Radiografía do Espazo de Datos de Turismo en España

Desde a Oficina do Dato, pertencente á Secretaría de Estado de Dixitalización e Intelixencia Artificial do Ministerio de Asuntos Económicos e Transformación Dixital, e en colaboración co grupo de traballo de Turismo do Hub español de Gaia-X, faise pública a Radiografía do espazo de datos do Turismo español. Esta actuación encádrase dentro do modelo de colaboración público-privada para a constitución dos espazos de compartición de datos sectoriais, impulsados pola Secretaria de Estado de Dixitalización e Intelixencia Artificial como parte dun marco máis xeral de programas para a dixitalización da sociedade e economía española, todo iso articulado polo Plan de Recuperación, Transformación e Resiliencia en liña coa estratexia europea de datos e a Axenda España Dixital 2025.

La industria do turismo é un potente motor da economía e emprego nacional. Con todo, vese afectada pola alta fragmentación e atomización do sector, así como por un grao de dixitalización moi heteroxéneo. Ademais, como industria transversal, vese directamente relacionada con outros sectores como son a mobilidade, a saúde, a cultura, o patrimonio histórico e o medioambiente, entre outros. Por todo iso, os espazos de datos resultan instrumentos óptimos para fomentar redes federadas de negocio que sirvan para romper silos informacionales e dotar de transparencia e capacidade de resiliencia ante riscos asociados a disrupciones nas cadeas de valor sectoriais. Ademais, estas redes son dinámicas e evolutivas, permitindo capitalizar a progresiva transformación dixital das organizacións turísticas españolas, reaprovechando os investimentos en sistemas de información e potencialmente abrindo novas liñas de negocio.

Por tanto, España busca liderar a construción do espazo de datos de turismo en Europa, para o que este entregable representa un referente e un punto de partida. O documento busca recoller tanto os retos e oportunidades que actualmente ten o sector, como as necesidades e o valor engadido que achegará a creación deste espazo de datos, e reflicta a importancia de pasar do enfoque actual baseado no destino turístico a un onde se coloque ao turista no centro.

Así mesmo, partindo dun enfoque baseado en casos de uso sobre plataformas de datos comúns, analízase o valor da utilización de conxuntos abertos de datos (open data​), así como algúns esforzos incipientes ao redor da compartición de información entre organizacións privadas. Dentro desta contorna B2B (Business-to-Business), abórdase tamén a gobernación de procesos e participantes parar fomentar a compartición de datos soberana ao longo de diferentes ámbitos con relevancia no sector turístico. Analízanse os retos na escalabilidade destes modelos, os seus principios e criterios de deseño (articulados en torno ao paradigma do espazo de datos) e a correspondencia entre os estes criterios e diversas arquitecturas técnicas xa existentes.

A la vez, estas arquitecturas abordan diferentes ámbitos técnicos de relevancia, como é a soberanía na compartición e uso dos conxuntos de datos, a interoperabilidade (tanto a nivel semántico, como de sistemas e de infraestruturas), a coordinación necesaria entre os actores para a creación de valor, a seguridade dos sistemas e unha modularidad funcional con que dotar de flexibilidade e agnosticismo tecnolóxico ao despregamento operativo. Neste último sentido, incluíuse tamén unha metodoloxía xeral para a construción dos espazos de datos, que serve de folla de ruta para a súa implementación.

Espacios de datos

Os espazos de datos débense entender como ecosistemas federados virtuais de compartición, froito da interconexión dinámica dos diferentes axentes participantes, e que non contan cunha infraestrutura monolítica preestablecida, senón que están formados pola suma de todas as infraestruturas que cumpren cun conxunto mínimo de regras que habilitan a interoperabilidade entre elas. Os modelos arquitectónicos dos espazos están deseñados para asegurar a confianza e seguridade dos recursos participantes no mesmo, facilitando a escalabilidade por deseño. Isto fai que, en base a unha masa crítica que achegue liquidez ao ecosistema, sexan vehículos óptimos para o desenvolvemento da Economía do Dato, ao habilitar a localización, acceso, intercambio e reutilización lexítima de conxuntos de datos públicos e privados, situando ao dato como un recurso non-rival, cuxa utilidade crece segundo xeneralízase o seu uso, nun claro exemplo de efecto rede. Estes ecosistemas van máis aló do intercambio bilateral de información, constituíndo federacións de sistemas autónomos desde onde potenciar o valor do dato con seguridade, confianza e soberanía, e onde todos os actores involucrados poidan beneficiarse do valor engadido que supón dispor de conxuntos de datos con que potenciar o sector turístico nacional.