España, referente en Europa co despregamento da Estratexia Nacional de Intelixencia Artificial

22/05/2023

La Estratexia Nacional de Intelixencia Artificial está a desenvolverse desde hai tres anos cunha dotación inicial de máis de 600 millóns de euros de fondos europeos Next Generation EU. A través das distintas convocatorias e proxectos singulares en marcha, estes fondos están a financiar máis de 250 proxectos innovadores para impulsar unha innovación tecnolóxica ao servizo dos cidadáns e da sociedade

O desenvolvemento da Intelixencia Artificial acelerouse exponencialmente e atópase nun momento crave para garantir a seguridade e plena protección dos dereitos e valores democráticos

España situouse como un país de referencia en Europa, liderando numerosas iniciativas para impulsar un marco regulatorio adecuado e situando a intelixencia artificial como unha prioridade durante a presidencia do Consello da UE no segundo semestre do ano

La Carta de Dereitos Dixitais de España está a servir de inspiración para o establecemento de principios e normas que impulsen a innovación tecnolóxica sobre unha base humanista a nivel internacional

A Comisión Europea ha elixido a España para a posta en marcha dun banco de probas (‘sandbox’) regulatorio, co fin de contar coa experiencia práctica das empresas, especialmente as Pemes e startups, para axustar os detalles técnicos da regulación Está aberto o proceso de audiencia pública para que os interesados poidan participar na configuración do este banco de probas

Ademais, España é o primeiro país en pór en marcha unha Axencia Estatal de Supervisión da Intelixencia Artificial, a Comisión Europea ha situado en Sevilla o Centro Europeo para a Transparencia Algorítmica

Asimismo, creouse un Consello Dixital Mozo para contar coa contribución dos menores de 25 anos na articulación das políticas públicas no ámbito da dixitalización. Se solicitou ás comunidades e cidades autónomas e organizacións xuvenís a presentación de propostas co fin de celebrar a primeira reunión durante o mes de xuño

En as próximas semanas poranse en marcha catro convocatorias relevantes dentro da axenda España Digital:

A vicepresidenta primeira e ministra de Asuntos Económicos e Transformación Digital, Nadia Calviño, presentou hoxe en Consello de Ministros un informe sobre o estado de situación do despregamento de todas as iniciativas postas en marcha en materia de Intelixencia Artificial (IA), recollidas na Estratexia Nacional de Intelixencia Artificial (ENIA), nun momento crave para o desenvolvemento desta tecnoloxía.

A ENIA conta cunha dotación inicial de máis de 600 millóns de euros de fondos europeos Next Generation EU do Plan de Recuperación. O desenvolvemento desta estratexia, posta en marcha hai tres anos, situou a España como un polo de atracción de investimento e talento internacional, con proxectos singulares como o centro de neurotecnologías ‘Spain Neurotech’ ou a construción do primeiro ordenador cuántico do Sur de Europa, ‘Quantum Spain’.

A Presidencia española do Consello da Unión Europea do segundo semestre do ano servirá para avanzar e concluír a negociación do regulamento de Intelixencia Artificial, nun contexto no que España situouse como referente europeo co desenvolvemento da ENIA.

Entre as actuacións que se están despregando destacan:

Ademais, a vicepresidenta primeira ha repasado o avance do resto de iniciativas enmarcadas na Estratexia Nacional de Intelixencia Artificial (ENIA), articulada en torno a 20 medidas, vertebradas en seis grandes eixos estratéxicos.

Impulsar a investigación científica, o desenvolvemento tecnolóxico e a innovación en IA.
Spain Neurotech. Este centro será pioneiro en España e de referencia en Europa para avanzar no tratamento de enfermidades crónicas nos seus estados iniciais, así como en trastornos do neurodesarrollo, Parkinson, Alzheimer, depresión ou no dano cerebral agudo. Só hai cinco centros de investigación no mundo especializados nesta disciplina. Tamén contará cun departamento de neuroderechos. A sede, situada no campus de Cantoblanco da Universidade Autónoma de Madrid, contará con ao redor de 200 persoas entre investigadores e persoal asociado.

Misións de I+D en Intelixencia Artificial. Dotadas con 50 millóns de euros, subvencionaron cinco proxectos sobre: produción agraria, investigación sanitaria, medicamento personalizado, enfermidades relacionadas co envellecemento e transición enerxética sustentable. Participan consorcios formados por unha gran empresa que actúa como coordinadora, un organismo público de investigación e un mínimo de cinco pemes. En os cinco proxectos seleccionados colaboran un total de 78 entidades pertencentes a 22 provincias diferentes.

Redes Territoriais de Especialización Tecnolóxica (RETECH). 258,8 millóns de euros para 13 proxectos de IA en colaboración con todas as Comunidades Autónomas en diferentes ámbitos. Os proxectos relacionados con IA son: Aceleración de ecosistemas de emprendimiento e innovación baseados en Xemelgos Dixitais; Dixitalización do Patrimonio Histórico e Territorio Rural Inteligente.

Rede de Excelencia. Antes do verán publicarase a convocatoria de axudas da Rede de Excelencia Española en IA, cunha dotación de 32 millóns de euros, co obxectivo de impulsar o talento e atraer talento internacional.
Promover o desenvolvemento de capacidades dixitais, potenciar o talento nacional e atraer talento global.
Spain Talent Hub. Para atraer e reter o talento en IA cara a centros punteiros españois e desenvolver novas liñas de investigación de gran potencial. Neste marco, xa se anunciaron acordos con ADIA Lab e co TEC de Monterrey e a Universidade de Oviedo.

