· A iniciativa, que contou coa colaboración de Amazon AWS e Multiverse Computing, deseñouse para producir melloras no modelo 40B Instruído, co obxectivo de avanzar cara a unha intelixencia artificial máis segura, igualitaria e inclusiva
· ALIA é a familia de modelos de intelixencia artificial impulsada polo Goberno de España, adestrada en castelán e linguas cooficiais, que xa está a ser aplicada polo tecido empresarial e as Administracións Públicas
El Gobierno de España continúa avanzando en el desarrollo de una inteligencia artificial más segura, igualitaria e inclusiva, con la implicación de la ciudadanía. Así se ha puesto hoy de manifiesto en la final del 2º Desafío ALIA, celebrada en Talent Arena 2026, evento colocalizado en Mobile World Congress Barcelona, con el apoyo del Ministerio para la Transformación Digital y de la Función Pública. El reto, impulsado por la Secretaría de Estado de Digitalización e Inteligencia Artificial, ha logrado convocar a más de 1.000 personas para colaborar en la mejora de la familia pública de modelos de lenguaje desarrollada por el Barcelona Supercomputing Center-Centro Nacional de Supercomputación.
El reto, que contou coa colaboración de Amazon AWS e Multiverse Computing, deseñouse para producir melloras tanxibles no comportamento do modelo 40B Instruído que, ante pedimentos problemáticos, debe identificar riscos, marcar límites e ofrecer alternativas útiles sen proporcionar usos indebidos. Ademais, marcouse o propósito de que o modelo utilice unha linguaxe máis equitativa e inclusivo, evitando a reprodución de estereotipos, e que achegue a IA á cidadanía. Así, complementa os obxectivos da primeira edición, celebrada en decembro de 2025, centrados en propor solucións para conseguir unha IA máis sustentable e responsable cos recursos enerxéticos, no marco do Plan Nacional de Algoritmos Verdes.
Participantes de 48 provincias e 18 países
O 2º Desafío ALIA desenvolveuse en dúas fases. A primeira, de carácter en liña, inscrición libre e dirixida a persoas sen necesidade de coñecementos técnicos, contou coa participación de 974 persoas de 48 provincias españolas e 18 países (Perú, Arxentina, Chile, Colombia, Francia, Italia, ou Reino Unido, entre outros). Do total, o 64,8% eran homes e as 31,9% mulleres, unha cifra superior ao 20% de mulleres que se dedican ás enxeñarías en España.
Las persoas rexistradas puxeron a proba o modelo seleccionando unha das categorías de aliñamento propostas (difamación, delitos, odio, asesoramento legal/médico/financeiro ou rumbo de xénero) e, a partir dunha conversación coa máquina, o participante validaba as respostas proporcionadas por ALIA ou, pola contra, ofrecía unha resposta correcta no caso de que o sistema incorrese en erros (como responder con rumbos de xénero). En total, realizáronse ata 29.404 intentos de que ALIA proporcionase respostas erróneas e facilitaron ao modelo 1.780 propostas de respostas seguindo principios éticos e de seguridade.
Tras a finalización da fase en liña, todas as interaccións co sistema recompiláronse nun conxunto de datos sobre o que se traballou na segunda fase, de carácter presencial, consistente nun hackathon desenvolvido onte e hoxe en Talent Area. Os 85 participantes, organizados por equipos, enfrontáronse a dous retos principais: validar un conxunto de datos con criterio humano (“educar” a IA); e deseñar e pór a proba un “xuíz” de IA co conxunto de datos validado, que opere segundo as preferencias humanas, valorando calidade e corrección das respostas segundo os principios éticos e de seguridade establecidos.
