Unha vez finalice o prazo para a recepción de expresións de interese asociadas a este documento, procederase a analizar as propostas presentadas para posteriormente articular os instrumentos de máis adecuados. En todo caso, as ferramentas que se deseñen respectarán o marco xurídico sobre Axudas de Estado da Unión Europea.

La non presentación dunha expresión de interese ou resposta á consulta non limitará a posibilidade de presentar propostas para a participación nalgún tipo de ferramenta de colaboración público-privada.

Las convocatorias posteriores a esta Manifestación de Interés estarán suxeitas en todo momento aos criterios de publicidade, concorrencia, transparencia e non discriminación.

Presentación de expresións de interese

Las expresións recibidas despois desta data non serán tidas en conta. Las expresións de interese deberán ser remitidas utilizando o formulario.

Os proponentes poderán remitir unha ou varias expresións de interese. Las expresións de interese remitidas deberán ser anónimas, non debéndose indicar no texto da proposta información que identifique ao proponente.

Así como o século XX viu o xurdimento e florecemento da xenética molecular e a biotecnoloxía, non é esaxerado dicir que o desciframiento do funcionamento do cerebro sexa posiblemente, o gran desafío científico e tecnolóxico do século XXI. La neurociencia axudará a entender a fisiopatología das enfermidades cerebrais, permitindo ao medicamento atopar terapias efectivas para trastornos neurológicos e psiquiátricos que teñen un efecto devastador na poboación, tanto social como económico, e cuxa epidemiología vai en aumento. Para iso a neurociencia terá que crear novas tecnoloxías inexistentes, que permitan crear unha interface cerebro-máquina, tanto para ler a actividade como para escribir a actividade cerebral.

A neurotecnología baseada na IA, é unha revolución que apenas empezou e varios países do mundo xa realizaron avances. No contexto europeo, existen iniciativas como NeurotechEU entre universidades ou o Instituto de Neuroelectrónica en Bélxica, con todo, non existe no mundo un centro enfocado de forma exclusiva á Neurotecnología, e practicamente ningún dedicado ao estudo neurocientífico do cerebro humano.

Na carreira global da neurotecnología España aínda ten unha oportunidade importante de situarse, sobre todo se toma un enfoque de integración entre a neurotecnología e a intelixencia artificial (IA).

Neste contexto, o obxectivo último desta Manifestación de Interese é xerar un ecosistema de innovación de neurotecnología baseada en IA en España, Spain Neurotech; mediante o fomento da investigación, a transferencia de coñecemento á industria e a aplicación dos resultados obtidos para beneficio da sociedade, xeración de talento, atracción de talento internacional e retención de talento estranxeiro. Para un impulso exitoso das anteriores actividades, exponse a creación dun centro nacional especializado en neurotecnología, cunha visión multidisciplinar, onde o uso da IA teña un papel disruptor, que permita situar ao novo centro español como un punto de referencia a nivel mundial.