Cátedras de Intelixencia Artificial. En 2021 impulsouse a Cátedra de Intelixencia Artificial e Democracia, xunto ao Instituto de Gobernación Europeo e o Instituto Universitario Europeo, dotada con 1,4 millóns de euros. A ela súmanse as Cátedras ENIA, cun orzamento de 16 millóns de euros para investigar e difundir a aplicación da IA en materias concretas. Espérase o financiamento de polo menos oito cátedras universidade-empresa nacionais e outras oito internacionais.
Desarrollar plataformas de datos e infraestruturas tecnolóxicas para dar soporte á IA.
Quantum Spain. Está a crearse unha infraestrutura sólida de computación cuántica en España, mediante o desenvolvemento do primeiro ordenador cuántico do sur de Europa. Xa se adxudicou a licitación do computador, que se instalará no Barcelona Supercomputing Center - Centro Nacional de Supercomputación (BSC-CNS) e integrarase no supercomputador MareNostrum 5, o máis potente de España e entre os máis avanzados do mundo. No proxecto participan 25 centros situados en 14 Comunidades Autónomas, a parte delas integradas na Rede Española de Supercomputación.

Lingua Española na IA (LEIA). Impulsada pola Real Academia da Lingua Española (RAE) e o Plan Nacional da Linguaxe, destináronse 5 millóns de euros a potenciar a lingua española como motor económico. Inclúe o desenvolvemento de ferramentas de verificación lingüística e de resposta automática, a recompilación de material baseado na diversidade de variedades do español, ou o desenvolvemento de medidas que garantan a plena accesibilidade das persoas con discapacidade ás ferramentas relacionadas coa IA.

Nesta liña, crearase o Observatorio para o Desenvolvemento da IA en español, dotado con 1,3 millóns de euros, para medir a distancia e nivel de desenvolvemento coa IA en inglés. Así mesmo, financiarase con 7,5 millóns proxectos en linguas cooficiais para o desenvolvemento de corpus multilingüe que permita aplicacións e tecnoloxías en todas as linguas do Estado.
Integrar a IA nas cadeas de valor para transformar o tecido económico.
Programa Nacional de Algoritmos Verdes. Presentado en decembro de 2022, impulsa unha IA verde por deseño (Green by Design) para que desde a propia concepción e desenvolvemento inicial do algoritmo incorpórense variables de sustentabilidade ambiental, a través de catro eixos estratéxicos: impulso da eficiencia enerxética no desenvolvemento de modelos de IA, uso de infraestruturas e servizos eficientes, integración da tecnoloxía verde e o blockchain no tecido produtivo, e dinamización do mercado español a través da IA respectuosa co medio ambiente. Este programa desenvolverase durante o período 2023-2025, cun orzamento de 257,7 millóns de euros.

IA en Cadeas de Valor. Investíronse 105 millóns a proxectos de investigación industrial e de desenvolvemento experimental para incorporar a IA nos procesos produtivos das cadeas de valor da economía, con 217 empresas beneficiarias, o 75% delas pemes.

Fondo Next Tech. Está a fomentarse o desenvolvemento de proxectos dixitais innovadores de alto impacto, tamén no ámbito da IA, e o investimento en empresas en crecemento, co obxectivo co obxectivo de mobilizar ata 8.000 millóns de euros en colaboración público-privada.
Potenciar o uso da IA na Administración Pública e nas Misións estratéxicas nacionais.
Laboratorio de innovación para novos servizos e aplicacións da IA na Administración Pública (GobTechLab). Prevese desenvolver unha ferramenta para introducir a innovación no desenvolvemento de servizos achegando as empresas innovadoras á Administración, así como un espazo de experimentación controlado de tecnoloxías emerxentes e outro para combinar a participación cidadá.
Establecer un marco ético e normativo que reforce a protección dos dereitos individuais e colectivos, para garantir a inclusión e o benestar social.

Plan Nacional de Protección de Colectivos Vulnerables en IA. Ten como finalidade minimizar a discriminación provocada pola aplicación de sistemas intelixentes que fosen deseñados con rumbos.

Sello IA. España acomete a creación dun selo nacional para aseguralos sistemas que o obteñen aplican os sistemas e algoritmos IA de forma ética, non discriminativa e fiable. Será un selo de aplicación voluntaria para as empresas, que demostrará que son confiables aos seus clientes e usuarios.

Convocatorias PERCHE CHIP e conectividade rural 5G

Pola súa banda, a vicepresidenta primeira ha informado no Consello de Ministros de que no mes de xuño vanse a pór en marcha as cátedras universidade-empresa centradas no ámbito dos semiconductores dentro do PERCHE CHIP, cun investimento de 80 millóns de euros para universidades públicas e privadas.

Ademais, proximamente vaise a lanzar a convocatoria de Misiones Chip para impulsar e consolidar cun investimento de 60 millóns de euros centros de investigación e desenvolvemento no deseño microelectrónico de vangarda e arquitecturas alternativas, e desenvolver un ecosistema de fotónica integrada en España.

Por otro lado, está previsto que a próxima semana recíbase a autorización da Comisión Europea para a publicación no mes de xuño da orde de bases do programa “UNICO 5G Redes Activas”, cun investimento de ata 550 millóns de euros para o despregamento rápido da conectividade móbil 5G en zonas moi rurais.