Esta fase presencial ha culminado coa cerimonia de entrega de premios, por un valor total de 9.000 euros, conforme a distintos criterios establecidos. Os premiados foron o Equipo 12 co 1er Premio (Manuel Antón Herrerías, Azucena Vázquez, Katherina Akhmadeeva, Igor Soroka e Iván Boris), o Equipo 6 co 2º Premio (Abraham Gil Ramírez, Manel Arribas Ibar, Paula Alcaide Barbero, Pol Serrano Franquesa e Pedro Latasa Fernández-Layos) e o Equipo 19 co 3er Premio (Guillem Farriols, Ignasi Basté, Patricia Gómez, Rikard Reinhagen e Saroj Bartaula). Recibiron os recoñecementos de mans da secretaria de Estado de Dixitalización e Inteligencia Artificial, María González Veracruz; Cristian Cantón, director asociado do Barcelona Supercomputing Center-Centro Nacional de Supercomputación; e María Jesús Martín, directora da División de Gobernación e Planificación da Dirección Xeral de Intelixencia Artificial da Secretaría de Estado.
Na súa intervención, María González Veracruz agradeceu a participación cidadá para que “co voso coñecemento, co voso esforzo, estades a contribuír a un proxecto de país, mellorando e aliñando ALIA, unha intelixencia artificial pública, aberta, segura, igualitaria e sen rumbos, que está xa sendo utilizada polo tecido empresarial e a Administración Pública para mellorar a vida das persoas”. Ademais, puxo de manifesto que “con este traballo colectivo estamos a sentar as bases para unha comunidade de desenvolvedores de intelixencia artificial en España”. E, por último, destacou “o éxito da xira nacional de Talent Area que desenvolvemos xuntos e que recalou en Madrid, Murcia, Valencia e Zaragoza, en colaboración con varias universidades públicas”.
Amazon AWS e Multiverse Computing, colaboradores do Desafío
"Desde AWS, estamos moi orgullosos de poder colaborar con esta iniciativa pioneira do Ministerio para a Transformación Dixital e da Función Pública xunto a Multiverse Computing. O Desafío ALIA representa un fito no desenvolvemento de intelixencia artificial soberana e responsable en España, e esta colaboración demostra, precisamente, o noso compromiso coa innovación no sector público e a nosa capacidade para proporcionar a infraestrutura necesaria que permita a máis de 1.000 persoas contribuír a mellorar eticamente o modelo ALIA-40B”, destacou Óscar Sanz, responsable de Goberno para Sector Público en AWS España.
“Para Multiverse Computing, el Desafío ALIA supone un paso clave hacia el desarrollo de una inteligencia artificial soberana y europea. En este contexto, hemos apoyado el desarrollo del modelo ALIA-40B produciendo conjuntos de datos en español y en las lenguas cooficiales, con el objetivo de obtener un modelo de IA estable y multilingüe. Esta colaboración impulsada por Ministerio para la Transformación Digital y de la Función Pública contribuye, además, a fortalecer y desarrollar el ecosistema de inteligencia artificial en España”, declaró Iraia Ibarzabal, Chief Growth Officer de Multiverse Computing.
O proxecto ALIA: a IA soberana do Goberno de España
ALIA é unha iniciativa estratéxica da Secretaría de Estado de Dixitalización e Intelixencia Artificial do Ministerio para a Transformación Dixital e da Función Pública, desenvolvida polo Barcelona Supercomputing Center-Centro Nacional de Supercomputación. Entre os seus obxectivos atópanse crear modelos fundacionais abertos como ALIA 40B (40.000 millóns de parámetros), a reutilización a través de infraestrutura pública e garantir estándares éticos aliñados co Regulamento Europeo de IA e supervisados por AESIA.
Para o tecido empresarial, que xa está a aplicar os modelos a solucións reais de intelixencia artificial, tal como anunciou o ministro Óscar López no marco do Mobile World Congress, ALIA abre oportunidades reducindo barreiras de acceso e estimulando a innovación responsable. Espérase que ALIA consolide a posición de España como referente europeo no despregamento de modelos de linguaxe responsables e auditables aplicados a servizos públicos, fortalecendo a colaboración entre administracións, empresas e centros de investigación.
